SN nie przyjął skargi banku w sprawie kredytu frankowego, kredytobiorcy dostaną 5400 zł

Wyrokiem z 17 listopada 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie

z powództwa E.A. i B.A. przeciwko Bankowi S.A. w W. (wcześniej: Bank S.A. w W.)

o zapłatę i ustalenie, na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w

Warszawie z 29 września 2023 r., II C 1271/20, zmienił częściowo wyrok Sądu

pierwszej instancji w punkcie II w ten sposób, że zasądził od pozwanej łącznie na

I CSK 1259/26

2

rzecz powodów odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 240 889,95 zł i od kwoty

92 232,53 CHF za okres od dnia 24 czerwca 2020 r. do dnia 14 grudnia 2021 r. (pkt

1); oddalił apelację powodów w pozostałej części (pkt 2); oddalił apelację

pozwanego (pkt 3); kosztami postępowania obciążył w całości pozwaną

pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu w Sądzie

Okręgowym w Warszawie (pkt 4).

Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,

zaskarżając ten wyrok zakresie punktów 1, 3 i 4 oraz wnosząc o jego uchylenie

w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

drugiej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej

części i orzeczenie co do istoty sprawy a ponadto o zasądzenie od powodów na

swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

skarżąca w pierwszej kolejności wskazała, że wniesiona przez nią skarga jest

oczywiście uzasadniona z uwagi na zastosowanie przez Sąd odwoławczy sankcji z

art. 3851 § 1 i sankcji z art. 58 § 2 k.c. do umowy kredytu stricte dewizowego

(walutowego), z całkowitym pominięciem charakteru przedmiotowej umowy, jej

specyfiki, jak również wyłącznie fakultatywnego charakteru postanowień

dotyczących wypłaty i spłaty kredytu w PLN, które w toku postępowania zostały

uznane za abuzywne.

Ponadto, pozwana wskazała na potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. jako

przepisów mających wywoływać rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego,

dotyczące tego, które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytów

walutowych są abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie

banku do jednostronnego ustalania kursu franka szwajcarskiego narusza rażąco

interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami: czy abuzywna jest

wówczas wyłącznie klauzula określająca sposób ustalenia wartości franka

szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące walutowego charakteru

kredytu, tj. także te stanowiące, że wysokość zobowiązań z umowy kredytu

wyrażona została w walucie obcej.

I CSK 1259/26

3

Skarżąca wskazała również na występowanie w sprawie istotnych zagadnień

prawnych, które pozwana sformułowała w formie następujących pytań:

1) czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu

postanowienia abuzywnego i stwierdzeniu braku możliwości funkcjonowania

umowy bez tych postanowień uznanych za abuzywne, dopuszczalne jest ustalenie

treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez

abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 klub art. 56 k.c. w zw. z art. 41

ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. – Prawo wekslowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r.,

poz. 282; dalej: „pr. weksl.”) lub art. 56 w zw. z art. 358 § 2 lub art. 56 k.c. w zw. ze

wskazanymi przez pozwaną kilkudziesięcioma przepisami, z których na zasadzie

analogii iuris lub analogii legis wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna

norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu średniego

NBP?;

2) czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu dewizowego nie

może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą

dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia

doprowadzenie do sytuacji, jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego

abuzywnego postanowienia?;

3) czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który

znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnego

postanowienia określającego sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na

potrzeby dobrowolnych i fakultatywnych operacji związanych z przeliczaniem przy

wypłacie i przy spłacie kredytu?;

4) jaki charakter posiada wyrok sądu w zakresie orzeczonych skutków

abuzywności w postaci unieważnienia spornej umowy kredytu (konstytutywny czy

deklaratoryjny) w odniesieniu do roszczeń pieniężnych o zwrot nienależnych

świadczeń, a w konsekwencji, kiedy powstaje obowiązek rozliczeń stron w związku

z unieważnieniem funkcjonującej dotąd umowy kredytu, tzn. kiedy roszczenia

restytucyjne stron przedmiotowej umowy stają się wymagalne oraz od kiedy należy

liczyć odsetki za opóźnienie w zapłacie tychże należności?;

I CSK 1259/26

4

5) czy wynikający z art. 212 § 2 w zw. z art. 1561 zw. z art. 1562 k.p.c. w zw.

z art. 3851 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 w zw. z art. 353 § 1 i 2 w zw. z art. 3531 w zw.

z art. 405 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i art 7 ust. 1 i 2 dyrektywy Rady 93/13/EWG z

dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach

konsumenckich (Dz. Urz. UE z 1993 r., Nr L 95, s. 29; dalej jako: „dyrektywa

93/13”) w zw. z art. 267 i 288 TFUE oraz w zw. z art. 4 ust. 3 TUE obowiązek

poinformowania konsumenta przez sąd o konsekwencjach prawnych wynikających

z unieważnienia w całości zawartej umowy kredytu obejmuje konieczność

poinformowania konsumenta o możliwości dochodzenia przez bank roszczeń

wynikających z unieważnienia umowy, w tym roszczenia o zapłatę tzw.

wynagrodzenia za korzystanie z kapitału (nawet jeżeli istnienie tych roszczeń nie

jest ostatecznie przesądzone), aby konsument mógł świadomie i dobrowolnie

podjąć decyzję o skorzystaniu z przysługujących mu uprawnień?;

6) czy w sytuacji, w której mechanizm przeliczenia należności w oparciu

o tabele kursowe banku ma charakter fakultatywny, zastosowanie winien mieć

reżim art. 3851 § 1 i 2, art. 3852 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13?

Powodowie złożyli odpowiedź na skargę kasacyjną pozwanej, w której

wnieśli o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o jej oddalenie oraz

o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego,

w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna pozwanej nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem

kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. Sąd

Najwyższy, rozpoznając ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, nie jest trzecią

instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (postanowienie SN

z 27 stycznia 2009 r., V CSK 358/08), na rzecz państwa jako dobra wspólnego

(postanowienie SN z 11 lutego 2009 r., V CSK 388/08), jakkolwiek oczywiście nie

oznacza to braku indywidualnego interesu skarżącego w rozpoznaniu

nadzwyczajnego środka zaskarżenia, a w konsekwencji także weryfikacji tego

I CSK 1259/26

5

interesu (gravamen). Jednak przede wszystkim skarga kasacyjna ma służyć

ochronie prawidłowego stosowania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes

prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem

zaspokojenia interesu ogólnego (zob. aktualne wciąż uwagi w postanowieniu SN

z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99).

Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy przewidziana

w art. 3989 k.p.c. instytucja tzw. przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy

dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem

Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie zaś merytorycznej

oceny skargi kasacyjnej (postanowienie SN z 12 marca 2024 r., I CSK 254/23).

Na etapie przedsądu Sąd Najwyższy ocenia wyłącznie wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz jego uzasadnienie. Wniosek ten stanowi

element konstrukcyjny skargi odrębny od podstaw skargi i ich uzasadnienia, które

są oceniane dopiero, gdy skarga kasacyjna zostanie przyjęta do rozpoznania.

Dla spełnienia wymogu z art. 3984 § 2 k.p.c. konieczne jest zawarcie

w skardze kasacyjnej odrębnego wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

zawierającego profesjonalny wywód prawny nawiązujący do wskazanych w art.

3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z nich występują

w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego (postanowienie SN

z 17 czerwca 2021 r., IV CSK 1/21).

Na tle przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w orzecznictwie

Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie każde naruszenie prawa, nawet oczywiste,

przesądza o zasadności skargi kasacyjnej (zob. w szczególności postanowienia

SN: z 15 lutego 2007 r., V CSK 485/06; z 3 marca 2020 r., V CSK 75/19). Sam

zarzut naruszenia, nawet oczywistego, określonego przepisu prawa nie prowadzi

wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, bowiem mimo

takiego naruszenia prawa, orzeczenie może być prawidłowe (postanowienia SN:

z 10 stycznia 2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 6 listopada 2020 r.,

III CSK 110/20). Przesłanka „oczywistej zasadności skargi kasacyjnej" nie

odpowiada bowiem w pełni przesłance „oczywistego naruszenia prawa" przez

I CSK 1259/26

6

wydanie zaskarżonego orzeczenia (postanowienie SN z 20 lutego 2008 r., V CSK

512/07).

O oczywistej zasadności skargi można mówić jedynie w przypadku

stwierdzenia szczególnych, kwalifikowanych, wręcz rażących przypadków

naruszenia prawa przez sąd drugiej instancji, bez wnikliwego wgłębiania się

w merytoryczną analizę trafności orzeczenia (postanowienia SN: z 10 stycznia

2003 r. V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49; z 7 października 2010 r., I CSK

189/10; z 28 lipca 2011 r., I CSK 77/11), które powodują, że zaskarżone orzeczenie

jest wadliwe.

Argumentacja przedstawiona przez skarżącą nie pozwala uznać, że

wniesiona przez pozwaną skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

W szczególności Sąd odwoławczy prawidłowo uznał, że sporna umowa

kredytu nie miała charakteru umowy kredytu walutowego. Okoliczność, że

powodowie od samego początku mogli spłacać kredyt w walucie CHF nie powoduje

bowiem, że zaciągnięty przez nich kredyt był kredytem walutowym, skoro

powodowie mogli również dokonywać spłat w walucie PLN i z tej możliwości

korzystali. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że samo zapewnienie

kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu w walucie obcej nie uchyla abuzywności

postanowienia dotyczącego spłaty rat kredytu w walucie krajowej, w wysokości

zależnej od kursu waluty obcej określanego swobodnie przez bank (wyrok SN z 25

października 2023 r., II CSKP 820/23). W podobny sposób wypowiedział się

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazując, że włączenie do umowy

zawartej z konsumentem dwóch alternatywnych warunków dotyczących wykonania

tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest

nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na

spekulowanie, że poprzez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument

wykona dane zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą

nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W związku z

tym taki mechanizm umowny może sam w sobie mieć nieuczciwy charakter (zob.

wyrok TSUE z 21 września 2023 r., C-139/22, mBank (Registre polonais des

clauses illicites), ECLI:EU:C:2023:692, pkt 55).

I CSK 1259/26

7

Również pozostałe wskazane przez skarżącą okoliczności (potrzeba

wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie,

występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych) nie uzasadniają przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Argumentacja przedstawiona w ramach uzasadnienia przywołanych

przyczyn kasacyjnych koncentruje się wokół problematyki skutków uznania za

abuzywne postanowień umowy kredytu denominowanego kursem waluty obcej

dotyczących zasad ustalania tego kursu na potrzeby wykonania umowy.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego za abuzywne

należy uznać postanowienia przyznające bankowi uprawnienie do jednostronnego

ustalania tego kursu (zob. wyroki SN: z 30 września 2020 r., I CSK 556/18; z 13

maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 674/22;

z 24 maja 2024 r., II CSKP 1560/22). Tymczasem, źródłem abuzywności tego

rodzaju postanowień jest przede wszystkim nierównomierne rozłożenie pomiędzy

stronami umowy ryzyka ekonomicznego związanego z ewentualną zmianą kursu

waluty obcej. Z tego rodzaju nierównomiernym rozłożeniem ryzyka pomiędzy

bankiem a konsumentami mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu (zob.

zamiast wielu wyrok SN z 16 maja 2024 r., II CSKP 1305/22).

Ponadto, w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

przyjmuje się, że celem dyrektywy 93/13 jest ochrona konsumenta i przywrócenie

równowagi pomiędzy stronami poprzez wyłączenie zastosowania warunków

uznanych za nieuczciwe przy jednoczesnym zachowaniu, co do zasady, ważności

pozostałych warunków umowy (wyroki TSUE: z 23 listopada 2023 r., C-321/22,

ECLI:EU:C:2023:911, pkt 91; z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, ECLI:EU:C:2021:341,

pkt 72 i przywołane tam orzecznictwo). Chodzi przy tym o zastąpienie formalnej

równowagi praw i obowiązków stron, ustanowionej w umowie, równowagą

rzeczywistą, która przywraca równość stron (wyrok TSUE z 15 marca 2012 r.,

C-453/10, ECLI:EU:C:2012:144, pkt 28 i przywołane tam orzecznictwo).

Zastąpienie wyeliminowanych z umowy postanowień abuzywnych

dotyczących zasad ustalania kursu waluty obcej innym sposobem ustalania tego

kursu, np. kursem średnim Narodowego Banku Polskiego, nie doprowadziłoby do

I CSK 1259/26

8

wprowadzenia rzeczywistej równowagi pomiędzy bankiem a konsumentem,

ponieważ konsument dalej ponosiłby nieograniczone ryzyko związane ze wzrostem

kursu waluty obcej. W umowie kredytu w dalszym ciągu nie byłoby bowiem

postanowienia limitującego ryzyko ekonomiczne po stronie konsumenta. Zmieniłby

się bowiem wyłącznie sposób ustalania kursu waluty obcej, co jest

niewystarczające do uznania, że pozycja banku i konsumenta stała się

równorzędna.

Odnosząc się do kwestii podniesionych przez skarżącą w uzasadnieniu

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, należy podkreślić, że

kwestie te były już przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu Najwyższego. Istotne

znaczenie ma w tym kontekście w szczególności uchwała pełnego składu Izby

Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która z chwilą jej

podjęcia uzyskała moc zasady prawnej zgodnie z art. 87 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 622), i jako

taka wiąże inne składy Sądu Najwyższego.

Zgodnie z uchwałą:

1. w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej

stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące,

w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego

postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej

wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże

także w pozostałym zakresie.

3. jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy

całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu,

powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na

rzecz każdej ze stron.

I CSK 1259/26

9

4. jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot

wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia

następującego po dniu, w którym kredytobiorca zakwestionował względem

banku związanie postanowieniami umowy.

5. jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze

stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków

pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili

popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Odpowiedzi sformułowane w punktach pierwszym i drugim uchwały

determinują ocenę wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

w szczególności w zakresie, w jakim pozwana powołuje się na rozbieżności

w orzecznictwie Sądu Najwyższego na tle wykładni art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz

w zakresie istotnych zagadnień prawnych oznaczonych powyżej numerami 1), 2)

i 3).

Niezależnie od treści uchwały z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, Sąd

Najwyższy wskazuje, że:

- co do kwestii powiązania tzw. klauzuli kursowej i tzw. klauzuli ryzyka walutowego

Sąd Najwyższy wypowiedział się m.in. w wyrokach: z 10 maja 2022 r., II CSKP

285/22; z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22; z 29 listopada 2023 r., II CSKP

1460/22;

- co do możliwości zastąpienia niedozwolonych postanowień kursowych poprzez

sięgnięcie do wykładni oświadczeń woli (art. 65 k.c.), art. 41 pr. weksl. albo art. 358

§ 2 k.c. Sąd Najwyższy wypowiedział się m.in. w wyrokach z: 27 maja 2022 r.,

II CSKP 395/22; z 8 listopada 2022 r., II CSKP 1153/22; z 27 kwietnia 2023 r.,

II CSKP 1027/22;

- co do kwestii charakteru wyroku sądu w zakresie orzeczonych skutków

abuzywności w postaci unieważnienia umowy kredytu Sąd Najwyższy wypowiedział

się m.in. w wyroku z 20 marca 2025 r., II CSKP 210/23;

I CSK 1259/26

10

- co do kwestii naliczania odsetek za opóźnienie w przypadku dochodzenia przez

konsumenta zwrotu kwot uiszczonych na rzecz banku w wykonaniu umowy kredytu

Sąd Najwyższy wypowiedział się m.in. w wyrokach: z 30 lipca 2024 r., II CSKP

296/24; z 5 czerwca 2024 r., II CSKP 560/23;

- co do kwestii pouczenia kredytobiorcy-konsumenta przez sąd o skutkach uznania

umowy kredytu za nieważną Sąd Najwyższy wypowiedział się m.in. w wyroku

z 8 kwietnia 2025 r., II CSKP 81/23. Jednocześnie w uchwale z 25 kwietnia 2024 r.,

III CZP 25/22, Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że jeżeli umowa kredytu nie wiąże

z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej

do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu

korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego

świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego

orzeczono na podstawie art. 98 § 1, § 11 i § 3, art. 99 w zw. z art. 108 § 1, art. 391

§ 1 i art. 39821 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 215).

[M.O.]

[a.ł]