Spór o wykreślenie wpisów w księgach wieczystych. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Postanowieniem z 8 października 2025 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił

apelację uczestnika J.L. od postanowienia Sądu Rejonowego w Giżycku z 31 grudnia

2024 r. w sprawie z wniosku I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą

w P. o wykreślenie wpisów w dziale III Kw […] oraz w dziale I Sp Kw […].

W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania,

uczestnik wskazał przyczynę kasacyjną określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady

od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących

dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną

kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd

Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie

występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów

prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności

w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna

jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi

zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy

musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza

indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym,

w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa.

Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są

wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.).

Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, skarżący, który jako

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

przyczynę określoną w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinien odpowiednio sformułować

zagadnienie prawne, wskazać przepisy prawa, na których tle zagadnienie się

wyłoniło oraz przedstawić argumentację jurydyczną uzasadniającą możliwość

rozbieżnych ocen prawnych oraz świadczącą o istotności tego zagadnienia (zob. np.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, Nr 1,

poz. 11; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.; z 9 kwietnia 2015 r.,

V CSK 547/14, niepubl.). Zagadnienie jest istotne, jeżeli jego rozstrzygnięcie ma

I CSK 655/26

3

znaczenie dla ukierunkowania praktyki sądowej i rozstrzygnięcia sprawy, w której

zagadnienie powstało (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 września

2012 r., II CSK 180/12, niepubl. oraz z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl.),

wywołuje poważne wątpliwości, a zarazem nie było dotychczas rozstrzygnięte

w judykaturze albo dotychczasowe orzecznictwo wymaga zmiany (zob. np.

postanowienie Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2016 r., II CSK 94/16, niepubl.).

Skarżący nie wykazał wystąpienia tak rozumianej przyczyny kasacyjnej z art.

3989 § 1 pkt 1 k.p.c.

W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

uczestnik wyjaśnił, że w sprawie występują istotne zagadnienie prawne dotyczące

interpretacji:

1) art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece w związku z

art. 2 oraz art. 45 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

2) art. 313 ust. 3 i 4 ustawy Prawo upadłościowe do służebności polegającej między

innymi na prawie przechodu, przewozu i przemieszczania, w tym przeciągania i

przepływu łodzi i innych obiektów pływających itd., co stanowi sedno służebności

drogi koniecznej, a przez to zasad rozstrzygania o zakwalifikowaniu służebności do

kategorii służebności „drogi koniecznej” podlegającej utrzymaniu;

3) art. 245 § 2 w związku z art. 245 § 1 i z art 145 § 1 i § 2 k.c. w zakresie określenia

zakresu stosowania pojęcia „odpowiedniego stosowania” przepisów o przeniesieniu

własności do ustanowienia ograniczonego prawą rzeczowego w postaci służebności

na podstawie czynności prawnej dokonanej przez właściciela nieruchomości

obciążonej.

Zgodnie z jednolitym stanowiskiem Sądu Najwyższego, wymaganie określone

w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. nie jest tożsame z określonym w art. 3984 § 2 k.p.c., co

oznacza, że skarżący powinien odrębnie przytoczyć podstawy kasacyjne i ich

uzasadnienie i odrębnie uzasadnić wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, nawet jeżeli argumentacja prawna może się w pewnym zakresie

pokrywać (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00,

OSNC 2001, Nr 10, poz. 156; z 5 czerwca 2001 r. IV CZ 45/01, OSNC 2001, Nr 10,

poz. 157; z 10 stycznia 2003 r. VCZ 189/02, niepubl.; z 13 lipca 2007 r. III CSK

180/07, niepubl.; z 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, niepubl.; z 11 kwietnia 2018 r.,

I CSK 655/26

4

V CSK 547/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 567/17, niepubl.). W celu

spełnienia przesłanki przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie wystarczy

samo tylko sformułowanie pytań dotyczących wykładni określonego przepisu.

Uzasadnienia przyczyn kasacyjnych, kwalifikujących przyjęcie skargi do

rozpoznania, Sąd Najwyższy nie może doszukiwać się w uzasadnieniu podstaw,

niezależnie od tego, że chodzi w tym wypadku o zupełnie odmienne metody

argumentowania (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2020 r.,

II CSK 432/19, niepubl.; z 16 maja 2018 r., II CSK 12/18, niepubl.; postanowienie

Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2017 r., II CSK 698/16, niepubl.; z 15 grudnia 2006 r.,

III CZ 93/06; nie publ. i z 18 kwietnia 2012 r., I CSK 520/11, niepubl.).

Już z powyższych względów wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.

Skarżący nie przedstawił również żadnych argumentów jurydycznych, a sposób

ujęcia przedstawionych wątpliwości nie pozwala nie tylko na zidentyfikowanie

problemów dostrzeżonych przez skarżącego, ale udzielenie odpowiedzi przez Sąd

Najwyższy. Odwołanie się przez skarżącego do przepisów art. 5 u.k.w.h. oraz art. 2

i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie wskazuje, jaki problem

wymaga zdaniem skarżącego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy.

W orzecznictwie sądu Najwyższego wyjaśniono, że w postępowaniu

wieczystoksięgowym nie jest możliwe badanie przesłanek określonych w art. 5

u.k.w.h. ze względu na ograniczony, formalny zakres tego postępowania, natomiast

oceny w tym zakresie przynależą do postępowania przewidzianego w art. 10 u.k.w.h.

(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 maja 2015 r., V CSK 605/14,

niepubl.). Skarżący nie przedstawił żadnego wyjaśnienia, w jaki sposób stosowanie

powyższej reguły narusza wynikające z Konstytucji zasadę demokratycznego

państwa czy też prawo do sądu.

W drugim ze wskazanych „problemów interpretacyjnych” skarżący zdaje się

wskazywać, że zachodzi potrzeba określenia zasad rozstrzygania o zakwalifikowaniu

służebności do kategorii służebności „drogi koniecznej”. Nie przedstawił jednak

żadnych argumentów, które wskazywałyby na możliwość odmiennej niż dokonana

przez Sąd orzekający oceny służebności jako służebności gruntowej,

w szczególności zaś, że uzasadniona jest jej kwalifikacja jako służebności drogi

koniecznej.

I CSK 655/26

5

Ostatni z przedstawionych problemów, dotyczący wykładni przepisów art. 245

§ 2 w związku z art. 245 § 1 i z art 145 § 1 i § 2 k.c. w zakresie określenia zakresu

stosowania pojęcia „odpowiedniego stosowania” przepisów o przeniesieniu

własności do ustanowienia ograniczonego prawą rzeczowego w postaci służebności

na podstawie czynności prawnej dokonanej przez właściciela nieruchomości

obciążonej, w ogóle nie wskazuje, jaki problem prawny miałby wyjaśnić Sąd

Najwyższy, a którego rozwiązanie przyczyniłoby się rozwiania poważnych

wątpliwości i miałoby zarówno istotny wpływ dla praktyki sądowej jak i rozstrzygnięcia

przedmiotowej sprawy. Przy czym nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego

w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. na gruncie wskazanych we wniosku przepisów

kwestia dopuszczalności i zasadności utożsamienia zawartego w umowie sprzedaży

oświadczenia wiedzy o istnieniu służebności z oświadczeniem woli o jej

ustanowieniu, tylko zaś tego rodzaju wątpliwość wobec nieprzedstawienia

jakiegokolwiek wywodu jurydycznego można było przypisać skarżącemu w

kontekście okoliczności sprawy i ujawnionych w uzasadnieniu zaskarżonego

orzeczenia motywów rozstrzygnięcia.

Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak

w sentencji.

(K.L.)

[SOP]