Zasiedzenie nieruchomości bez księgi wieczystej. SN nie przyjął skargi uczestnika

Postanowieniem z 25 kwietnia 2024 r., wydanym w sprawie z wniosku U.C. z

udziałem D.C., E.C., G.C., B.L. i S.M. o stwierdzenie zasiedzenia, Sąd Rejonowy w

Zduńskiej Woli stwierdził, że M.C. i R.C. nabyli, na prawach małżeńskiej wspólności

ustawowej, z dniem 8 listopada 2008 r. w drodze zasiedzenia prawo własności bliżej

opisanej nieruchomości.

Apelacja uczestnika S.M. od tego orzeczenia została oddalona

postanowieniem Sądu Okręgowego w Sieradzu z 9 października 2024 r.

Uczestnik S.M. wniósł skargę kasacyjną, opierając wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania na art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia przysługującym

od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym ochronie interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa, wkład

Sądu Najwyższego w rozwój orzecznictwa i nauki prawa oraz eliminowanie z obrotu

prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym lub orzeczeń oczywiście

niezgodnych z prawem.

Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. Z punktu widzenia funkcji oraz założeń skargi kasacyjnej jako

nadzwyczajnego środka zaskarżenia, rolą „przedsądu” jest wstępna selekcja skarg

pod kątem spełniania wymienionych wyżej kryteriów (przyczyn kasacyjnych)

kwalifikujących skargę do jej przedstawienia Sądowi Najwyższemu w celu

merytorycznego rozpoznania.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, uczestnik powołał się

na wystąpienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, dotyczącego kwestii, czy

w sytuacji, w której dla określonej nieruchomości nie została założona księga

I CSK 1929/25

3

wieczysta, a występujący o zasiedzenie ma takie same obowiązki dotyczące

uregulowania stanu prawnego nieruchomości, jak i oponujący jej zasiedzeniu, to na

korzyść oponującego zasiedzeniu, który jako pierwszy ujawnił się w księdze

wieczystej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości rozstrzyga zasada prior

tempore - potior iure i możliwość zasiedzenia ulega zniweczeniu. Drugi problem

prawny dotyczy, według skarżącego kwestii, czy w sytuacji założenia księgi

wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości i ujawnienia w niej skarżącego jako

właściciela w dniu 25 października 2022 r., w tym dniu termin do zasiedzenia

przedmiotowej nieruchomości otworzył się na nowo i zniweczył możliwość dokonania

zasiedzenia według poprzednich terminów. .

W świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz poglądów nauki,

istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest problem

nowy i dotychczas niewyjaśniony, dotyczący ważnego abstrakcyjnego zagadnienia

jurydycznego, którego rozstrzygnięcie przez Sąd Najwyższy przy okazji rozpoznania

skargi kasacyjnej przyczyni się do rozwoju orzecznictwa i nauki prawa oraz będzie

miało znaczenie nie tylko dla tej konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także dla

innych podobnych spraw (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września

2012 r., II CSK 180/12. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14). Skarżący nie

sformułował przedstawionego przez siebie zagadnienia w sposób przyjęty przy

zwracaniu się przez sąd powszechny z pytaniem prawnym do Sądu Najwyższego na

podstawie art.390 k.p.c., nie zawarł we wniosku pogłębionego wywodu prawnego

usprawiedliwiającego zgłoszone wątpliwości, nie wykazał także argumentami ściśle

jurydycznymi zasadności proponowanego sposobu ich rozstrzygnięcia, a także

wadliwości rozwiązania przez Sąd drugiej instancji przedstawionego problemu

prawnego w sposób rzutujący na wynik sprawy (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1, poz. 11; z 13 lipca

2007 r., III CSK 180/07; z 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13; z 2 grudnia 2014 r., II

CSK 376/14 oraz z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14).

Przedstawione przez skarżącego zagadnienia nie odpowiadają

przedstawionym wyżej wymaganiom pierwszej przyczyny kasacyjnej. Niejasne

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi oraz niejasny sposób sformułowania przez

skarżącego tej części skargi kasacyjnej, która jest poświęcona wnioskowi o przyjęcie

skargi, nie pozwalają zresztą Sądowi Najwyższemu na zorientowanie się co do istoty

I CSK 1929/25

4

wątpliwości prawnych uczestnika. Pytania te pozostają bowiem w całkowitym

oderwaniu od ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych, ocen i konkluzji

prawnych Sądów meriti oraz przepisów prawa materialnego określających pojęcia

posiadania samoistnego i zasiedzenia.

Skarżący podniósł ponadto, że skarga jest oczywiście uzasadniona, albowiem

Sąd wadliwie przyjął, że upłynął 30 letni okres zasiedzenia nieruchomości w złej

wierze, podczas gdy okres ten powinien być liczony od października 2002 roku.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na tej przyczynie kasacyjnej

nakładało na skarżącego powinność wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia

przytoczonych we wniosku o przyjęcie skargi przepisów prawa materialnego lub

procesowego, naruszenia dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, bez odwoływania się do podstaw kasacyjnych i

ich uzasadnienia, które nie podlegają badaniu na etapie tak zwanego przedsądu

(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC

2001, Nr 3, poz. 52; z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, Nr 10, poz. 156

oraz z 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18). Należy też przypomnieć, że zgodnie z

powszechnie aprobowanym w orzecznictwie i nauce prawa poglądem, o przyjęciu

skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje per se nawet oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu, lecz jego skutek polegający na wydaniu oczywiście

sprzecznego z prawem i nieprawidłowego orzeczenia, które z tych przyczyn nie

może się ostać w obrocie prawnym (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 7

stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 r., Nr 13, poz. 230). Skarżący nie spełnił

tych powszechnie aprobowanych w orzecznictwie i nauce prawa wymagań

dotyczących czwartej przyczyny kasacyjnej, albowiem nie przytoczył konkretnych

przepisów, których naruszenie przez Sąd Okręgowy w stopniu rażącym, a zatem

kwalifikowanym, miałoby decydować o oczywistej zasadności skargi w

przedstawionym wyżej rozumieniu.

W tym stanie rzeczy, orzeczono, jak w sentencji. O kosztach postępowania

kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 k.p.c., nie znajdując podstaw do

odstąpienia od wyrażonej w nim reguły.

(A.D.)

[SOP]