Działka w obszarze ograniczonego użytkowania. SN nie przyjął skargi Skarbu Państwa

Pozwany Skarb Państwa – […] wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Okręgowego w Sieradzu z 8 września 2023 r. Wniosek o jej przyjęcie do

rozpoznania uzasadnił występowaniem istotnych zagadnień prawnych, potrzebą

I CSK 817/24

2

wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności w orzecznictwie sądów oraz oczywistą zasadnością skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

pierwszej, drugiej i czwartej spośród wymienionych przesłanek.

Przez istotne zagadnienie prawne, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 1

k.p.c., należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle

konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że

jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. Problem ten musi mieć

charakter uniwersalny, co oznacza, że jego rozwiązanie powinno służyć

rozstrzyganiu innych, podobnych spraw. Chodzi przy tym o problem, którego

wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia danej sprawy, a więc pozostający

w związku z podstawami skargi oraz z wiążącym Sąd Najwyższy, a ustalonym

przez sąd drugiej instancji, stanem faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.), i także

w związku z podstawą prawną zaskarżonego wyroku (postanowienia SN: z 21 maja

2013 r., IV CSK 53/13 oraz z 3 lutego 2012 r. I UK 271/11). Konieczne jest przy tym

przytoczenie argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen.

Skarżący powinien nie tylko wskazać przepis prawa (materialnego lub

procesowego), którego dotyczy zagadnienie, ale także przedstawić pogłębioną

argumentację prawną w celu wykazania, że zagadnienie jest istotne, a jego

rozstrzygnięcie ma znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia w jego sprawie

(m.in. postanowienia SN: z 23 sierpnia 2007 r., I UK 134/07 oraz z 9 lutego 2011 r.,

III SK 41/10).

Natomiast oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na

tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne

wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga

I CSK 817/24

3

wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie

doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane

przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub

podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (postanowienia SN: z 13

czerwca 2008 r., III CSK 104/08 oraz z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07).

Skarżący przedstawioną problematykę ujął w pytaniu: „Czy właścicielowi

nieruchomości, której wartość zmniejszyła się na skutek wprowadzenia obszaru

ograniczonego użytkowania (00U), jednak bez związku ze szczegółowymi

ograniczeniami wynikającymi z art. 135 ust. 3a Prawa ochrony środowiska,

przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 tej ustawy?”. Ponadto

skarżący wskazał na potrzebę wykładni art. 136 ust. 3 p.o.ś. w zw. z art. 129 ust. 2

p.o.ś.

Przedstawiona przez skarżącego problematyka nie stanowi istotnego

zagadnienia prawnego. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania nie zawiera argumentacji jurydycznej wskazującej na występowanie

odmiennych ocen przedstawionego problemu oraz na to, że przepisy dotyczące tej

kwestii nie doczekały się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje

rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów

faktycznych. Nie jest rolą Sądu Najwyższego domyślanie się lub poszukiwanie

okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

(postanowienia SN: z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08 i z 14 grudnia 2004 r., II CZ

142/04).

Analiza wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, jego uzasadnienia,

a także uzasadnień orzeczeń sądów obu instancji, nie daje podstaw do uznania, że

rzeczywiście zachodzi przesłanka potrzeby wykładni przepisów budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.

Należy podkreślić, że wbrew tezie zawartej przez skarżącego

w przedstawionym pytaniu, Sąd uznał, iż postanowienia aktu ustanawiającego

obszar ograniczonego użytkowania ograniczają sposób korzystania

z nieruchomości powodów, ponieważ zawierają zakazy, o jakich mowa w art. 135

ust. 3a p.o.ś. w odniesieniu do nieruchomości wymienionej w pozwie. Zatem nie

I CSK 817/24

4

można twierdzić, że wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania stanowi

w niniejszej sprawie „samodzielną podstawę roszczenia”. Sąd podkreślił, że

zmniejszenie wartości nieruchomości powodów nie wynika natomiast z samej

okoliczności położenia nieruchomości w obszarze ograniczone użytkowania, ale

jest efektem ograniczeń, jakie wiążą się z takim usytuowaniem. Wysokość

odszkodowania odpowiada konkretnej utracie wartości nieruchomości, która to

utrata jest okolicznością faktyczną (faktem rynkowym), a nie jedynie wnioskiem

prawnym, wywiedzionym z określonej wykładni przepisów prawa materialnego.

Ponadto należy wskazać, że Sąd Najwyższy w uchwale z 12 kwietnia

2024 r., III CZP 56/23 (OSNC z 2024 r., nr 9, poz. 86) stwierdził, iż właścicielowi

nieruchomości, której wartość zmniejszyła się na skutek wprowadzenia obszaru

ograniczonego użytkowania (o.o.u.), o którym mowa w art. 135 ust. 1 p.o.ś. jednak

bez związku ze szczególnymi ograniczeniami wynikającymi z art. 135 ust. 3a p.o.ś.

przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 129 ust. 2 tej ustawy. Sąd Najwyższy

podkreślił, że utworzenie o.o.u. na podstawie art. 135 ust. 1 p.o.ś. jest ingerencją

w prawo własności nieruchomości, której skutkiem formalnym (w związku

z określeniem granic tego obszaru - art. 135 ust. 3a p.o.ś.) i materialnym (narażenie

takiej nieruchomości na konieczność znoszenia ponadnormatywnych immisji,

zalegalizowanych wprowadzeniem o.o.u. - art. 135 ust. 1 p.o.ś.) jest zmniejszenie

jej wartości w rozumieniu art. 129 ust. 2 in fine p.o.ś.

Co się zaś tyczy oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, to zgodnie

z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego odwołanie się do tej przesłanki

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga przedstawienia, w czym

wyraża się „oczywista zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że

istotnie skarga jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej

postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego

oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy

prawniczej (m.in. postanowienie SN z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11). Celem

sformułowania powyższej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie

jest wykazanie jedynie oczywistego naruszenie konkretnego przepisu prawa

materialnego lub procesowego, lecz sytuacji, w której naruszenie to spowodowało

I CSK 817/24

5

wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (postanowienie SN z 6 listopada

2012 r., III SK 16/12).

W ocenie skarżącego skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona wobec

naruszenia art. 386 § 3 k.p.c. w zw. z art. 391 k.p.c. art. i art. 321 § 1 k.p.c.

wynikającego z nieuchylenia wyroku Sądu Rejonowego w części i nieumorzenia

przez Sąd Okręgowy postępowania w zakresie, w jakim Sąd Rejonowy zasądził

odsetki ustawowe […]

Treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

nie przekonuje jednak o jej oczywistej zasadności. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się

rażącego naruszenia powołanych przepisów, widocznego prima facie. Brak jest

jakichkolwiek podstaw, aby twierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do

oczywistego naruszenia prawa.

Ponadto należy podkreślić, że samo naruszenie przepisów postępowania nie

jest wystarczającą podstawą skargi kasacyjnej. Artykuł 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. określa

jako podstawę skargi takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć

istotny wpływ na wynik sprawy. Oczywista zasadność skargi kasacyjnej na tej

podstawie wymaga wykazania przez skarżącego, że następstwa stwierdzonych

wadliwości ukształtowały (merytoryczną) treść zaskarżonego orzeczenia, co

w niniejszej sprawie nie miało miejsca (wyrok SN z 11 maja 2017 r., II CSK 514/16).

Mając powyższe na uwadze, nie można przyjąć, że przesłanki przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania zostały w sposób właściwy wykazane.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.).

Marcin Trzebiatowski

(M.K.)

I CSK 817/24

6

[a.ł]