Kredyt indeksowany w sporze z bankiem. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku

Pozwana Bank spółka akcyjna w W. wywiodła skargę kasacyjną od wyroku

Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 maja 2024 r., wydanego w sprawie z

powództwa A.R. o zapłatę i ustalenie.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania bank wskazał na

potrzebę dokonania wykładni przepisów, tj. art. 56 oraz art. 65 § 2 w zw.

z art. 3851 § 1 i 2 k.c. oraz art. 3852 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13

I CSK 3970/24

2

w zw. art. 7 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13 w zw. z art. 288 TFUE oraz art. 2 i 54

Traktatu akcesyjnego w zw. art. 2, 9 oraz 87 ust. 1 Konstytucji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

W przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca

w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych. Jednakże jeśli

skarżący dąży do zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien

przedstawić istotne argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu

Najwyższego wydaje się zasadna (zob. np. postanowienia SN:

z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24;

z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23;

z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).

Skarżąca przedstawiła szereg wątpliwości natury prawnej odnoszących się

do następstw stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień umowy kredytu

zabezpieczonego hipoteką, w których wszystkie lub wybrane świadczenia stron

były wyrażone w walucie obcej lub do tej waluty przeliczane. Te prawne kwestie

doczekały się już jednak licznych wypowiedzi nie tylko Sądu Najwyższego, ale

i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Należy wskazać, że na podstawie art. 3852 k.c. dla stosowania art. 3851 k.c.

istotna jest chwila zawarcia umowy (zob. uchwały w składzie 7 sędziów SN

z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, Nr 1, poz. 2; z 7 maja 2021 r.,

III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56), a nie ewentualne, późniejsze zmiany

nieważnej umowy lub zmiany stanu prawnego (chyba że przepisy przejściowe

sanują nieważne umowy).

I CSK 3970/24

3

Poza tym Sąd Najwyższy w uchwale całej Izby Cywilnej

z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118, ugruntował

dotychczasową linię orzeczniczą i przyjął że:

1. W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub

denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi

niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie

prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób

określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.

2. W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej

w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także

w pozostałym zakresie.

3. Jeżeli w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu

niedozwolonego charakteru jej postanowień, bank wypłacił kredytobiorcy całość lub

część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają

samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze

stron.

4. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych

z tytułu kredytu rozpoczyna się co do zasady od dnia następującego po dniu,

w którym kredytobiorca zakwestionował względem banku związanie

postanowieniami umowy.

5. Jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej

postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron

odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych

w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia

w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia.

Należy wskazać, że odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład

całej izby jest zaś możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym

składzie (art. 88 ustawy o SN).

I CSK 3970/24

4

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zabrakło zatem

kwestii prawnych, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte przez Sąd Najwyższy.

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2

i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności

radców prawnych.

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]