Powód żądał odszkodowania za działanie leku. SN nie przyjął jego skargi kasacyjnej

Powód, J.C., wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Krakowie z 22 lipca 2023 r., wydanego w sprawie przeciwko M. spółce z

ograniczoną odpowiedzialnością w W. o zapłatę.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący wskazał

na oczywistą zasadność skargi polegającą na naruszeniu art. 117 § 5 k.p.c.,

I CSK 4023/24

2

art. 381 k.p.c. i braku zasięgnięcia opinii biegłych z zakresu urologii, seksuologii

i farmakologii. Powód przedstawił także istotne zagadnienie prawne, tj. „czy

w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie za szkodę i krzywdę wyrządzoną

przez produkt farmaceutyczny winno znaleźć zastosowanie orzecznictwo Sądu

Najwyższego wypracowane w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie za

szkodę i krzywdę wyrządzoną na skutek błędu medycznego, jak w wyrokach z dnia

30 września 2020 r., IV CSK 64/19, i z dnia 5 kwietnia 2012 r., II CSK 402/11,

a więc jaka jest prawidłowa wykładnia art. 6 k.c. oraz art. 232 k.p.c. w sprawach

farmaceutycznych?”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.

postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia

SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

I CSK 4023/24

3

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia

SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną

z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Powód pod pozorem oczywistej

zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego

w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił wyłącznie własne

stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem Sądu drugiej

instancji.

Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń

faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem

się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że

w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu

instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

Nie jest rzeczą Sadu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego

i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżący błędnie traktuje skargę

kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Znamienne, że sądy obu instancji

wyczerpująco i wnikliwie odniosły się do charakteru niepożądanego działania leku

I CSK 4023/24

4

zażywanego przez powoda, prześledziły historię choroby oraz ustaliły ciąg zdarzeń

przyczynowo - skutkowych.

Nie ma racji skarżący, że odmowa przyznania pełnomocnika z urzędu

spowodowała pozbawienie go prawa do obrony. Po pierwsze w toku sprawy mógł

zaskarżyć taką decyzję. A ponadto przed Sądem pierwszej instancji powód był

reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaś jego sytuacja materialna

znacząco i drastycznie się nie pogorszyła.

W myśl art. 278 § 1 k.p.c. o potrzebie zasięgnięcia opinii biegłego rozstrzyga

sąd. Opinia biegłego nie ma w sprawie znaczenia rozstrzygającego i podlega

ocenie jak każdy środek dowodowy. Przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku

dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, lecz określa przesłanki dopuszczenia

takiego dowodu w sytuacji, gdy zgodnie z art. 6 k.c. i art. 232 zdanie pierwsze k.p.c.

strona wnioskuje o jego przeprowadzenie, zaś rozstrzygnięcie sprawy wymaga

wiadomości specjalnych. Ustawodawca celowo użył w art. 278 § 1 k.p.c.

sformułowania "może", podkreślając stosunkowo szeroki margines swobody dla

sądu rozpoznającego sprawę, który może ocenić, czy w danym wypadku zachodzi

potrzeba dopuszczenia dowodu z opinii biegłego (zob. wyrok SN

z 18 września 2025 r., II CSKP 883/23).

Opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny już zebranego

w sprawie materiału wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Nie

może ona natomiast być sama w sobie być źródłem materiału faktycznego sprawy

ani tym bardziej stanowić podstawy ustalenia okoliczności będących przedmiotem

oceny biegłych. Ustalenie stanu faktycznego należy do sądu orzekającego, a biegli

powinni udzielić odpowiedzi na konkretne pytania dostosowane do stanu

faktycznego sprawy. Tak więc do dokonywania wszelkich ustaleń w procesie

powołany jest sąd, a nie biegły. Sąd może, a czasami powinien korzystać z pomocy

biegłego w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych, lecz biegły nie może

wyręczać sądu w dokonywaniu ustaleń i ocen prawnych, do czego ani nie jest

powołany, ani może nie mieć kwalifikacji. Do biegłego należy wydanie opinii co do

okoliczności będących przedmiotem dowodu. Natomiast ocena wniosków opinii

wchodzi już w zakres stosowania prawa i należy do sądu. W efekcie opinia

I CSK 4023/24

5

biegłego, tak jak każdy inny dowód, podlega ocenie sądu orzekającego zarówno co

do jej zupełności i zgodności z wymaganiami formalnymi, jak i co do jej mocy

przekonującej (zob. Postanowienie SN z 20 listopada 2025 r., I CSK 1936/25).

Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności

postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4

pkt 2 i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za

czynności radców prawnych.

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]