Były prezes spółki odpowiada za niespłaconą pożyczkę 150 tys. zł. SN nie przyjął skargi

Pozwem z dnia 29 stycznia 2016 r. powodowie – J. P. i E. P., w

szczególności, wnieśli o zasądzenie od pozwanych P. P. i K. K. solidarnie kwoty

179 994,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wytoczenia

powództwa do dnia zapłaty. W pozwie wniesionym w niniejszej sprawie na żądaną

przez powodów kwotę składało się: 150 000 zł należności głównej, 9 024,66 zł

tytułem odsetek umownych wskazanych w nakazie zapłaty wydanym przez Sąd

Okręgowy w Warszawie dnia 18 lutego 2015 r. w wysokości - 12% w skali roku za

okres od 1 kwietnia do 1 października 2014 r., 18 473 zł - tytułem odsetek

ustawowych liczonych od sumy należności głównej i odsetek wskazanych w

powyższym nakazie zapłaty liczonych od 1 października 2014 r. do dnia wniesienia

pozwu; 1 892 zł - tytułem kosztów postępowania zasądzonych nakazem zapłaty z

I CSK 2871/25

2

dnia 18 lutego 2015 r.; 557,14 zł - tytułem kosztów postępowania egzekucyjnego w

sprawie.

W odpowiedzi na pozew K. K. wniósł o oddalenie powództwa w całości, a

pozwany P. P. nie wniósł na powyższy pozew odpowiedzi.

K. K. był członkiem zarządu spółki M. sp. z o.o. w W. w okresie od 27 marca

2012 r. do 3 czerwca 2014 r. P. P. był członkiem zarządu w okresie od 3 marca

2014 r. do 23 czerwca 2015 r. W momencie powstania przedmiotowego

zobowiązania (z tytułu niespłaconej umowy pożyczki) Prezesem Zarządu był K. K.,

a następnie w wyniku zmiany składu osobowego zarządu Spółki funkcję Prezesa

Zarządu objął P.P. Dnia 1 kwietnia 2014 r. pomiędzy Spółką M. jako

pożyczkobiorcą, a J. P. i E. P. jako pożyczkodawcą zawartą została umowa

pożyczki. Spółkę reprezentował Prezes Zarządu K.K. Na mocy umowy

pożyczkodawca udzielił pożyczkobiorcy pożyczki gotówkowej w wysokości 150 000

zł. Zgodnie z umową pożyczka powinna zostać spłacona do 1 października 2014 r.

Oprocentowanie pożyczki ustalono według stałej stopy procentowej w wysokości

12% w stosunku rocznym. Odsetki miały być liczone począwszy od dnia

zaksięgowania kwoty pożyczki na rachunku pożyczkodawcy. W dniu 3 kwietnia

2014 r. do umowy pożyczki zawarto aneks nr 1 zmieniający zasady naliczania

odsetek od kapitału pożyczki, ustalając, iż odsetki mają być liczone począwszy od

dnia zaksięgowania kwoty pożyczki na rachunku pożyczkobiorcy. Ostatecznie

pożyczka nie została spłacona. W konsekwencji tej okoliczności Sąd Okręgowy w

Warszawie nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym dnia 18 lutego

2015 r. zasądził na rzecz powodów od Spółki M. kwotę 150 000 zł powiększoną o

umowne odsetki w wysokości 12% w skali roku za okres od 1 kwietnia do 1

października 2014 r. wraz z ustawowymi odsetkami od 1 października 2014 r. do

dnia zapłaty oraz kwotę 1 892 zł tytułem kosztów postępowania. Nakaz

uprawomocnił się i 1 kwietnia 2015 r. nadano mu klauzulę wykonalności. Na

podstawie tego nakazu powodowie złożyli wniosek o wszczęcie postępowania

egzekucyjnego, które prowadzone było przez komornika sądowego przy Sądzie

Rejonowym dla Warszawy Mokotowa w Warszawie. W toku egzekucji komornik

ustalił, że Spółka nie posiada majątku (ruchomości i nieruchomości), a na

I CSK 2871/25

3

rachunkach bankowych brak jest środków. Komornik ustalił również, że Spółka

została wykreślona z rejestru przedsiębiorców 23 czerwca 2015 r. Postanowieniem

z 17 października 2015 r. komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne

wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Spółka M. przekształciła się w M.

sp. z o.o. sp.k. w W. Następnie, uchwałą nr […] zgromadzenia wspólników M. sp. z

o.o. sp.k. wspólnicy rozwiązali tę Spółkę bez przeprowadzenia postępowania

likwidacyjnego wobec faktu, że nie posiadała ona jakiegokolwiek majątku. Spółka

została wykreślona z KRS dnia 23 czerwca 2015 r.

Postanowieniem z 24 sierpnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Warszawie zawiesił

postępowanie w stosunku do powoda E. P., w związku z jego śmiercią, oraz podjął

postępowanie z udziałem jego następców prawnych w osobach B. W. i J. P. (k.

1135)..

Wyrokiem z dnia 1 lutego 2023 r., przy czym w stosunku do pozwanego P.

P. był to wyrok zaoczny, Sąd Okręgowy w Warszawie, w szczególności, zasądził od

pozwanych P. P. i K. K. solidarnie na rzecz powodów J. P. i B. W. łącznie (do

niepodzielnej ręki powodów) kwotę 179 890,16 zł wraz z odsetkami ustawowymi za

opóźnienie od dnia 25 czerwca 2016 r. do dnia zapłaty (pkt 1), zasądził od

pozwanego K. K. na rzecz powodów J. P. i B. W. łącznie (do niepodzielnej ręki

powodów) odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 179 890,16 zł od dnia 15

czerwca 2016 r. do dnia 24 czerwca 2016 r. (pkt 2), oddalił powództwo w

pozostałym zakresie (pkt 3).

Od powyższego wyroku Sądu I instancji z 1 lutego 2023 r. apelację wniósł

pozwany – K. K. zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i podnosząc

wyszczególnione w treści apelacji zarzuty naruszenia przepisów postępowania tj.:

art. 233 § 1 k.p.c. oraz zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art.

11 ust. 1 Prawa upadłościowego – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1

stycznia 2016 r., poprzez jego niewłaściwą wykładnię skutkującą, przyjęciem, że

przesłanką wniosku o ogłoszenie upadłości jest także niepłacenie zobowiązań, co

do których istnienia lub wymagalności istnieje spór pomiędzy dłużnikiem i

wierzycielem, oraz art. 299 § 2 k.s.h. – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie

skutkujące uznaniem, że pozwany ponosi winę za niezgłoszenie wniosku o

I CSK 2871/25

4

ogłoszenie upadłości Spółki w sytuacji zaniechania regulowania zobowiązań,

podczas gdy Spółka M. w okresie, w którym pozwany K. K. pełnił w niej funkcję

członka zarządu, nie miała wymagalnych bezspornych zobowiązań.

W odpowiedzi na apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie.

W ocenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie apelacja nie zasługiwała na

uwzględnienie. Sąd odwoławczy wskazał, że pozwany – K. K. zakwestionował

ocenę Sądu Okręgowego, aby stan niewypłacalności spółki M. zaistniał już 29

listopada 2012 r. W ocenie K. K. w czasie, gdy pełnił funkcję w zarządzie Spółki, jej

sytuacja finansowa była dobra i nie było podstaw do zgłaszania wniosku o

ogłoszenie upadłości M. W efekcie nie było też, w ocenie pozwanego, podstaw do

twierdzenia, że Spółka M. w listopadzie 2012 r. zaprzestała regulowania

wymagalnych zobowiązań, a tym samym nie zachodziły przesłanki do złożenia

wniosku o ogłoszenie upadłości. Tymczasem, jak zważył Sąd odwoławczy, istnienie

przesłanek pozytywnych odpowiedzialności pozwanego K. K. na podstawie art. 299

§ 1 k.s.h. zostało w niniejszej sprawie wykazane przez stronę powodową w sposób

nie budzący wątpliwości. W tym zakresie Sąd Apelacyjny w pełni podzielił ocenę

Sądu I instancji. Odnośnie do przesłanek zwalniających członka zarządu z

odpowiedzialności za zobowiązania spółki, to pierwszą jest wykazanie, że we

właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto

postępowanie układowe. Przesłanka ta, jak stwierdził Sąd II instancji, w niniejszej

sprawie nie wchodziła w ogóle w grę, bowiem ani nie został złożony wniosek o

ogłoszenie upadłości spółki M., ani nie wszczęto postępowania układowego. Drugą,

zaś, z przesłanek zwalniających członka zarządu z odpowiedzialności za

zobowiązania spółki jest wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie

upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy.

Przesłanka ta może zaistnieć także wówczas, gdy wniosek o ogłoszenie upadłości

spółki z o.o. nie został w ogóle złożony. Taka też sytuacja miała miejsce w

niniejszej sprawie, w której pozwany powoływał się na to, że w czasie, kiedy był

Prezesem Zarządu spółki M. nie zaistniały podstawy do zgłoszenia wniosku o

ogłoszenie jej upadłości. Obowiązek udowodnienia tej okoliczności obciążał - jak w

przypadku wszystkich okoliczności egzoneracyjnych – pozwanego, który temu

obowiązkowi nie sprostał. Niewątpliwie, jak zważył Sąd II instancji, począwszy od

I CSK 2871/25

5

29 listopada 2012 r. spółka M. posiadała wymagalne zobowiązania wobec co

najmniej dwóch kontrahentów. Stan ten miał charakter trwały i pogłębiający się, a

pozwany powinien wykazać, że pomimo zaistnienia powyższych okoliczności,

szczególnie po upływie trzech miesięcy, tj. od marca 2013 r., nie istniały podstawy

do uznania Spółki za niewypłacalną. Takie dowody nie zostały jednak

przedstawione. Ostatecznie należało uznać, że pozwany – K. K. nie udowodnił, aby

w czasie, kiedy był Prezesem Zarządu spółki M. nie było podstaw do złożenia

wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. M. nie była w stanie wywiązywać się z

zobowiązań wynikających z porozumienia zawartego z wierzycielem, przy czym

zarówno w dacie zawarcia porozumienia z M. S. (14 marca 2014 r.), jak i w terminie

płatności pierwszej raty (31 marca 2014 r.), K. K. pełnił funkcję Prezesa Zarządu

Spółki. Tak więc nie można było się zgodzić z zarzutami apelacji pozwanego

dotyczącymi naruszenia art. 299 § 2 k.s.h. oraz art. 11 ust. 1 Prawa

upadłościowego. W rezultacie, Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 8 sierpnia

2024 r., na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.

Pozwany – K. K., skargą kasacyjną zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z 8 sierpnia 2024 r. w całości. Skargę tę oparł na zarzutach naruszenia

przepisów prawa materialnego, tj.: art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego oraz art.

299 § 2 k.s.h. We wnioskach skargi, pozwany, na podstawie art. 3984 § 2 k.p.c. w

zw. z art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c., wniósł o jej przyjęcie do rozpoznania.

Odnośnie do wykazania przesłanki z art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. skarżący

zaprezentował wywód prawny, którym, w szczególności, stwierdził, że w realiach

stanu faktycznego sprawy Sądy obu instancji przyjęły, że pozwany nie wykazał

braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki mimo, że w

okresie, w którym pełnił funkcję członka zarządu Spółki „M.” Sp. z o.o. nie miała

ona bezspornych zobowiązań wobec swoich kontrahentów za wyjątkiem jednego

zobowiązania, co którego Spółka zawarła porozumienie z wierzycielem o

prolongacie płatności. Zdaniem skarżącego wyrok Sądu II instancji został oparty na

oczywiście nieprawidłowej wykładni przepisu art. 11 ust. 1 ustawy Prawo

upadłościowe, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2016 roku

polegającej na przyjęciu, że przesłanka nakazująca złożenie przez członka zarządu

wniosku o ogłoszenie upadłości istnieje także w przypadku, gdy niepłacenie

I CSK 2871/25

6

zobowiązań ma swą wyłączną przyczynę w sporze zaistniałym pomiędzy

dłużnikiem i wierzycielem. Skarżący wskazał na orzeczenia sądowe wskazujące na

istnienie ugruntowanego poglądu, że w przypadku kwestionowania wierzytelności

nie ma obowiązku występowania z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. W

konsekwencji, w przypadku wniosku wierzyciela o upadłość dłużnika fakt wykazania

własnej wymagalnej i niezaspokojonej wierzytelności nie oznacza ziszczenia się

podstaw niewypłacalności. Przepis art. 11 Prawa upadłościowego, jak zauważył

skarżący, nie posługuje się pojęciem „zobowiązania”, ale „zobowiązań”. Użycie

słowa „zobowiązań” w liczbie mnogiej nawiązuje do treści art. 1, który prezentuje

postępowanie upadłościowe jako wspólne dochodzenie roszczeń wierzycieli. Z

punktu widzenia prawa upadłościowego brak będzie podstaw do ogłoszenia

upadłości takiego dłużnika, który ma tylko jedno zobowiązanie w stosunku do

jednego wierzyciela albo kilka zobowiązań w stosunku do tego samego wierzyciela.

Wszystkie te okoliczności miały, zdaniem skarżącego, przemawiać za oczywistą

zasadnością jego skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest

uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje

publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta

do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje

sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W

judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji

zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności

I CSK 2871/25

7

kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę

postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00,

OSNC 2001, nr 4, poz. 53).

Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu

publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego

w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4

lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147).

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na

przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została

jednak spełniona.

Przewidziana bowiem w art. 3989 § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność

skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy

oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne

uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej

skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje

prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to

twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia

prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie,

przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m.in. postanowienia

Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz.

49, z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75, z dnia 26

kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14,

nie publ.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której

naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie

publ. i przywołane tam orzecznictwo).

W kontekście przedstawionych przez Sądy meriti pisemnych motywów

rozstrzygnięć co do istoty sprawy nie sposób przyjąć, iż zaskarżony wyrok Sądu

I CSK 2871/25

8

drugiej instancji jest oczywiście nieprawidłowy w rozumieniu ww. przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

Władysław Pawlak

[PG]

[a.ł]