Zarzut braku obrony w sprawie hodowcy psów. SN oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Kościanie z dnia 18 grudnia 2024 r. w

sprawie o sygn. akt II K 32/24 oskarżony W.M. został uznany za winnego tego, że w

okresie, dokładnej daty nie ustalono, lecz nie później niż do dnia 07 lipca 2023 r. w

miejscowości C., woj. [...], prowadząc hodowlę psów o nazwie „N.”, zanęcał się nad

psami rasy S. oraz psem rasy T. w ten sposób, że przetrzymywał zwierzęta w

niewłaściwych warunkach bytowania, to znaczy w zbyt małych kojcach oraz

przetrzymywał je w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa w kojcach i poza

I KK 416/25

2

nimi, nie zapewniając zwierzętom dostępu do świeżej wody podczas upału i

trzymając je na nieporządkowanym terenie, gdzie zalegał kał i odpady

niebezpieczne w postaci zbitych szyb, licznych śmieci i eternitu, co uniemożliwiało

psom swobodne poruszanie się zgodnie ze specyfikacją ich rasy oraz zwiększało

ryzyko poranienia się przez zwierzęta, tj. o przestępstwo z art. 35 ust. 1a ustawy o

ochronie zwierząt i za to wymierzył mu karę 1 roku pozbawienia wolności z

warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby. Na podstawie art.

73 § 1 k.k. oddano oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego, na

podstawie art. 35 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt orzeczono przepadek

zatrzymanych psów o imionach: M., N., A., T., T. i M., na podstawie art. 35 ust. 3a i

ust. 4 pkt 2 wymienionej ustawy orzeczono wobec wymienionego środek karny w

postaci zakazu posiadania wszelkich zwierząt oraz zakazu prowadzenia hodowli

zwierząt na okres 4 lat. Na podstawie art. 35 ust. 5 cytowanej ustawy zasądzono od

oskarżonego na rzecz Fundacji [...] w G. nawiązkę w kwocie 7.000 zł. oraz

zasądzono koszty i opłatę sądową.

Wyrokiem z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt. IV Ka 341/25, Sąd Okręgowy w

Poznaniu, po rozpoznaniu apelacji obrońcy, nie uwzględnił środka odwoławczego i

utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

Kasację od powyższego rozstrzygnięcia wniosła obrońca skazanego W.M.

zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa procesowego, a

mianowicie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. poprzez brak ustanowienia obrony

obligatoryjnej skazanemu w momencie, gdy Sąd I instancji miał podstawy do

powzięcia uzasadnionej wątpliwości co do poczytalności oskarżonego podczas

rozprawy głównej przeprowadzonej 13 marca, 17 kwietnia 2024 r. wobec zeznań

świadków opisujących nietypowe zachowanie skazanego, posiadania informacji i

dokumentacji o wieloletnim leczeniu psychiatrycznym, cierpieniu na wiele chorób i

przebywaniu od wielu lat na rencie zdrowotnej, a w konsekwencji prowadzenie

postępowania sądowego bez obowiązkowego udziału obrońcy oraz wbrew art. 193

§ 1 k.p.k. w zw. z art. 9 § 1 k.p.k. i art. 433 § 2 k.p.k., poprzez zaniechanie

powołania co najmniej dwóch biegłych lekarzy psychiatrów - celem ustalenia czy

zachodzi uzasadniona wątpliwość, co do poczytalności oskarżonego w rozumieniu

art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. oraz pod kątem stwierdzenia wystąpienia okoliczności, o

I KK 416/25

3

których mowa w art. 31 k.k. - po którego stwierdzeniu organ procesowy jest

zobligowany do przeprowadzenia dowodu z opinii w trybie art. 202 i nast. k.p.k.;

wyłącznie ocena biegłego psychiatry mającego wiadomości specjalne w tej

dziedzinie wiedzy, pozwala organowi procesowemu ustalić, że zachodzi albo nie

zachodzi wątpliwość, co do poczytalności, a więc poprzez zasięgnięcie opinii

psychiatrycznej, tymczasem Sąd II instancji dokonał własnej oceny poczytalności

tempore criminis zastępując biegłych czego dokonywać nie może, w sytuacji gdy

zachowanie oskarżonego w dniu zabrania zwierząt oraz podczas procesu przed

Sądem I instancji wykazywało odstępstwo od normy i wątpliwości co do stanu

psychicznego, a co za tym idzie należało zasięgnąć opinii biegłych.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w

Poznaniu oraz utrzymanego w nim w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Kościanie i

przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

W pisemnych odpowiedziach na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej

w Poznaniu oraz pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wnieśli o jej oddalenie jako

oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja okazała się bezzasadna i to w stopniu oczywistym uzasadniającym

jej oddalenie na posiedzeniu bez udziału stron.

Odnosząc się do zarzutu wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej

wskazać należy, że analiza akt postępowania karnego prowadzi do wniosku, że w

niniejszej sprawie nie zachodziła podnoszona przez obrońcę skazanego

okoliczność pozbawienia W.M. prawa do obrony, która stanowiłaby bezwzględną

przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. Zarzut ten sprowadza się de

facto do kwestionowania stanu zdrowia psychicznego skazanego, który zdaniem

obrońcy powodował uzasadnione wątpliwości co do poczytalności w/w i jego

zdolności do udziału w postępowaniu sądowym. Wbrew twierdzeniom obrońcy, Sąd

Okręgowy w Poznaniu w oparciu o ten sam materiał dowodowy nie dopatrzył się

bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Według tego Sądu zachowanie się W.M.

bezpośrednio po interwencji służb, która doprowadziła do wszczęcia postępowania

karnego, wskazywały na niepokój o konsekwencje, zdenerwowanie, a nawet

pierwiastki histerii, mieściło się w szerokiej przestrzeni normatywu reakcji ludzkich

I KK 416/25

4

na zagrożenie odpowiedzialnością karną i w żaden sposób nie wspiera dowolnej

tezy, iż sprawca był w czasie inkryminowanym niepoczytalny. Na rozprawie w dniu

13.03.2024 r. oskarżony podał, iż dotknięty jest różnymi chorobami somatycznymi,

co skutkowało zarządzeniem przerwy wypoczynkowej, wskazał również na leczenie

psychiatryczne, a to z powodu, że „siadły mu nerwy po tych chorobach”. Te

informacje nie wskazywały na wystąpienie kwalifikowanych przesłanek z art. 79 § 1

pkt 3 i 4 k.p.k. Nie można z nimi zrównywać potrzeby leczenia stanów

nerwicowych. Również zaświadczenie lekarskie z dnia 03.04.2024 r. nie

potwierdziło istnienia wątpliwości co do stanu zdrowia psychicznego, bowiem

znajduje się w nim zapis lekarza psychiatry, że W.M. jest „... pod opieką

psychiatryczną w związku z zaburzeniami nastroju. Od kilku lat w ustabilizowanym

stanie psychicznym, pobiera stałą dawkę leku przeciwdepresyjnego dla

podtrzymania remisji... ”. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że organy wymiaru

sprawiedliwości tym bardziej mogły miarodajnie przyjmować, iż oskarżony nie był i

nie jest dotknięty chorobą psychiczną, upośledzeniem umysłowym lub innym

zakłóceniem czynności psychicznych, a ustabilizowany od lat stan wcześniejszych

zaburzeń nastrojowych pozwalał mu na pełny udział w postępowaniu karnym i

prowadzenia rozsądnej obrony.

Na marginesie warto przypomnieć, że przepis art. 6 k.p.k. ogólnie

gwarantuje oskarżonemu prawo do korzystania z pomocy obrońcy, lecz nie

wprowadza zasady, iż na żądanie oskarżonego nie można przeprowadzać

czynności procesowych bez udziału jego obrońcy. Przepisy Kodeksu postępowania

karnego zapewniają realizację prawa do obrony w takim zakresie, w jakim

ustawodawca uznał to za niezbędne. Celowi temu służą na przykład przepisy o

obronie obligatoryjnej (art. 79 i art. 80 k.p.k.), o wyznaczaniu obrońcy z urzędu (art.

78 i art. 81 k.p.k.), a także art. 353 k.p.k. gwarantujący oskarżonemu dysponowanie

stosownym okresem do ustanowienia obrońcy przed pierwszą rozprawą, czy

też art. 117 § 2 k.p.k. gwarantujący należyte zawiadamianie, między innymi

obrońców o terminach czynności procesowych (zob. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2006 r., IV KK 33/06, R-OSNKW 2006, poz. 844).

Te warunki zostały w przedmiotowej sprawie zachowane, co czyni zarzuty

kasacyjne niewątpliwie bezzasadnymi.

I KK 416/25

5

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy oddalił kasację wniesioną na rzecz

skazanego - w formule kwalifikowanej, w trybie określonym w art. 535 § 3 k.p.k. i

obciążył skazanego kosztami sądowymi za postępowanie kasacyjne.

[WB}

[r.g.]