Obszar ograniczonego użytkowania i odszkodowanie. SN nie przyjął skargi Skarbu Państwa

Pozwany

Skarb

Państwa

–

Szef

Zarządu

w B., reprezentowany przez Prokuratorię Generalną RP, wniósł skargę kasacyjną

od wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu z 28 czerwca 2024 r., wydanego w

sprawie powództwa J.S. o odszkodowanie.

I CSK 41/25

2

Skarżący wskazał, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych,

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 136 ust. 3 w zw.

z art. 129 ust. 2 p.o.ś.

Zdaniem skarżącego w sprawie występują istotne zagadnienia prawne: „Czy

właścicielowi nieruchomości, której wartość zmniejszyła się na skutek

wprowadzenia obszaru ograniczonego użytkowania (OOU), jednak bez związku ze

szczegółowymi ograniczeniami wynikającymi z art. 135 ust. 3a Prawa ochrony

środowiska, przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 tej ustawy?”

i „Czy legitymację czynną do dochodzenia roszczeń z art. 129 ust. 2 w zw.

z ust. 1 p.o.ś. uzasadnia status właściciela (użytkownika wieczystego,

a w przypadku art. 129 ust. 2 oraz art. 136 ust. 3wzw.z art. 129 ust. 2 p.o.ś. także

osoby, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości) trwający od dnia

wejścia w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego

ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości aż do czasu zamknięcia

rozprawy przed sądem drugiej instancji?”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych

podstawach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Choć wymagania stawiane istotnemu zagadnieniu prawnemu i potrzebie

dokonania wykładni przepisów prawa jako przyczynom przyjęcia skargi kasacyjnej

do rozpoznania nie są tożsame, to w obu przypadkach musi występować przymiot

nowości. Problem prawny przedstawiony do rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy

nie może być już rozwiązany w orzecznictwie (zob. np. postanowienia SN:

z 23 kwietnia 2025 r., I CSK 1920/24; z 28 marca 2025 r., I CSK 725/24;

z 6 marca 2025 r., I CSK 3018/24; z 29 października 2024 r., I CSK 4297/23;

z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;

I CSK 41/25

3

z 29 sierpnia 2023 r., I CSK 4599/22; z 15 września 2023 r., I CSK 4360/22;

z 18 sierpnia 2023 r., I CSK 4091/22).

Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest

zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie

może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie prawne powinno przede

wszystkim być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie

faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń (zob.

postanowienie SN z 7 czerwca 2001 r., III CZP 33/01), a jednocześnie być

przedstawione w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, aby umożliwić Sądowi

Najwyższemu udzielenie uniwersalnej odpowiedzi, niesprowadzającej się do samej

subsumpcji i rozstrzygnięcia konkretnego sporu (zob. postanowienia

SN: z 15 października 2002 r., III CZP 66/02; z 22 października 2002 r.,

III CZP 64/02, i z 5 grudnia 2008 r., III CZP 119/08). Konieczne jest przytoczenie

argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Skarżący powinien

nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub procesowego), którego dotyczy

zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną argumentację prawną w celu

wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego rozstrzygnięcie ma znaczenie dla

merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie (zob. m.in. postanowienia

SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07, i z 9 lutego 2011 r., III SK 41/10).

W przypadku przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania może uzasadniać rozbieżność występująca

w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub sądów powszechnych. Jednakże jeśli

skarżący dąży do zakwestionowania ustalonej już linii orzeczniczej, to powinien

przedstawić istotne argumenty, ze względu na które zmiana stanowiska Sądu

Najwyższego wydaje się zasadna (zob. np. postanowienia SN:

z 21 sierpnia 2024 r., I CSK 1927/24; z 13 sierpnia 2024 r., I CSK 1623/24;

z 16 listopada 2023 r., I CSK 3453/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1658/23;

z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1105/23).

Zgodnie z aktualnym stanowiskiem Sądu Najwyższego, właścicielowi

nieruchomości, której wartość zmniejszyła się na skutek wprowadzenia obszaru

ograniczonego użytkowania przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 129

I CSK 41/25

4

ust. 2 Prawa ochrony środowiska chociażby zmniejszenie to nie miało związku

z ograniczeniami wynikającymi z art. 135 ust. 3a tej ustawy (zob. uchwała składu

siedmiu sędziów SN z 6 listopada 2024 r., III CZP 27/24). W uzasadnieniu

powołanej uchwały wskazano, że w świetle przeprowadzonej wykładni systemowej

art. 129 ust. 2 p.o.ś. właścicielowi nieruchomości objętej obszarem ograniczonego

użytkowania przysługuje odszkodowanie już z samego faktu objęcia jego

nieruchomości takim obszarem, jeśli tylko wykaże doznanie szkody, pozostającej

w adekwatnym związku przyczynowym z utworzeniem OOU (art. 361 § 1 k.c.),

choćby w postaci obniżenia wartości jego nieruchomości.

Oznacza to, że przedstawiony przez skarżącego problem został już

wyjaśniony w orzecznictwie, w związku z czym nie została spełniona przesłanka

z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

W niniejszej sprawie Sądy meriti prawidłowo oceniły zgromadzony w sprawie

materiał dowodowy i uznały, że okoliczności faktyczne, istotne dla rozstrzygnięcia

sporu, uzasadniają wniosek powódki o zasądzenie na jej rzecz kwot tytułem

nakładów potrzebnych na rewitalizację akustyczną nieruchomości.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie sformułował

żadnych zagadnień prawnych, a jego wywód nie zawiera przekonującej

argumentacji prawnej. Powołane przez skarżącego zagadnienia prawne stanowią

polemikę ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego wyrażonym w związku

z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy. W związku z tym należy uznać, że

skarżący sformułował w istocie pytania, których kazuistyczny sposób ujęcia

wskazuje, iż nie mają one charakteru abstrakcyjnego, syntetycznego

i uniwersalnego.

Zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być

zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy jest

związany dokonanymi przez sądy meriti ustaleniami faktycznymi stanowiącymi

podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Zawarty

w art. 3983 § 3 k.p.c. zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących

ustalenia faktów lub oceny dowodów oraz związanie Sądu Najwyższego

ustaleniami faktycznymi, stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia,

I CSK 41/25

5

oznacza niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na wadliwość

wyroku sądu drugiej instancji, polegającą na ustaleniu faktów lub niewłaściwie

przeprowadzonej ocenie dowodów również we wniosku o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania.

Sąd Najwyższy uznał, że nie ma innych przyczyn uzasadniających przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności nieważności

postępowania (art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił

przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego

Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 w zw. z § 10

ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze

zm.).

Adam Doliwa

(P.H.)

[SOP]