Znęcanie nad pokrzywdzoną przypisane od chwili, gdy oskarżony ukończył 17 lat

CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Jędrzejowie z dnia 10 września 2025 roku w sprawie II K 312/25

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator

Obrońca oskarżonego

Granice zaskarżenia

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka obrońca + pełnomocnik

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami

przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Ustalenie faktów

Fakty uznane za udowodnione

Ocena dowodów

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

I. Wnoszący apelację prokurator zarzucił naruszenie prawa materialnego, to jest art. 10 § 1 kk poprzez skazanie oskarżonego za czyn z art. 207 § 1 kk, w okresie od daty bliżej nieustalonej 2016 roku pomimo tego, że W. I. (2) nie miał wówczas ukończonych 17 lat życia, a zatem nie mógł ponosić odpowiedzialności karnej za przestępstwo w całym okresie zarzucanym mu aktem oskarżenia.

(por. karta 308)

II. Obrońca oskarżonego zarzucił:

1. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na jego treść poprzez niezasadne uznanie, że zachowanie oskarżonego względem pokrzywdzonej W. I. (1) wyczerpywało znamiona przestępstwa z art. 207 kk, kiedy zebrany materiał dowodowy uzasadniał kwalifikację z art. 216 § 1 kk oraz z art. 217 § 1 kk;

2. rażącą surowość wymierzonych kar jednostkowych pozbawienia wolności oraz kary łącznej poprzez nie uwzględnienie w wystarczającym stopniu dotychczasowej niekaralności oskarżonego, przyznanie się do popełnienia zarzucanego czynu, wykazanie skruchy, nieutrudnianiu postępowania i problemów ze zdrowiem psychicznym (por. karta 318).

Zasadny zarzut prokuratora

Niezasadne zarzuty obrońcy oskarżonego

Zarzut sformułowany w apelacji prokuratora zasługiwał na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy oskarżony W. I. (2) urodził się w (...), a zatem 17 lat ukończył w dniu 6 czerwca 2018 roku w związku z czym nie mógł ponosić odpowiedzialności karnej na zasadach kodeksu karnego przed dniem 6 czerwca 2028 roku, bowiem zgodnie z art. 10 § 1 kk odpowiedzialność karną może ponosić osoba po ukończeniu lat 17.

Nie zasługiwały natomiast na uwzględnienie zarzuty powołane w apelacji obrońcy oskarżonego.

W pierwszej kolejności adwokat zarzucił błąd w zakresie ustaleń faktycznych polegający na bezzasadnym przyjęciu, że oskarżony dopuścił się przestępstwa z art. 207 § 1 kk. W uzasadnieniu podniósł, że zgromadzony materiał dowodowy, a zwłaszcza zeznania pokrzywdzonej nie wskazywały na takie sprawstwo oskarżonego. Zarzucono, że sąd posługiwał się ogólnikami. Brak było spójnych dat i opisu ciągłości zachowań.

Przedmiotowy zarzut nie mógł być uznany za zasadny. Wbrew twierdzeniom zawartym w apelacji przeprowadzone dowody wskazywały na trafność ustaleń. Pokrzywdzona W. I. (1), aż nadto szczegółowo opisywała przebieg zdarzeń wskazując jednoznacznie, że zdarzeń, w których była ofiarą było wiele i miały podobny przebieg. Co więcej wynikały z podobnych powodów czyli tylko dlatego, że pokrzywdzona chciała skłonić oskarżonego do utrzymania porządku i spokoju w domu. Kończyło się to awanturą ze strony oskarżonego, wyzwiskami, szarpaniem, zmuszaniem do ucieczki z domu (por. karty 8 – 9, 256 verte). Pokrzywdzona opowiadała o tych zdarzeniach swojej siostrze J. Ł., a także L. P., a jej relacje potwierdzał ojciec X. I.. W końcu sam oskarżony nie zaprzeczał, że opisywane przez pokrzywdzoną zdarzenia miały miejsce. Zdaje się mieć tego świadomość sam autor apelacji podkreślając w sformułowanym zarzucie, odnośnie wymierzonej kary, że skoro oskarżony przyznał się do winy to powinien ponosić mniej dolegliwą karę. Na marginesie trzeba było zauważyć, że akt oskarżenia zawierał jeden zarzut a nie dwa, jak na to wskazano w apelacji.

Sąd Rejonowy dysponując takim materiałem dowodowym mógł i słusznie ocenił go jako wiarygodny, a skoro ustalenia faktyczne zostały oparte na takich dowodach to nie można było ich uznać za błędne.

W świetle powyższych sprawstwo oskarżonego odnośnie zarzucanego mu czynu z art. 207 § 1 kk było oczywiste.

Równie bezzasadny był zarzut surowości kar jednostkowych oraz kary łącznej. Pierwsze z nich zbliżone były do minimum ustawowych zagrożeń, a kara łączna opierała się na korzystnej dla oskarżonego interpretacji zasady asperacji. Sąd Rejonowy w spełniającym ustawowe wymogi uzasadnieniu przekonująco wskazał, że rozważył wszystkie okoliczności jakie należy brać pod uwagę przy wymiarze kary (por. karta 301, str. 13 uzasadnienia). Niewątpliwie wysoki stopień społecznej szkodliwości obu czynów uzasadniał orzeczony przez Sąd Rejonowy rodzaj i rozmiar kary. Trudno było doszukać się okoliczności uzasadniających warunkowe zawieszenie kary pozbawienia wolności. W szczególności osobowość oskarżonego nie uzasadnia nawet przypuszczenia, że kara o charakterze wolnościowym wystarczy do właściwej resocjalizacji sprawcy, a w tym do przestrzegania w przyszłości przez niego porządku prawnego.

Prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez przyjęcie, że oskarżony dopuścił się przestępstwa znęcania w okresie od dnia 6 czerwca 2018 roku do dnia 5 marca 2025 roku.

Obrońca oskarżonego wniósł o zmianę kwalifikacji z punktu I aktu oskarżenia, czyli przestępstwa z art. 207 § 1 kk w kierunku art. 216 § 1 kk oraz art. 217 § 1 kk i umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie karalności czynu.

Odnośnie przestępstwa w punkcie 2 wyroku z art. 157 § 1 kk wymierzenie oskarżonemu kary czterech miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby dwóch lat.

Z ostrożności procesowej obrońca wniósł o zmianę wymierzonych kar jednostkowych i ich złagodzenie w każdym przypadku do czterech miesięcy i jako kary łącznej wymierzenie kary sześciu miesięcy pozbawienia z warunkowym zawieszeniem na okres próby lat dwóch.

Zasadny wniosek prokuratora

Niezasadne wnioski obrońcy

Wniosek prokuratora był całkowicie zasadny. Oskarżony 17 rok życia osiągnął w dniu 6 czerwca 2018 roku, a zatem dopiero od tej daty mógł ponosić odpowiedzialność karną. W związku z tym należało zmienić zaskarżony wyrok i przypisać W. I. (2) popełnienie przestępstwa znęcania nad siostrą W. I. (1) od dnia 6 czerwca 2018 roku do dnia 5 marca 2025 roku.

Wnioski zawarte w apelacji obrońcy oskarżonego nie zasługiwały na uwzględnienie. Ponad wszelką wątpliwość wykazano w postępowaniu sądowym winę oskarżonego w zakresie przypisanego mu przestępstwa znęcania nad siostrą W. I. (1). Wielokrotność zachowań oskarżonego przybierająca nie tylko charakter zniewag czy naruszenia nietykalności lecz także wypędzania z domu, kierowania gróźb, sprzeciwiały się przyjęciu, że zachowania takie mogą być kwalifikowane jako przestępstwa z art. 216 § 1 kk i art. 217 § 1 kk. Zresztą sąd rejonowy w sposób prawidłowy w uzasadnieniu odniósł się do zagadnień prawnych.

Odnośnie wymiaru kar należało zauważyć, że w żadnym wypadku nie można ich było uznać za surowe nie mówiąc już o rażącej surowości. Jak podkreślono w punkcie 3.1. kary jednostkowe mieściły się w dolnych granicach ustawowego zagrożenia, a kara łączna wyraźnie została obniżona w relacji do możliwej kumulacji. Sąd Rejonowy słusznie nie znajdował przy tym przyczyn dla których wykonanie tej kary można byłoby warunkowo zawiesić. Sama uprzednia niekaralność oskarżonego mogła być i była brana pod uwagę przy wymiarze kar jednostkowych, natomiast możliwość warunkowego zawieszenia wykonania kary musi być oparta na pozytywnej prognozie na przyszłość, której gwarantem jest osobowość oskarżonego, dotychczasowy sposób życia, które dadzą przekonanie, że oskarżony podda się resocjalizacji w warunkach wolnościowych i będzie przestrzegał porządku prawnego. Oceniając właściwości i warunki osobiste W. I. (2) należało uznać, że oskarżony tych gwarancji nie daje.

OKOLICZNO

ŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Nie dotyczy

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot utrzymania w mocy

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

Uznając, że tylko apelacja prokuratora zasługuje na uwzględnienie sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok ustalając, że oskarżony W. I. (2) dopuścił się przypisanego mu w punkcie 1 wyroku czynu, fizycznego i psychicznego znęcania się nad siostrą W. I. (1), w okresie od dnia 6 czerwca 2018 roku do dnia 5 marca 2025 roku.

W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.

Ponad wszelką wątpliwość ustalono wiek oskarżonego i związaną z tym odpowiedzialność karną po ukończeniu 17 roku życia.

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Koszty Procesu

III i IV

Na podstawie art. 17. 1.4) (...) z dnia 14 maja 2024 roku, w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa…kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, zasądzono stosowne wynagrodzenie za udzieloną oskarżonemu obronę z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

Ponadto uznając, że sytuacja materialna oskarżonego jest trudna i brak jest gwarancji, że oskarżony może uiścić koszty sądowe za postępowanie odwoławcze zwolniono go z ponoszenia tych kosztów, na podstawie art. 624 § 1 kpk i art. 17.1.2. ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych.

PODPIS

SSO Jan Klocek

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

całość wyroku

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Część wyroku

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Wnioski

Zmiana