Podrobiony sprzeciw od nakazu zapłaty. SN oddalił skargę RPO na wyrok o 4221 zł

II NSNc 65/25

2

Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z

siedzibą w W. (poprzednio: Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz

Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W.; dalej: Powód) pismem z 14 czerwca 2019

r. (data prezentaty) wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od T. A. (dalej: Pozwany)

kwoty 4221,49 zł z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty,

wskazując, że dochodzone roszczenie ma swoje źródło w umowie pożyczki o nr [...]

z 31 maja 2018 r., zawartej pomiędzy Pozwanym, a poprzednikiem prawnym

Powoda – V. spółką z ograniczoną odpowiedzialnością.

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z 28 czerwca 2019 r.,

I C 1935/19, asesor sądowy uwzględnił powództwo w całości.

Przedmiotowy nakaz zapłaty został wysłany na adres Pozwanego i odebrany

26 lipca 2019 r. przez dorosłego domownika – J. A..

Dnia 1 sierpnia 2019 r. do Sądu Rejonowego w Oleśnicy wpłynął napisany

odręcznie sprzeciw od ww. nakazu zapłaty, opatrzony datą 29 lipca 2019 r.,

podpisany imieniem i nazwiskiem Pozwanego.

Po wniesieniu sprzeciwu od nakazu zapłaty, zarządzeniem z 6 sierpnia 2019 r.,

Sąd Rejonowy w Oleśnicy odnotował utratę mocy nakazu zapłaty.

Następnie, po przeprowadzeniu rozprawy, wyrokiem z 11 grudnia 2019 r.,

I C 1935/19, Sąd Rejonowy w Oleśnicy zasądził od Pozwanego na rzecz Powoda

kwotę 4221,49 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi

od 14 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty oraz zwrot kosztów procesu.

Wyrok ten uprawomocnił się 19 grudnia 2019 r.

W uzasadnieniu wyroku, sporządzonym w trybie art. 92 ustawy z dnia

8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn. Dz.U. 2024, poz. 622; dalej:

u.SN), Sąd Rejonowy wskazał, że Pozwany zawarł w dniu 31 maja 2018 r.

z poprzednikiem prawnym Powoda umowę pożyczki nr [...] na kwotę 3.300,00 zł,

którą to wierzytelność na podstawie umowy cesji wierzytelności

z 27 grudnia 2018 r. nabył następnie Powód. Zadłużenie z ww. umowy pożyczki

na dzień 11 czerwca 2019 r. wynosiło przy tym 4 221,49 zł. W tych okolicznościach

Sąd Rejonowy uznał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Zdaniem Sądu Rejonowego, Powód na potwierdzenie zasadności dochodzonego

II NSNc 65/25

3

roszczenia przedłożył miarodajne dowody z dokumentów w postaci umowy pożyczki,

potwierdzenia przelewów, umowy cesji wraz załącznikami, których autentyczność

nie była kwestionowana przez Pozwanego. Dodał zarazem, że Pozwany

nie stawił się na rozprawę, pomimo prawidłowego zawiadomienia, a w sprzeciwie od

nakazu zapłaty nie wskazywał, aby nastąpiła kradzież jego danych osobowych,

bądź by stał się ofiarą innego czynu zabronionego.

Wyrokiem z 26 października 2021 r., II K 540/21, Sąd Rejonowy w Oleśnicy

uznał J. A. winną tego, że w dniu 31 maja 2018 r. w D., działając

w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziła do niekorzystnego

rozporządzenia mieniem V. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością

w kwocie 3 300 zł w ten sposób, że wprowadziła uprawnionego przedstawiciela

spółki w błąd co do tożsamości osoby zawierającej umowę pożyczki nr [...] i braku

zamiaru wywiązania się z zaciągniętego zobowiązania, wykorzystując

przy tym dane osobowe Powoda, pomimo braku uprawnienia do przetwarzania

jego danych, czym działała na szkodę V. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

oraz tego, że w bliżej nieokreślonym czasie, nie później niż do dnia 29 lipca 2019 r.

w D., w celu użycia za autentyczny podrobiła dokument w postaci sprzeciwu od

nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z 29 lipca 2019 r. adresowany do

Sądu Rejonowego w Oleśnicy I Wydział Cywilny w sprawie o sygn. I C 1935/19, w

ten sposób, że pod treścią sporządzonego pisma sfałszowała podpis Powoda.

Powyższy wyrok skazujący jest prawomocny.

Skargę nadzwyczajną od powyższego wyroku Sądu Rejonowego w Oleśnicy

z 11 grudnia 2019 r., I C 1935/19, wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich

(dalej: Skarżący), zaskarżając go w całości. Działając na podstawie art. 89 § 1

in principio u.SN, wskazując jednocześnie na konieczność zapewnienia zgodności

z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady

sprawiedliwości społecznej, Skarżący Sądowi Rejonowemu zarzucił:

1. naruszenie prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy

przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, ustanowionego

w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia

1997 r. (Dz.U. 1997, Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej: Konstytucja RP),

polegające na przyjęciu, że sprzeciw wniesiony przez osobę niebędącą stroną

II NSNc 65/25

4

postępowania wywołał skutek w postaci utraty mocy wydanego w sprawie

nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Rejonowego w

Oleśnicy z 28 czerwca 2019 r., I C 1935/19, w sytuacji, w której nakaz ten nie

został wcześniej doręczony stronie pozwanej, co było równoznaczne z

rozpoznaniem sprawy bez zachowania minimalnych standardów

sprawiedliwości proceduralnej, prowadzącym do pozbawienia Pozwanego

możności obrony swoich praw w toku postępowania sądowego;

2. rażące naruszenie prawa procesowego, to jest art. 505 § 1 w zw. z art. 503 §1

w zw. z art. 502 § 2 k.p.c., w brzmieniu tych przepisów obowiązującym przed

7 listopada 2019 r. w zw. z art. 379 pkt 5 k.p.c., poprzez ich niewłaściwe

zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nakaz zapłaty w postępowaniu

upominawczym Sądu Rejonowego w Oleśnicy z 28 czerwca 2019 r., I

C 1935/19, utracił moc na skutek wniesienia sprzeciwu przez Pozwanego, co

pozwoliło sądowi na wyznaczenie rozprawy, doręczenie sprzeciwu powodowi,

a później wydanie zaskarżonego wyroku, podczas gdy w rzeczywistości

Pozwany nie wniósł sprzeciwu od nakazu zapłaty, zaś nakaz zapłaty nie został

mu doręczony, wskutek czego czynności sądu oparte na założeniu

skutecznego wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty i utraty przez niego

mocy, a więc także wydanie zaskarżonego wyroku, dokonane zostały w

warunkach nieważności postępowania wynikającej z pozbawienia Pozwanego

możności obrony swych praw.

Wskazując na powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Oleśnicy

do ponownego rozpoznania.

Powód w odpowiedzi na skargę nadzwyczajną uznał żądanie skargi i wniósł

o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu

w Oleśnicy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu

kosztów postępowania ze skargi nadzwyczajnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nadzwyczajna nie zasługuje na uwzględnienie.

II NSNc 65/25

5

Badając dopuszczalność skargi nadzwyczajnej wniesionej w niniejszej

sprawie, Sąd Najwyższy nie stwierdził istnienia jakichkolwiek okoliczności,

które mogłyby uzasadniać jej odrzucenie a limine, bez potrzeby merytorycznego

zbadania podniesionych w niej zarzutów. Została ona wniesiona przez Rzecznika

Praw Obywatelskich, a więc jeden z podmiotów enumeratywnie wymienionych

w art. 89 § 2 u.SN. Zachowany został również termin do wniesienia tego

nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Skarga została bowiem wniesiona pismem

z 16 grudnia 2024 r., a zatem w ustawowym pięcioletnim terminie od dnia

uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Oleśnicy

z 11 grudnia 2019 r., I C 1935/19, o którym mowa w art. 89 § 3 u.SN. Orzeczenie

objęte skargą nie dotyczy przy tym żadnej ze spraw wymienionych w art. 90 § 3

i 4 u.SN. Biorąc pod uwagę, że od momentu wydania zaskarżonego wyroku upłynęło

już niemal 6 lat, nie może on także zostać uchylony ani zmieniony w trybie innych

nadzwyczajnych środków zaskarżenia.

Przechodząc do oceny zasadności skargi nadzwyczajnej, należy mieć

na uwadze, że ten nadzwyczajny środek zaskarżenia może zostać wniesiony jedynie

wówczas, gdy jest to konieczne dla zapewniania zgodności prawomocnych orzeczeń

sądów powszechnych i wojskowych z zasadą demokratycznego państwa prawnego

urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 89 § 1 in principio u.SN)

i tylko w sytuacji, gdy można go oprzeć na przynajmniej jednej z trzech podstaw,

określonych w art. 89 § 1 pkt 1-3 u.SN.

Ścisłe określenie przesłanek przedmiotowych skargi nadzwyczajnej związane

jest z jej funkcją ochronną w ujęciu Konstytucji RP, tj. z jednej strony dążeniem

do zapewnienia prawidłowości działania organów władzy publicznej (art. 7 w związku

z art. 2 Konstytucji RP), a z drugiej strony konieczną ochroną stabilności

i prawomocności orzeczeń sądowych oraz kształtowanych przez nie stosunków

prawnych (art. 45 w zw. z art. 2 Konstytucji RP; zob. też wyrok Sądu Najwyższego

z 28 października 2020 r., I NSNc 22/20 i wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia

2020 r., I NSNk 3/19). Stwierdzone naruszenia muszą być zatem na tyle poważne,

by wzgląd na całokształt zasady wynikającej z art. 2 Konstytucji RP nakazywał

ingerencję w powagę rzeczy osądzonej (zob. wyroki Sądu Najwyższego z: 9 grudnia

2020 r., I NSNu 1/20 i 16 grudnia 2020 r., I NSNk 3/19).

II NSNc 65/25

6

Rzecznik Praw Obywatelskich oparł wniesioną w niniejszej sprawie skargę

nadzwyczajną na dwóch prawnie dopuszczalnych podstawach szczegółowych,

określonych w art. 89 § 1 pkt 1-2 u.SN, tj. zarzutach naruszenia norm konstytucyjnych,

a także zarzutach rażącego naruszenia prawa procesowego.

Zdaniem Sądu Najwyższego, w przedmiotowej sprawie wnoszący skargę

nadzwyczajną nie wykazał przesłanek wymaganych dla uznania zasadności tego

nadzwyczajnego środka zaskarżenia.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu rażącego naruszenia prawa

procesowego, wskazać należy, że nie sposób zarzucić w analizowanym przypadku

Sądowi Rejonowemu, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 505 § 1

w zw. z art. 503 §1 w zw. z art. 502 § 2 k.p.c., w brzmieniu tych przepisów

obowiązującym przed 7 listopada 2019 r., w zw. z art. 379 pkt 5 k.p.c.,

poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.

Wskazać należy, że z treści prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego

w Oleśnicy z 26 października 2021 r., II K 540/21, wynika, że osoba trzecia została

uznana za winną tego, że w dniu 31 maja 2018 r., działając w celu osiągnięcia

korzyści majątkowej, doprowadziła do niekorzystnego rozporządzenia mieniem

poprzednika prawnego Powoda w kwocie 3 300 zł w ten sposób, że wprowadziła

uprawnionego przedstawiciela spółki w błąd co do tożsamości osoby zawierającej

umowę pożyczki, na którą powołał się Powód w pozwie, i braku zamiaru wywiązania

się z zaciągniętego zobowiązania, wykorzystując przy tym dane osobowe Powoda,

pomimo braku uprawnienia do przetwarzania jego danych oraz tego, że w bliżej

nieokreślonym czasie, nie później niż do dnia 29 lipca 2019 r., w celu użycia

za autentyczny podrobiła dokument w postaci sprzeciwu od nakazu zapłaty

w postępowaniu upominawczym z 29 lipca 2019 r. adresowany do Sądu Rejonowego

w Oleśnicy w sprawie o sygn. I C 1935/19, w ten sposób, że pod treścią

sporządzonego pisma sfałszowała podpis Powoda. Nie ulega przy tym wątpliwości,

że w świetle dyspozycji art. 11 zdanie pierwsze k.p.c., ustalenia wydanego

w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia

przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Uwzględniając jednak

okoliczność, że powyższy korzystny dla Pozwanego wyrok skazujący

Sądu Rejonowego w Oleśnicy zapadł 26 października 2021 r., a zatem

II NSNc 65/25

7

już po wydaniu objętego skargą nadzwyczajną wyroku z 11 grudnia 2019 r.,

dotyczącego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z 28 czerwca 2019 r.,

nie sposób uznać, że Sąd Rejonowy naruszył w tym przypadku zarzucane w skardze

przepisy proceduralne. Na moment wydania zaskarżonego wyroku nie istniał

w obrocie prawnym prawomocny wyrok skazujący, a Sąd Rejonowy nie dysponował

stosowną wiedzą odnośnie do okoliczności, w jakich doszło do doręczenia

Pozwanemu odpisu ww. nakazu zapłaty i wniesienia sprzeciwu od tego orzeczenia.

Okoliczność, że Pozwany nie wniósł sprzeciwu od ww. nakazu zapłaty, bowiem

dokument, który wpłynął do Sądu Rejonowego w Oleśnicy jako sprzeciw Pozwanego,

został podrobiony przez osobę trzecią, została bowiem ustalona dopiero

w postępowaniu karnym, już po wydaniu zaskarżonego skargą nadzwyczajną wyroku.

Celem skargi nadzwyczajnej jest m.in. wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń,

w których doszło do rażącego naruszenia prawa w wyniku oczywistych błędów

popełnionych przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Tymczasem

w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób przyjąć, że w dacie wydania

orzeczenia doszło do rażącego naruszenia wskazanych w skardze nadzwyczajnej

przepisów.

W tym stanie rzeczy brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia,

że Sąd Rejonowy w analizowanej sprawie błędnie przyjął, że nakaz zapłaty

w postępowaniu upominawczym z 28 czerwca 2019 r., I C 1935/19, utracił moc

na skutek wniesienia sprzeciwu przez Pozwanego, co pozwoliło

Sądowi Rejonowemu na wyznaczenie rozprawy i wydanie zaskarżonego skargą

nadzwyczajną wyroku.

W konsekwencji, z tożsamych względów, jako niezasadny należało również

ocenić drugi z zarzutów skargi nadzwyczajnej, że w następstwie okoliczności

analizowanej sprawy doszło do zniweczenia gwarancji procesowych Pozwanego

do możności obrony swoich praw w toku postępowania sądowego, a tym samym

również do naruszenia prawa do odpowiednio ukształtowanej procedury sądowej

zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności, wyrażonej w art. 45 ust. 1

Konstytucji RP jako prawo do sądu.

Stwierdzenie, że żadna z podniesionych przez Skarżącego podstaw

szczególnych nie została w niniejszej sprawie spełniona, w istocie zwalnia

II NSNc 65/25

8

Sąd Najwyższy z oceny, czy w analizowanej sprawie zachodzi przesłanka ogólna,

o której mowa w art. 89 § 1 in principio u.SN.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 91 § 1

in fine u.SN, orzekł jak w punkcie I. sentencji.

Jednocześnie, na podstawie art. 39818 k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN

Sąd Najwyższy zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania wywołanego

wniesieniem skargi nadzwyczajnej.

Zdanie odrębne od wyroku złożył ławnik Sądu Najwyższego

Mariusz Wilczyński.

[k.b.]

[r.g.]