Zarzut lokalnych powiązań policji, prokuratury i sądu nie wystarczył do przekazania sprawy

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu postanowieniem z dnia

29 lipca 2026 r., sygn. akt VII K 285/26, zwrócił się do Sądu Najwyższego o

przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru

sprawiedliwości. Uzasadniając swój wniosek sąd wskazał, że charakter

przedmiotowej sprawy i stanowisko oskarżonej oraz jej obrońcy, uzasadniają

rozważanie przekazania tej sprawy, w trybie art. 37 § 1 k.p.k., do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu. Sąd powołał się na stanowisko obrońcy, który wskazał na

szereg błędów i łamanie prawa strony przez prowadzącego postępowanie

przygotowawcze. Zdaniem obrońcy w sprawie istnieją powiązania zawodowe i

I KO 115/26

2

relacje lokalne na linii policja - prokuratura – sąd, które uniemożliwiają bezstronne

rozpoznanie sprawy i sprawiedliwą ocenę dowodów przez sąd wrocławski.

Pismem z dnia 8 października 2026 r. (data wpływu) obrońca skazanej

wskazał na nową okoliczność w postaci postanowienia Sądu Rejonowego dla

Wrocławia - Krzyków z dnia 1 września 2026 r. w sprawie o sygn. akt V Kp 334/26.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Krzyków we Wrocławiu nie

zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, że instytucja określona w art. 37 k.p.k. ma charakter

wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo

właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej

o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru

sprawiedliwości. Przekazanie sprawy w omawianym trybie może nastąpić tylko

wtedy, gdy w sposób realny występują okoliczności, które mogą stwarzać

uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i bezstronnego

rozpoznania sprawy w danym sądzie. Muszą one być na tyle doniosłe, aby należycie

uzasadnić odstąpienie od podporządkowania się normie stanowiącej konkretyzację

zasady wynikającej z art. 45 Konstytucji i art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw

Człowieka w postaci obowiązku rozpoznania sprawy przez właściwy, określony

ustawą, sąd. Jednocześnie zbyt szerokie stosowanie wskazanej instytucji może

spowodować skutki wręcz sprzeczne z ratio legis powołanego przepisu, osłabiając

poczucie zaufania nie tylko do konkretnego sądu, lecz również do całego wymiaru

sprawiedliwości (zob. postanowienie SN z dnia 4 sierpnia 2000 r., II KO 156/00).

Podnoszone przez sąd wnioskujący okoliczności w sposób oczywisty nie są

okolicznościami stwarzającymi wątpliwości co do braku warunków do obiektywnego

rozpoznania sprawy w sądzie właściwym. Sąd występujący z wnioskiem nie wykazał,

że nie jest w stanie rozpoznać przedmiotowej sprawy bez szkody dla wymiaru

sprawiedliwości. Z całą pewnością na przeszkodzie temu nie stoi sam fakt istnienia

relacji zawodowych, naturalnych w przypadku sądu, prokuratury jak i policji

położonych w tej samej miejscowości. Tego rodzaju okoliczność nie może być

traktowana jako wywołująca w odbiorze społecznym uzasadnione wątpliwości co do

zdolności sądu miejscowo właściwego do bezstronnego rozpoznania sprawy i

I KO 115/26

3

skłaniająca do postąpienia po myśli art. 37 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 11

czerwca 2025 r., III KO 89/25; postanowienie SN z dnia 21 kwietnia 2016 r., IV KO

25/16; postanowienie SN z dnia 31 lipca 2019 r., II KO 51/19).

Przekonanie o braku możliwości do obiektywnego rozpoznania sprawy przez

sąd miejscowo właściwy musi być oparte na racjonalnych i rzeczywistych

przesłankach, których w niniejszej sprawie sąd meriti nie wykazał. Przedstawione

zaś w uzasadnieniu wniosku czynności podejmowane przez oskarżoną i jej obrońcę

wskazują na niezadowolenie strony z rozpoznania sprawy na poszczególnych jej

etapach przez właściwe organy. Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego

wynika jednoznacznie, że nie można bezkrytycznie i automatycznie akceptować

podważania zdolności sądów do obiektywnego i bezstronnego rozpoznania spraw,

często występującego w praktyce sądowej, gdy strona postępowania niezadowolona

z rozstrzygnięcia składa skargi na sędziego bądź prokuratora prowadzących dane

postępowanie, lub próbuje spowodować wszczęcie przeciwko nim postępowania

karnego, składając pisma procesowe w sposób czysto instrumentalny. O właściwości

do rozpoznania sprawy decydują kryteria ustawowe i nie może dyktować ich wola

strony postępowania (zob. postanowienie SN z dnia 21 lipca 2011 r., III KO 48/11).

Odnosząc się do dodatkowej okoliczności wskazanej przez obrońcę

oskarżonej w piśmie z dnia 8 października 2026 r. (data wpływu) w postaci

postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Krzyków z dnia 1 września 2026 r.

w sprawie o sygn. akt V Kp 334/26, z którego pisemnego uzasadnienia zdaniem

obrońcy wynika, że ten sam sąd w innej sprawie wypowiedział się wprost o materiale

dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie oraz o sprawstwie oskarżonej,

wskazać należy, iż tego rodzaju wątpliwości powinny być rozwiązane na gruncie

instytucji wyłączenia sędziego z art. 41 § 1 k.p.k.

Zaznaczyć należy, że przesłankę określoną w art. 37 k.p.k., z uwagi na

ekstraordynaryjny charakter instytucji przekazania sprawy w tym trybie,

interpretować należy w sposób restryktywny. Zmiana właściwości miejscowej sądu

na tej podstawie powinna następować tylko w wyjątkowych sytuacjach, mogących w

razie ich wystąpienia rzutować w sposób jednoznacznie negatywny na dobro

wymiaru sprawiedliwości. Jednocześnie wskazany przepis może być zastosowany

dopiero wówczas, gdy dla dobra wymiaru sprawiedliwości w danej sprawie nie jest

wystarczające posłużenie się innymi przewidzianymi w kodeksie i służącymi temu

I KO 115/26

4

celowi instytucjami (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 8 lutego 2024 r., II KO 7/24).

Przede wszystkim nie może on stanowić alternatywy dla możliwości wyłączenia

sędziego (zob. postanowienie SN z dnia 31 stycznia 2020 r., IV KO 2/20;

postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2024 r., III KO 135/23).

Sąd Najwyższy mając powyższe na uwadze, orzekł jak w sentencji

postanowienia.

SSN Anna Dziergawka

[J.J.]

[r.g.]