Groźby i znęcanie się w rodzinie. Sąd Okręgowy w Kielcach utrzymał wyrok w mocy

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 1 sierpnia 2025 roku w sprawie II K 96/24

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych

Obrońca oskarżonego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W całości

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia - obrońca

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia - obrońca

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka - pełnomocnik

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok w całości kwestionując winę P. H.. Zarzucił naruszenie przepisów procesowych, a w szczególności art. 7 kpk, polegające na niewłaściwej ocenie zeznań pokrzywdzonego I. H. i wyjaśnień oskarżonego P. H. co skutkowało błędnymi ustaleniami polegającymi na przyjęciu, że oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu kwalifikowanego z art. 190 § 1 kk.

Także odnośnie przypisanemu oskarżonemu w punkcie 2 wyroku czynu, znęcania się nad żoną V. H., obrońca zarzucił bezpodstawne odmówienie waloru wiarygodności zeznaniom L. W., B. H. i I. Ł. oraz wyjaśnieniom oskarżonego z jednoczesnym niezasadnym uznaniem za wiarygodne depozycji pokrzywdzonych i zeznań świadka P. P., co miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku, bo doprowadziło do poczynienia ustaleń faktycznych z wyłączeniem okoliczności korzystnych dla oskarżonego, a w konsekwencji przypisania oskarżonemu winy w zakresie przestępstwa z art. 207 § 1 kk, na szkodę V. H.. (por. karta 1064).

Obrońca oskarżonego zaskarżył także postanowienie o kosztach wynagrodzenia przyznanego na jego rzecz tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, w zakresie postanowienia w części, w jakiej Sąd Rejonowy w Kielcach nie uwzględnił wniosku o przyznanie wynagrodzenia w kwocie trzykrotności stawki minimalnej.

Postanowieniu zarzucił:

- obrazę przepisów art. 4 Rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu i przyznanie wynagrodzenia jedynie w kwocie minimalnej, podczas gdy z nakładu pracy obrońcy z urzędu wynika, że zasadnym jest przyznanie tego wynagrodzenia w wysokości trzykrotnej stawki minimalnej – por. karta 1068.

W końcu obrońca zarzucił naruszenie art. 160 kpk i art. 164 kpk przez odtworzenie zniszczonych akt jedynie poprzez wydruk z systemu. (por. karta 1067).

Z kolei pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych zarzucił rażącą niewspółmierność (łagodność) kar jednostkowych oraz kary łącznej, a także środków karnych wymierzonych oskarżonemu (por. karta (...)).

Pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych zarzucił:

- na podstawie art. 438 pkt 4 kpk rażącą niewspółmierność kary, poprzez orzeczenie wobec oskarżonego P. H. kary niewspółmiernej to jest kary łącznej sześciu miesięcy pozbawienia wolności, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby dwóch lat, która jest wynikiem niedostarczonego uwzględnienia przez sąd okoliczności ujawnionych w toku postępowania to jest okoliczności popełnienia przypisanych oskarżonemu przestępstw, sposobu działania i zachowanie się po ich popełnieniu, które to decydują o wysokiej społecznej szkodliwości czynu, sprawiając, że orzeczona zań kara pozostaje w dysproporcji do kary zasłużonej;

- na podstawie art. 438 pkt 4 kpk zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonych środków karnych, polegającą na wymierzeniu wobec oskarżonego zakazu zbliżania się do pokrzywdzonych V. i I. H. na odległość nie mniejszą niż 150 metrów na okres jedynie 2 lat oraz zakazu kontaktowania się z nimi również na okres 2 lat, co nastąpiło wskutek niedostatecznego uwzględnienia przez sąd całokształtu okoliczności ujawnionych w toku postępowania, w szczególności realnego zagrożenia dla pokrzywdzonych, ich poczucia krzywdy oraz długotrwałej destabilizacji ich życia, co nie zapewni pokrzywdzonym realnej, trwałej ochrony, nie umożliwi odbudowania ich poczucia bezpieczeństwa oraz nie odpowiada stopniowi zawinienia oskarżonego ani charakterowi jego zachowań.

Niezasadne

Odnośnie apelacji obrońcy oskarżonego należało zauważyć, że wbrew zarzutom zawartym w apelacji sąd rejonowy rozpoznający sprawę przeprowadził wszystkie istotne dowody i poddał je właściwej ocenie. Nadto w oparciu o dowody uznane za wiarygodne (w szczególności zeznania pokrzywdzonych) sąd dokonał właściwych ustaleń faktycznych. W związku z tym należało uznać, że zarzuty sformułowane w apelacji co do sposobu oceny dowodów i dokonania ustaleń faktycznych były całkowicie niezasadne.

Zarzut niewłaściwej oceny dowodów odnoszących się do przestępstwa gróźb kierowanych przez oskarżonego pod adresem syna – oskarżyciela posiłkowego I. H. - obrońca oskarżonego opierał na dokumencie będącym krótkim raportem działań opracowanym w dniu 21 listopada 2021 roku przez funkcjonariusza policji (por. karta 19), będącym w istocie notatką urzędową. Nie było zatem to ani zawiadomienie o przestępstwie ani zeznanie, przy czym notatka urzędowa nie może zastępować wspomnianych czynności procesowych wymagających spisania protokołu. Zatem dokument ten nie miał istotnej wartości procesowej. Skoro jednak obrona na nim zasadza całość argumentacji nie kwestionując przy tym, że oskarżony groźby wypowiedział to warto dokładnie przeanalizować treść tej notatki by dojść do niewątpliwego wniosku, że finalnie pokrzywdzony I. H. wypowiedzianych gróźb obawiał się. Z przedmiotowej notatki wynika, że I. H. pojawił się dwukrotnie w I Komisariacie Policji w W.. Najpierw był tam o godzinie 17.49 i wspomniał o awanturującym się ojcu wypowiadającym groźby pod jego adresem dodając, że nie obawia się ojca na obecną chwilę, po czym o godzinie 21.05 I. H. ponownie pojawił się w KP tym razem wskazując, że wciąż awanturujący się ojciec wypowiada groźby, których pokrzywdzony się obawia. Powtórny pobyt pokrzywdzonego w komisariacie skończył się formalnym zawiadomieniem z wnioskiem o ściganie, a przede wszystkim wyrażeniem subiektywnej obawy spełnienia gróźb ze strony oskarżonego.

Obiektywnie oceniając taką sytuację należy uznać zachowanie się pokrzywdzonego za w pełni racjonalne. Przecież pokrzywdzony może na określonym etapie zdarzeń nie żywić obaw, które mogą zaistnieć w późniejszym czasie wskutek powtarzalności gróźb bądź ich eskalacji także co do formy. W tym konkretnym przypadku było uświadomienie sobie przez pokrzywdzonego, że oskarżony dysponował bronią. Analizując zeznania I. H. trzeba stwierdzić, że od samego początku były one konsekwentne i niewątpliwe (por. karta 710 verte – 713).

Tak samo należało odnieść się do zarzutu niewłaściwej oceny dowodów przesądzających o sprawstwie oskarżonego w zakresie zarzucanego mu czynu z art. 207 § 1 kk. Autor apelacji zarzucając bezzasadne odmówienie waloru dowodowego zeznaniom L. W., B. H. i I. Ł. oraz wyjaśnieniom P. H. zdaje się nie zauważać, że sąd rejonowy rozpoznający sprawę odniósł do wszystkich tych dowodów w uzasadnieniu, zaznaczając z jakich powodów nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego, a jak chodziło o zeznania wymienionych świadków to podkreślono, że stanowią oni rodzeństwo oskarżonego i okoliczność ta nakazywała ostrożność przy ocenie ich depozycji, ale co ważniejsze nie mieli oni wiedzy o wzajemnych relacjach między stronami, z rzadka się odwiedzając.

Nie zasługiwał na uwzględnienie także zarzutu dotyczący odtwarzania akt wyrażony w punkcie 4 (por. karta 1067). Wnoszący apelację nie wykazał, że określona forma odtworzenia części dokumentów była wadliwa i miała wpływ na czynność odtworzenia, a w dalszym postępowaniu na możliwość poczynienia prawidłowych ustaleń i trafnego końcowego orzeczenia. Należy pamiętać, że przepisy dotyczące odtworzenia akt nakazują podjąć takie działania, które doprowadzą do odtworzenia akt w zakresie niezbędnym do prowadzenia dalszego postępowania, a posiedzenie w tym zakresie może być przeprowadzone o ile taka potrzeba zachodzi.

W końcu nie sposób zgodzić się z zarzutem, że wynagrodzenie dla obrońcy udzielającego obrony z urzędu zostało zaniżone. Przecież sąd rozpoznający sprawę uwzględnił ilość terminów zasądzając wynagrodzenie dla adwokata, a prowadzenie aktywnej obrony jest oczywistym obowiązkiem adwokata.

Nie zasługiwała na uwzględnienie także apelacja pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych ( por. k. 1044 ). O rażącej niewspółmierności kary i środków karnych można mówić kiedy istnieje znacząca dysproporcja między rodzajem i rozmiarem wymierzonej kary, a taką represją, która powinna być wymierzona by w odczuciu społecznym została uznana za sprawiedliwą. W przedmiotowej sprawie nie miało to miejsca. Orzeczone sankcje mieściły się w granicach ustawowego zagrożenia i uwzględniały w sposób właściwy okoliczności dotyczące sądowego ich wymiaru (art. 53 – 56 kk). Przy tym sąd rozpoznający sprawę kwestie te właściwie uzasadnił. Żądane w apelacji, zwłaszcza wydłużenie okresów odnoszących się do zbliżania się i kontaktowania oskarżonego z pokrzywdzonymi raziłyby niewspółmierną surowością.

Obrońca oskarżonego wniósł o:

- uniewinnienie P. H. od czynu przypisanego mu w pkt I zaskarżonego orzeczenia;

- uniewinnienie P. H. od czynu przypisanego mu w pkt II zaskarżonego orzeczenia;

- uchylenie sprawy i przekazanie sądowi I instancji do ponownego rozpoznania;

Podnosząc zarzut alternatywny obrońca wniósł o:

- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez warunkowe umorzenie postępowania wobec P. H. na okres 2 lat próby;

- zwolnienie oskarżonego od kosztów postępowania odwoławczego w całości;

- przyznanie na rzecz obrońcy dalszej kwoty 4959,36 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu P. H. z urzędu.

Pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych na podstawie art. 427 § 1 kpk w zw. z art. 437 § 2 kpk wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu za czyn z pkt I aktu oskarżenia kary ośmiu miesięcy pozbawienia wolności, za czyn z pkt II aktu poskarżenia kary dziesięciu miesięcy pozbawienia wolności, a następnie łącznej kary jednego roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres próby 3 lat, a nadto orzeczenie względem oskarżonego zakazu zbliżania się do oskarżycieli posiłkowych na odległość nie mniejszą niż 150 metrów przez okres 10 lat oraz zakazu kontaktowania się z oskarżycielami posiłkowymi przez okres 10 lat.

Niezasadne

Wnioski zawarte w obu apelacjach były konsekwencją postawionych zarzutów, a skoro zarzuty te okazały się bezzasadne to wnioski nie mogły być uwzględnione.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok sądu I instancji utrzymano w całości w mocy.

Sąd Rejonowy rozpoznający sprawę przeprowadził wszystkie istotne dowody w sprawie i poddał je właściwej ocenie w związku z czym jak chodziło o apelację obrońcy nie mogło być mowy o błędach w zakresie oceny dowodów i ustaleń faktycznych, skoro sąd oparł je na zweryfikowanych dowodach, które uznał za wiarygodne. Prawidłowo także oceniono stopień winy oskarżonego i stopień społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonemu czynów, co w oczywisty sposób sprzeciwiało się prowadzeniu rozważań odnoszących się do warunkowego umorzenia postępowania.

Jak chodziło o apelację pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych to należało zauważyć, że wymierzona kara i środki karne mieściły się w granicach ustawowych i w granicach sądowego uznania.

Koszty procesu

Punkty II, III, IV wyroku

Zgodnie z art. 626 § 1 kpk i art. 634 kpk w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie należy rozstrzygnąć o kosztach.

Nieuwzględnienie apelacji wniesionej na rzecz oskarżycieli posiłkowych powinno skutkować obciążeniem każdego z nich kosztami ( art. 633 kpk), co też sąd uczynił. Zasądzono stosowne wynagrodzenie dla adwokata udzielającego obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym zgodnie z przepisem § 17. 1. 4) Rozporządzenia MS z dnia 14 maja 2024 roku w sprawie … nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. W końcu zgodnie z art. 636 § 1 kpk wobec nieuwzględnienia apelacji wywiedzionej na rzecz oskarżonego, obciążono P. H. kosztami sądowego za postępowanie odwoławcze, na które złożyły się wydatki, w tym wynagrodzenie dla adwokata i opłata od wymierzonej kary.

SSO Jan Klocek

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

całość wyroku

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Co do winy

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Część wyroku

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana