Oskarżony gromadził zużyte opony bez zabezpieczeń, prokurator chciał kary izolacyjnej, sąd ją odrzucił

CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt (...)

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

co do kary

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami

przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

K. R.

niekaralność oskarżonego

Karta karna

Dokument wystawiony przez uprawniony podmiot.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Apelacja prokuratora

Rażąca niewspółmierność orzeczonej w punkcie I zaskarżonego wyroku kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku, wynikającą z niedocenienia wymowy i znaczenia okoliczności obciążających w postaci zgromadzenia bardzo dużej ilości opon w R. i U. bez odpowiedniego zabezpieczenia pożarowego, ignorowania poleceń pokontrolnych Straży Pożarnej i inspekcji ochrony środowiska, gromadzenia opon w U. bez zgody Starosty (...), gromadzenia opon w R. w sposób przekraczający zakres pozwolenia, w tym również na drodze publicznej oraz w obrębie linii energetycznej średniego napięcia, co powinno skutkować wymierzeniem kary pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 5 miesięcy.

Niezasadny

Apelacja

prokuratora okazała się niezasadna.

Nie kwestionując trafności ustaleń stanowiących podstawę uznania winy oskarżonego w zakresie ciągu przestępstw z art. 164 § 1 kk, prokurator nie zgodził się z kształtem orzeczonej względem K. R. kary. Zawarte w środku odwoławczym argumenty nie przekonały o potrzebie modyfikacji orzeczenia w tej części. Sąd Okręgowy nie podzielił poglądu oskarżyciela publicznego, by trafną reakcją karną względem K. R. była bezwzględna kara pozbawienia wolności w proponowanym przez skarżącego wymiarze.

Uważna lektura pisemnych motywów zaskarżonego orzeczenia prowadzi do konstatacji, że Sąd Rejonowy wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, na które zwraca uwagę prokurator w apelacji jako wymagające uwzględnienia, z tym, że ich rozsądna ocena nie uzasadnia obostrzenia konsekwencji karnych. Sąd I instancji rzeczowo wyjaśnił dlaczego to właśnie kara w na poziomie 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat tytułem próby zapewni realizację celów kary, a nadto uczyni zadość społecznemu poczuciu sprawiedliwości.

Sąd I instancji prawidłowo wyważył występujące w sprawie okoliczności obciążające oraz łagodzące. Kwestionowanie przez skarżącego uznania przyznania się przez K. R. do popełnienia zarzuconych mu czynów zabronionych jako okoliczności łagodzącej nie jest zasadne. Oskarżony od początku postępowania przyznawał się do popełnienia zarzuconego mu przestępstwa oraz składał rzeczowe wyjaśnienia. Wbrew wywodom apelacji takie stanowisko K. R. przyczyniło się do sprawnego przebiegu postępowania. Z uwagi na złożoność przedmiotowej sprawy i konieczność oceny kwestii natury technicznej w przypadku negowania przez oskarżonego swej winy i sprawstwa oraz obrania twardej linii obrony wymagałoby podjęcia szeregu dodatkowych czynności dowodowych. Jego postawa procesowa daje podstawy do stwierdzenia, iż dostrzegł on naganność swojego postępowania. To zaś ma przełożenie na dobór rodzaju kary.

Prokurator stracił z pola widzenia, iż Sąd I instancji dostrzegł okoliczności o jakich jest mowa w apelacji. Niewątpliwie na wysoki stopień społecznej szkodliwości oraz wysoki stopień winy K. R. rzutują okoliczności przedmiotowe sprawy, a w tym zgromadzenie na terenie dwóch składowisk bardzo dużych ilości odpadów w postaci zużytych opon samochodowych. Owszem oskarżony zwoził do U. i R. odpady, ale brak ich przetwarzania nie wynikał z celowej bierności oskarżonego, lecz sytuacji na rynku, z którą jako przedsiębiorca sobie nie poradził. Jego zachowanie było karygodne, tym niemniej uwzględniać należy sytuację w której się znalazł. Sąd I instancji dostrzegł wpływ nielegalnego (U.) i nieprawidłowego (R.) składowania przez K. R. opon na obszar znajdujący się wokół składowiska. Naganność takiego postępowania nie budzi najmniejszych wątpliwości. Wystąpienie okoliczności, o których mowa w środku odwoławczym zadecydowały o wyczerpaniu przez K. R. znamion zarzuconych mu czynów zabronionych. Nie uzasadniają one jednak – w obliczu całokształtu zaistniałych w sprawie okoliczności relewantnych dla ukształtowania wymiaru kary – orzeczenia względem oskarżonego bezwzględnej kary pozbawienia wolności.

Sąd I instancji w ramach ustaleń faktycznych uwzględnił okoliczności, do jakich w środku odwoławczym odwołuje się prokurator. Było tak, że oskarżonemu K. R. zwrócono uwagę na to, że nie postępuje z odpadami w sposób bezpieczny dla środowiska, życia i zdrowia ludzi, ignorował on zalecenia Państwowej Straży Pożarnej, która kontrolowała teren składowiska w R., nie realizował zaleceń pokontrolnych, w którym wskazano na konieczność odsunięcia materiałów palnych w postaci zużytych opon od granic sąsiednich działek. Całość jego zachowania stała się podstawą dla przypisania mu ciągu przestępstw z art. 164 § 1 kk. Ukształtowanie reakcji karnej wymaga jednak szerszego spojrzenia na sprawę aniżeli stwierdzenie, iż doszło do wyczerpania znamion określonego przestępstwa. Sąd meriti uwzględnił wymienione przez oskarżyciela publicznego w apelacji naruszenia ze strony K. R.. Racjonalne podejście do odpowiedzi wymiaru sprawiedliwości na postępowanie oskarżonego nie pozwala zgodzić się z tezą lansowaną przez prokuratora, iż zasadnym byłoby orzeczenie wobec K. R. kary o charakterze izolacyjnym.

Przede wszystkim warto odnotować, że w istocie skarżący proponuje karę wyższą od Sądu Rejonowego o 5 miesięcy, co ważąc na to, iż przestępstwo z art. 164 § 1 kk jest zagrożone kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8 nie wskazuje by orzeczona wobec K. R. kara 1 roku pozbawienia wolności cechowała się rażącą łagodnością. Kolejno, prokurator stracił z pola widzenia to, że Sąd Rejonowy zastosował maksymalny przewidziany przez ustawę okres próby (3 lata). Godzi się zaznaczyć, że ewentualne naruszanie porządku prawnego w okresie próby przez K. R. wiązać się może z zarządzeniem wykonania kary. Takie rozwiązanie stanowić będzie dla niego lepszy bodziec do naprawienia szkód jakie jego zachowanie spowodowało. Niewątpliwie opłacenie kar administracyjnych i usunięcie odpadów znajdujących się na działce w U. nie przebiegnie równie pomyślnie, jeżeli oskarżony zostanie pozbawiony wolności, co w sytuacji jeżeli ciążący na nim obowiązek będzie obwarowany zagrożeniem pójścia do zakładu karnego. Pozostawienie oskarżonego na wolności i nałożenie na niego przez Sąd I instancji szeregu dodatkowych dolegliwości stanowi lepszą reakcję karną na jego zachowanie tak w perspektywie prewencji indywidualnej, jak również w interesie społecznym. Sąd Rejonowy uwzględniając te wszystkie okoliczności które przywołuje prokurator świadczące o naganności zachowania K. R. słusznie zadecydował o nałożeniu na oskarżonego dodatkowej dolegliwości o charakterze finansowym i orzekł wobec niego karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych przy przyjęciu równowartości jednej stawki w kwocie 100 złotych. Zarówno liczba stawek dziennych, jak również wysokość jednej stawki znacząco odbiega od ustawowego minimum, co daje podstawy do stwierdzenia że Sąd I instancji miał na względzie wysoki stopień społecznej szkodliwości czynu zabronionego popełnionego przez K. R.. Sąd Rejonowy dodatkowo orzekł dozór kuratora, który w przypadku oskarżonego był fakultatywny. To także wskazuje że Sąd Rejonowy dostrzegł konieczność odpowiedniego wzmocnienia sankcji karnej.

Sąd I instancji uwzględniwszy zakres naruszeń jakich dopuścił się K. R. trafnie zdecydował o orzeczeniu względem niego zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej. Zakaz ten miał także charakter fakultatywny, ale Sąd Rejonowy prawidłowo stwierdził, że prowadzenie przez K. R. działalności związanej ze zbieraniem, przetwarzaniem, transportowaniem, składowaniem, magazynowaniem, unieszkodliwianiem, sprzedawaniem odpadów jakiegokolwiek rodzaju zagraża istotnym dobrom chronionym prawem. Sąd meriti omawiany zakaz orzekł w wysokości zdecydowanie oscylującej w górnych granicach ustawowego zagrożenia.

Trafnie, uwzględniwszy zakres ujemnych następstw karygodnego zachowania oskarżonego, Sąd meriti orzekł o podaniu wyroku do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie jego treści na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy w U. i Urzędu Miasta C.. Sąd I instancji zatem uwzględnił interes publiczny w zakresie społecznego oddziaływania kary. Rozstrzygnięcie to niewątpliwie będzie miało wpływ zarówno na osobę sprawcy – K. R., jak również na ogół społeczeństwa – a w tym przede wszystkim społeczność lokalną - przez integrację wokół społecznie uznanych wartości. Niniejsza sprawa wzbudziła zainteresowanie społeczne, wywołała powszechne oburzenie i to Sąd I instancji słusznie uwzględnił.

W kontekście karalności oskarżonego, albowiem ta kwestia także została podniesiona przez prokuratora w apelacji, stwierdzić trzeba, iż obecnie – wobec treści aktualnej karty karnej (k. 784 akt) – jest on osobą niekaraną. Niekaralność zaś potraktowana być musi łagodząco na wymiar kary.

Sąd odwoławczy zważył także że oskarżony dotychczas prowadził ustabilizowany tryb życia. Zdecydowanie nie jest on osobą zdemoralizowaną rażąco notorycznie naruszającą porządek prawny. Przedmiotowy czyn zabroniony miał charakter incydentalny i stanowił wynik nieumiejętnego poradzenia sobie przez oskarżonego z sytuacją, z którą jako przedsiębiorcy przyszło mu się zmierzyć. Przez kilkanaście lat do 2015 r. prowadził on działalność prawidłowo, co wskazuje iż nie miał on całkowicie lekceważącego podejścia wobec norm, które spoczywały na nim jako przedsiębiorcy prowadzącemu działalność związaną ze składowaniem opon. Ocena jego postawy względem porządku prawnego jako całkowicie negatywnej byłoby niesprawiedliwe i w sposób nieuprawniony abstrahowałoby od poprawnego zachowania w czasie poprzedzającym okres zarzutu. Oczywiście naganne było jego postępowanie opisane w tezie oskarżenia, ale trzeba uwzględnić że było ono wynikiem sytuacji przez niego nieprzewidywalnej (pandemia).

K. R. obecnie pracuje jako kierowca. Oskarżony utrzymuje rodzinę. Spoczywa na nim szereg obciążeń o charakterze finansowym, których spłata wiązać się będzie z koniecznością silnego zaangażowania oskarżonego, czemu nie służyłoby umieszczenie go w Zakładzie karnym. Oskarżony deklaruje chęć naprawy swojej sytuacji, do czego zmierzają obecnie podejmowane przez niego działania. Unicestwienie tego poprzez orzeczenie kary o charakterze izolacyjnym nie leży ani w interesie oskarżonego ani w interesie społecznym.

Wobec wskazanych wyżej względów Sąd Okręgowy nie podzielił konstatacji prokuratora, by jedynie sankcja bezwzględnego pozbawienia wolności w wymiarze proponowanym przez autora apelacji była w stanie spełnił cele kary wobec oskarżonego K. R., zapobiegając ponownemu popełnieniu przez niego przestępstwa.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego w C. z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt (...)

Racje wskazane powyżej zadecydowały o uznaniu wywiedzionej przez prokuratora apelacji za bezzasadną.

Sąd Okręgowy przyjął za podstawę orzekania, w myśl art. 4 § 1 kk, przepisy kodeksu karnego w brzmieniu sprzed 1 października 2023 r. Na podstawie art. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz.U.2022.2600) zmieniającej kodeks karny z dniem 1 października 2023 r. do art. 33 zostały dodane § 1a oraz § 2a. art. 33 § 1a kk stanowi, że

jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, a przestępstwo jest zagrożone zarówno grzywną, jak i karą pozbawienia wolności, grzywnę wymierza się w wysokości nie niższej od: 1) 50 stawek - w przypadku czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą roku; 2) 100 stawek - w przypadku czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 2 lat;

3)150 stawek - w przypadku czynu zagrożonego karą pozbawienia wolności przekraczającą 2 lata. Art. 33 § 2a kk stanowi zaś, że

przepis § 1a stosuje się również do grzywny wymierzanej obok kary pozbawienia wolności. W realiach przedmiotowej sprawy przy zastosowaniu ustawy obowiązującej w chwili orzekania minimalną liczbą możliwych do orzeczenia wobec K. R. stawek dziennych grzywny byłoby 150 co powodowało, iż ustawa obowiązująca poprzednio była dla niego względniejsza i stąd Sąd Okręgowy przyjął za podstawę orzekania przepisy kodeksu karnego w brzmieniu sprzed 1 października 2023 r.

Sąd Odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonym orzeczeniu żadnych uchybień mogących stanowić bezwzględne przyczyny odwoławcze, będących podstawą do uchylenia wyroku z urzędu dlatego też – jako słuszny – został on utrzymany w mocy.

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Koszty Procesu

II. Na podstawie art. 624 § 1 kpk w zw. z art. 634 kpk Sąd Odwoławczy zwolnił oskarżonego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, a wydatkami poniesionymi w tym postępowaniu obciążył Skarb Państwa.

PODPIS