Stacja paliw i opłata za użytkowanie wieczyste. SN nie przyjął skargi Starosty K.

1. Wyrokiem z 22 września 2023 r. Sąd Rejonowy w Krotoszynie ustalił

opłaty roczne, począwszy od 1 stycznia 2021 r., z tytułu użytkowania wieczystego

bliżej określonych nieruchomości gruntowych położonych w K., K1 i w S.; oddalił

powództwo w pozostałym zakresie; rozstrzygnął o kosztach procesu oraz nakazał

ściągnąć od powoda P. S.A. z siedzibą w P. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu

I CSK 3214/24

2

Rejonowego w Krotoszynie bliżej określoną kwotę tytułem zwrotu wydatków

tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.

2. Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Okręgowy w Kaliszu wyrokiem

z 24 kwietnia 2024 r. oddalił apelację i rozstrzygnął o kosztach postępowania

apelacyjnego.

3. Od wyroku sądu drugiej instancji skargę kasacyjną wywiódł pozwany

Skarb Państwa. Skarżący wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

powołując się na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Podał, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na naruszenia przepisów prawa

materialnego w zakresie w jakim dotyczą one podstaw ustalenia wartości

nieruchomości na potrzeby procesu aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu

użytkowania wieczystego.

4. Powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,

ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej a także o zasądzenie od strony

pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W judykaturze już

wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej

(zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in.,

że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania

cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę

interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa

oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń

wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie

zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie

sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji

tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach

I CSK 3214/24

3

której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap

postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania

przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c.; nie służy zaś

merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej

z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wówczas

usprawiedliwione.

6. Szczegółowa analiza sprawy prowadzi do wniosku, że skarga kasacyjna

strony pozwanej mimo obszerności wywodów nie zawiera argumentów

wystarczających dla uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka z art. 3989

§ 1 pkt 4 k.p.c. uzasadniająca przyjęcie sprawy do rozpoznania.

7. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

na przesłance unormowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga powołania się

na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa

materialnego lub procesowego oraz przeprowadzenia wywodu zmierzającego

do jego wykazania. Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono

widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez

potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu

wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. O przyjęciu skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie

konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał

zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której spowodowało ono wydanie

oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet

oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny,

że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (zob. postanowienie SN

z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12). Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć

w uzasadnieniu wniosku wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się

"oczywista zasadność" skargi i przedstawić odpowiednie argumenty (zob.

postanowienie SN z 5 września 2008 r., I CZ 64/08). Do przyjęcia skargi

do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej nie jest

wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd drugiej instancji.

W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi, a nie

o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny zatem

I CSK 3214/24

4

jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga

kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła (zob.

postanowienie SN z 10 maja 2019 r., I CSK 768/18).

8. Skarżący podniósł, iż oczywista zasadność skargi kasacyjnej wynika

z tego, iż jego zdaniem sąd odwoławczy w sposób kwalifikowany naruszył

wskazane w zarzutach kasacyjnych przepisy dotyczące podstaw ustalenia wartości

nieruchomości na potrzeby procesu aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu

użytkowania wieczystego, przez pominięcie w procesie określania wartości

rynkowej nieruchomości ich stanu. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania nie zawiera jednak przekonujących argumentów

wskazujących na zarzucane naruszenie przepisów. W szczególności, skarżący nie

wyjaśnił wystarczająco precyzyjnie, na czym konkretnie miałoby w niniejszej

sprawie polegać nieuwzględnienie stanu nieruchomości. Sąd Okręgowy wszakże

wyraźnie stwierdził, że przy szacowaniu nieruchomości należy uwzględnić m.in.

jej stan (k. 343v akt sprawy), a następnie oceniając dowód z opinii biegłego

rzeczoznawcy wskazał, iż biegły wziął pod uwagę „cel wyceny, rodzaj i położenie

nieruchomości, funkcję wyznaczoną dla niej w planie miejscowym, stopień

wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan zagospodarowania

nieruchomości, dostępność danych o cenach rynkowych nieruchomości

podobnych” a ponadto „uwzględnił m.in. lokalizację i otoczenie nieruchomości, stan

techniczno-użytkowy a także dostępność komunikacyjną (…) sposób użytkowania

gruntu – stacja paliw” (k. 343v akt sprawy). Ustalenia te sąd przyjął jako podstawę

rozstrzygnięcia. Skarżący nie przedstawił natomiast przekonujących argumentów

wskazujących, że pomimo uwzględnienia powyższych kryteriów przy szacowaniu

doszło do wyeliminowania kryterium „stanu nieruchomości”. Nieuzasadniony jest

zatem zarzut popełnienia przez Sąd Okręgowy rażących uchybień świadczących

o zaistnieniu powołanej przez skarżącego przesłanki oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej.

9. Skarżący wprawdzie w omówionej wyżej kwestii podnosi niewłaściwe

zastosowanie przepisów prawa, niemniej uznać należy, że jego twierdzenia

w istocie zmierzają do polemiki z oceną dowodów dokonaną przez sąd drugiej

instancji. Jednakże w postępowaniu kasacyjnym jest to niedopuszczalne. Zgodnie

I CSK 3214/24

5

bowiem z art. 3983 § 3 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty

dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest sądem prawa,

a nie sądem faktu, i nie dokonuje kontroli prawidłowości oceny dowodów

przeprowadzonej przez sąd drugiej instancji, jak również kontroli prawidłowości

dokonanych ustaleń faktycznych (zob. wyrok SN z 5 stycznia 2011 r., III CSK

72/10). Sąd Najwyższy jest tym samym związany ustaleniami faktycznymi

dokonanymi przez sąd powszechny. Oznacza to niedopuszczalność powoływania

się przez skarżącego na wadliwość orzeczenia sądu drugiej instancji, polegającą

na ustaleniu faktów lub niewłaściwie przeprowadzonej ocenie dowodów, również

we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob. postanowienie SN

z 15 października 2020 r., IV CSK 136/20).

10. Według Sądu Najwyższego, nie ma przy tym innych przyczyn

uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności

nieważności postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

11. Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.).

12. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 108

§ 1 i art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

(G.N.-J.)

[a.ł]