Klauzula rażącego niedbalstwa w ubezpieczeniu przewoźnika. SN nie przyjął skargi powoda

Powód, T.F., wywiódł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w

Warszawie z 9 lipca 2024 r., wydanego w sprawie przeciwko Towarzystwo

Ubezpieczeń spółce akcyjnej w W. o zapłatę.

Uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżący wskazał

na oczywistą zasadność skargi polegającą na błędnej ocenie materiału

dowodowego przez Sąd II instancji i uznanie, że postanowienia zawarte w łączącej

strony umowie ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przewoźnika umownego

klauzuli rażącego niedbalstwa nie derogują postanowień klauzuli podwykonawców,

lecz ją uzupełniają. Powód przedstawił także istotne zagadnienie prawne dotyczące

umowy przewozu oraz obowiązków przewoźnika warunkujących udzielenie przez

ubezpieczyciela ochrony ubezpieczeniowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.).

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.

postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia

SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

I CSK 4075/24

3

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia

SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy dla przeciętnego

prawnika z samej treści skargi – bez pogłębionej analizy i jurydycznych dociekań –

w sposób jednoznaczny wynika, że wskazane w niej podstawy zasługują na

uwzględnienie z uwagi na kwalifikowany charakter naruszenia przepisów prawa.

Przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jaką jest jej oczywista

zasadność, może dotyczyć jedynie przepisów prawa niepodlegających różnej

wykładni i niepozostawiających sądowi swobody oceny. Chodzi przy tym

o wykładnię w oczywisty, dostrzegalny już prima facie sposób, sprzeczną

z jednolitą i ugruntowaną wykładnią skonkretyzowanego przepisu, przyjmowaną

w orzecznictwie i nauce prawa (zob. m.in. postanowienia SN: z 21 maja 2025 r.,

I CSK 558/24; z 26 marca 2025 r., I CSK 3537/23; z 30 stycznia 2025 r.,

I CSK 3814/23; z 31 grudnia 2024 r., I CSK 1853/23; z 20 listopada 2024 r.,

I CSK 2892/23; z 14 września 2023 r., I CSK 518/23; z 27 lipca 2023 r.,

I CSK 5328/22).

Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie została spełniona. Powód pod pozorem oczywistej

zasadności w istocie pyta o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego

w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. Przedstawił wyłącznie własne

stanowisko, polemizując z niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem Sądu drugiej

instancji.

Podstawami skargi kasacyjnej nie mogą być objęte zarzuty błędnych ustaleń

faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), więc nie można z odwołaniem

się do nich kreować zagadnienia prawnego opartego na założeniu, że

w rzeczywistości miał miejsce stan faktyczny inny, niż ustalony przez sądy obu

instancji, czyli inny, niż stanowiący podstawę rozstrzygnięcia.

I CSK 4075/24

4

Nie jest rzeczą Sądu Najwyższego ustalanie stanu faktycznego

i dopuszczanie w sprawie nowych dowodów. Skarżący błędnie traktuje skargę

kasacyjną jako trzecią instancję odwoławczą. Znamienne, że sądy obu instancji

wyczerpująco i wnikliwie odniosły się do charakteru wiążącej strony umowy

przewozu.

Nie ma racji skarżący, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne.

Informacje zawarte w liście przewozowym nie miały znaczenia w tej konkretnej

sprawie.

Zgodnie z art. 4 CMR dowodem zawarcia umowy przewozu jest list

przewozowy. Brak, nieprawidłowość lub utrata listu przewozowego nie wpływa na

istnienie ani na ważność umowy przewozu, która mimo to podlega przepisom

niniejszej Konwencji. Z kolei art. 6 CMR zawiera katalog danych, które powinien

zawierać list przewozowy. Ust. 3 art. 6 stanowi, że strony mogą wnosić do listu

przewozowego wszelkie inne dane, jakie uznają za potrzebne. Z powyższych

uregulowań wynika, że list przewozowy nie stanowi obligatoryjnego dokumentu

oraz, że CMR nie zawiera jakiegokolwiek wzoru tego dokumentu. Wzmianki

określone w art. 6 ust. 1 CMR tradycyjnie są określane mianem obligatoryjnych,

jednak w istocie nie wszystkie wzmianki określone w tym przepisie mają taki

charakter. Przykładowo nie zawsze konieczne będzie określanie ilości towaru,

liczby sztuk, cech sztuk, zawarcie instrukcji niezbędnych do załatwienia formalności

celnych i innych itp. Trudno tu więc mówić o obligatoryjności tych wzmianek

w ścisłym tego słowa znaczeniu. Zróżnicowane są też skutki niezamieszczenia tych

wzmianek, które w okolicznościach danego przypadku mogły i powinny być

zamieszczone (zob. wyrok SN z 31 marca 2023 r., II CSKP 800/22).

Nie można uznać za istotne zagadnienie prawne problemów wskazywanych

przez powoda, które mają znaczenie tylko w tej konkretnej sprawie. Wszelkie

postanowienia umowne łączące strony, jak również ogólne warunki ubezpieczenia

podlegają wykładni przepisom prawa materialnego, zgodnie z art. 65 § 2 k.c.

Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w postaci nieważności

postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

I CSK 4075/24

5

Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił

przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego

rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Adam Doliwa

(P.H.)

[a.ł]