Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi banku w sprawie kredytu frankowego

Wyrokiem z 30 sierpnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił, że

zawarta pomiędzy powodami P.K. i A.K. a pozwanym Bank spółką akcyjną w W.

umowa kredytu mieszkaniowego z 20 czerwca 2007 r. jest nieważna (pkt 1.);

zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 424 860,20 zł oraz 1 288,49 CHF

wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 26 października 2021 r. do dnia

I CSK 2214/25

2

zapłaty (pkt 2.); oddalił powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach

procesu (pkt 4.).

Wyrokiem z 28 listopada 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił

apelację pozwanego od tego rozstrzygnięcia i orzekł o kosztach postępowania

apelacyjnego.

Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na przesłankę

z art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c.

Zdaniem skarżącego istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie w zakresie uznania, że łącząca strony

umowa kredytu mieszkaniowego z 20 czerwca 2007 r. jest nieważna, w oparciu

o założenie, że zakwestionowane przez powodów postanowienia umowne

pozostają sprzeczne z art. 69 Prawa bankowego i art. 3531 k.c.

Na poparcie wniosku skarżący argumentował, ż mimo potwierdzenia

w orzecznictwie Sądu Najwyższego, iż umowa kredytu indeksowanego

i denominowanego do waluty obcej ( CHF) jest zgodna z art. 69 Prawa Bankowego

i art. 3531 k.c. orzecznictwo sądów powszechnych pozostaje niejednolite

i wydawane są wyroki zarówno uznające takie umowy za zgodne z wskazanymi

przepisami, jak również naruszające przepisy powszechnie obowiązującego prawa

skutkujące uznaniem umowy za nieważną.

Oczywistej zasadności skargi skarżący upatrywał natomiast w wydaniu

zaskarżonego wyroku w oparciu o przepisy prawa, które zdaniem Sądu

Najwyższego nie stanowią podstawy do unieważnienia umowy kredytu.

Powodowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnieśli o odmowę przyjęcia

jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego

rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej

doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi

swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy

I CSK 2214/25

3

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi

nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd

Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej

okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być

osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze

publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej

pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją

sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania

prawa w każdej indywidualnej sprawie.

Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że

określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się

wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez

skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Nie istnieje przy tym

potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko

w kwestii tego zagadnienia oraz wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we

wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające

zmianę tego poglądu (zob. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z 17 marca

2015 r., I PK 4/15, niepubl.; z 23 kwietnia 2015 r., I CSK 691/14, niepubl.; i z 12

grudnia 2008 r., II PK 220/08, niepubl.).

Problematyka na którą wskazuje skarżący nie uzasadnia przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że

wykładnia art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego w zw. z art. 3531 k.c. musi

uwzględniać szczególną regulację prawną zawartą w art. 3851 i nast. k.c., która

wprowadza mechanizm wzmocnionej względem zasad ogólnych kontroli

postanowień umów zawartych przez przedsiębiorcę z konsumentami. Nie oznacza

to jednak, że skutkiem stwierdzenia abuzywności postanowienia umownego nie

I CSK 2214/25

4

może być nieważność ( trwała bezskuteczność) obejmującej je umowy ( zob. m.in.

wyroki Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22 i z 27 maja 2022 r.,

II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 50).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego stwierdzono także, że umowa kredytu

indeksowanego (denominowanego) do waluty obcej mieści się w konstrukcji

ogólnej umowy kredytu bankowego i stanowi jej możliwy wariant, odmienną

natomiast kwestią jest, że może zawierać klauzule abuzywne ( zob. m.in. wyrok

Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr B, poz.

20 i orzecznictwo powołane w jego uzasadnieniu).

Sankcja związana z wystąpieniem w umowie kredytowej klauzul

niedozwolonych (art. 3851 § 1 k.c.) odpowiada bezskuteczności zawieszonej, co

oznacza, że czynność nie wywołuje skutków prawnych aż do ewentualnego

złożenia przez konsumenta oświadczenia woli związania postanowieniem

umownym, co spowoduje, że uzyska ono pełną skuteczność ex tunc. Sankcja ta

przypomina sankcję nieważności bezwzględnej jednak konsument może swym

oświadczeniem doprowadzić do związania umową. Szczególna sankcja mająca

niwelować niekorzystne skutki dotyczące klauzul abuzywnych, ma w zakresie

swojego zastosowania, pierwszeństwo względem przepisów regulujących

naruszenia ograniczeń swobody umów wynikających z właściwości ( natury)

stosunku prawnego ( art. 3531 k.c.) czy zasad współżycia społecznego ( art. 58 § 2

k.c.). Do niedozwolonych postanowień umownych nie ma zatem zastosowania art.

58 § 3 k.c., a przepisy dotyczące skutków zawarcia w umowie klauzul abuzywnych

mają charakter szczególny względem art. 58 § 1 i 2 k.c. (zob. m.in. uchwała Sądu

Najwyższego – zasada prawna - z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9,

poz. 56 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy natomiast rozumieć

sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na

rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do

stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań.

Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu

drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną

I CSK 2214/25

5

wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym

– a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako

nadzwyczajnego środka zaskarżenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego

z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK

162/17, niepubl.).

Bliższa analiza uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym rozumieniu –

oczywiście uzasadniona.

Przede wszystkim w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania skarżący wskazał na jej oczywistą zasadność oraz na występowanie

w sprawie wątpliwości wykładniczych dotyczących tego samego problemu. Wobec

kształtu tych przesłanek nie jest możliwe jednoczesne skuteczne wykazywanie, że

w sprawie istnieją wątpliwości interpretacyjne dotyczące przepisów prawa i że

skarga oparta na naruszeniu tych przepisów jest oczywiście uzasadniona (zob. m.

in. postanowienia Sądu Najwyższego z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, niepubl.

i z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, niepubl.). W tym zakresie uzasadnienie

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawiera wewnętrzną

sprzeczność, nie ulega bowiem wątpliwości, że ta sama kwestia nie może stanowić

źródła zagadnienia o problemowym i niejasnym charakterze i zarazem podstawę

ewidentnej zasadności skargi kasacyjnej, możliwej do stwierdzenia, bez

prowadzenia bardziej złożonych rozumowań.

Ponadto przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na

podstawie art. 3989 § 4 k.p.c. nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu

prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to

spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in.

postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15,

niepubl. i przywołane tam orzecznictwo). W tym kontekście podstawa prawna

przyjętej przez Sąd Apelacyjny nieważności umowy o kredyt denominowany z 20

czerwca 2007 r. jest bez znaczenia, skoro trwała bezskuteczność abuzywnej

klauzuli denominacyjnej, której powodowie ( konsumenci) nie potwierdzili, prowadzi

w istocie do tego samego rezultatu.

Z tych względów - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. - Sąd Najwyższy

I CSK 2214/25

6

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie

art. 98 § 3, art. 98 § 11 k.p.c., art. 99 w zw. z art. 391 § 1 i w zw. z art. 39821 k.p.c.,

a także § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych

(tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935, ze zm.).

(M.M.)

[SOP]