Rozwodowy wyrok cywilny nie wystarczył do wznowienia sprawy st. szer. J.K.

St. szer. J.K. wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu z 11

marca 2024 r. sygn. akt Sg 19/22 została skazana za przestępstwa z art. 207 § 1

k.k. w zb. z art. 207 § 1a k.k. oraz z art. 270 § 1 k.k. na karę łączną 1 roku i 3

miesięcy pozbawienia wolności, środek karny podania wyroku do publicznej

wiadomości i środek kompensacyjny w postaci nawiązki na rzecz pokrzywdzonego

w wysokości 4.000,00 zł.

I KO 26/25

2

Na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę st. szer. J.K., Wojskowy Sąd

Okręgowy w Poznaniu wyrokiem z 7 listopada 2024 r. sygn. akt S.A. 23/24 zmienił

powyższy wyrok w ten sposób, że w pkt 1 w miejsce orzeczonej kary jednostkowej

1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności orzekł karę jednostkową 10 miesięcy

pozbawienia wolności, zaś w pkt V w miejsce orzeczonej kary łącznej 1 roku i 3

miesięcy pozbawienia wolności orzekł karę w wymiarze 1 roku pozbawienia

wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres 3 lat próby zobowiązując

jednocześnie J.K. do informowania sądu o przebiegu okresu próby. W pozostałym

zakresie zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy.

Pismem z 27 lutego 2025 r., obrońca skazanej wniósł o wznowienie wobec st.

szer. J.K. postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojskowego

Sądu Okręgowego w Poznaniu z 7 listopada 2024 r. sygn. akt S.A. 23/24, z uwagi

na fakt, że po wydaniu orzeczenia ujawniły się nowe dowody wskazujące na to, że

skazana nie popełniła zarzucanych jej czynów. Obrońca wniósł również o uchylenie

orzeczenia Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu z 11 marca 2024 r. w

sprawie Sg 19/22 i orzeczenia Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z 7

listopada 2024 r. w sprawie S.A. 23/24.

Nowymi istotnymi dowodami – na które wnioskodawca powołał się – mają

być:

1. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu I Wydział Cywilny z 23 grudnia

2024 r. wraz z uzasadnieniem, sygn. akt I ACa 3458/23, na okoliczność

braku stwierdzenia przez ten Sąd alienacji rodzicielskiej oraz jakiejkolwiek

przemocy ze strony skazanej, wskazania przez ten Sąd, że skutki braku

kontaktu P.K. z córką leżą również po stronie P.K.;

2. Elektroniczne Potwierdzenie Odbioru Korespondencji z Portalu

Informacyjnego Sądów Powszechnych […], na okoliczność daty odebrania

przez pełnomocnika szer. J.K. wyroku wraz z uzasadnieniem w sprawie o

sygn. akt I ACa 3458/23.Prokurator Prokuratury Krajowej, przedstawiając

pisemną odpowiedź na stanowisko obrońcy, wniósł o oddalenie wniosku o

wznowienie postępowania.

I KO 26/25

3

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Na wstępie podkreślić należy, że

prawomocny wyrok skazujący definitywnie zamknął obowiązywanie zasady

domniemania niewinności skazanej w zakresie czynu będącego przedmiotem

niniejszego postępowania sądowego. Orzeczenie to cechuje walor trwałości,

niezmienności i ostateczności. Tylko ekstraordynaryjne okoliczności, ściśle

wskazane w przepisach procedury karnej, mogą zatem uzasadniać potrzebę jego

wzruszenia w trybie wznowienia postępowania. Jedną z takich podstaw jest

powołany we wniosku art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k., aktualizujący się z chwilą

ujawnienia po wydaniu orzeczenia nowych faktów lub dowodów przemawiających

za tym, że skazany nie popełnił przypisanego mu czynu. Należy przy tym mieć na

względzie, że nowe fakty i dowody w rozumieniu powyższego przepisu mogą

stanowić podstawę wznowienia, jeśli nie były uprzednio znane ani sądowi, ani

stronie, nie tylko na etapie postępowania rozpoznawczego, lecz także

postępowania odwoławczego, gdyż w tym stadium procesu odwołujący się może

powołać nowe fakty lub dowody, gdy nie mógł tego uczynić w postępowaniu przed

sądem pierwszej instancji, a nadto z wysokim prawdopodobieństwem wskazują na

błąd sądowy w zakończonym postępowaniu (art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. przez

powiązanie go z treścią art. 427 § 3 k.p.k.). Aby zatem sygnalizowane przez

wnioskodawcę nowe fakty i dowody implikowały wydanie rozstrzygnięcia o treści

przez niego postulowanej, muszą one wskazywać na to, że prawomocne

orzeczenie jest błędne, przy czym stopień pewności co do tej sądowej pomyłki

określa się jako "graniczący z pewnością" lub wskazujący na "duże lub wysokie

prawdopodobieństwo". Słowem nie jest wystarczające zgłoszenie samego faktu

ujawnienia "nowych faktów lub dowodów", albowiem postępowanie karne nie

podlega wznowieniu w razie zgłoszenia we wniosku jakichkolwiek wątpliwości co do

trafności zapadłego rozstrzygnięcia, ale jedynie wtedy, gdy owe nowe fakty lub

dowody w sposób wiarygodny podważają prawdziwość dokonanych ustaleń

faktycznych, a więc zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż po wznowieniu

postępowania zapadnie orzeczenie odmienne od poprzedniego (postanowienie SN

z 17 czerwca 2025 r. sygn. akt I KO 116/24). Ciężar wykazania tej okoliczności

spoczywa na wnioskodawcy, a to z uwagi na istnienie domniemania prawidłowości

I KO 26/25

4

prawomocnego orzeczenia (res iudicata pro veritate accipitur), w tym prawdziwości

ustaleń, a niewykazanie rzeczonego novum powoduje oddalenie wniosku.

Analiza treści wniosku wskazuje, iż jego autor wskazaną wagę wiąże ściśle

z treścią wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu I Wydział Cywilny z 23 grudnia

2024 r. wydanym w sprawie I ACa 3458/23, która w opinii wnioskodawcy

przemawia za uniewinnieniem st. szer. J.K. od przypisanego jej czynu z art. 207 § 1

k.k. w zw. z art. 207 § 1a k.k. oraz w art. 270 § 1 k.k., jako że w treści tego wyroku

nie zawarto stwierdzenia o alienacji rodzicielskiej, ani jakiejkolwiek przemocy ze

strony skazanej, a winną braku kontaktu z małoletnią córką obarczono P.K.

Odnosząc się do stanowiska wnioskodawcy, stwierdzić należy, iż zgodnie

z art. 8 § 1 k.p.k., sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i

prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu, z tym

jednak zastrzeżeniem, iż wiążą go prawomocne orzeczenia innych sądów

kształtujące prawa i obowiązki. Implikuje to stwierdzenie, iż chociaż niewątpliwie

wyrok w sprawie o rozwód jest orzeczeniem o takim charakterze, to nie obejmuje

jednak odmiennej oceny materiału dowodowego, dokonanej przez sąd w czasie

rozpoznawania innej niż karna sprawy, która nie może być poczytana za "nowe

fakty lub dowody" w rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k. (por. postanowienie SN z

10 czerwca 2005 r. sygn. akt WZ 31/05, OSNwSK 2005, poz. 1140). Poczynione w

nim odmienne ustalenia faktyczne sądu cywilnego nie są same w sobie podstawą

wznowienia postępowania karnego, ale mogą wskazać na istnienie nowych

dowodów uzasadniających taki wniosek. To nie wyrok cywilny, ale odkryte w jego

trakcie nowe dowody mają znaczenie dla wznowienia. Ocena ich wartości, a więc

potencjalnej zdolności do wiarygodnego podważenia powinna odbywać się w

ścisłym związku z dotychczas przeprowadzoną oceną zgromadzonych w sprawie

dowodów.

Taka ocena jednoznacznie wskazuje, iż przedstawione we wniosku dowody

takiej wartości nie przedstawiają, nie tylko z tego powodu, iż sądy cywilne obu

instancji za jedynie winną rozpadu małżeństwa uznały skazaną. Przede wszystkim

zauważyć należy, iż ustalenia sądu cywilnego w żaden sposób nie podważają tych,

które legły u podstaw rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności karnej skazanej, za

I KO 26/25

5

czyn obejmujący okres od 1 sierpnia 2016 r. do 9 grudnia 2019 r. Te dokonane na

dzień 23 grudnia 2024 r., poczynione w związku z orzeczonym rozwodem

odzwierciedlają natomiast aktualną sytuację wychowawczą oraz kompetencję stron

do sprawowania opieki nad małoletnią córką. Tym samym wbrew twierdzeniom

obrońcy nie podważają wiarygodnie ustaleń faktycznych sądów karnych

rozstrzygających o odpowiedzialności karnej st. szer. J.K. w sposób stwarzający

wysokie prawdopodobieństwo, iż po wznowieniu postępowania zapadnie

orzeczenie odmienne od poprzedniego. Zresztą w zaistniałej sytuacji nie może być

mowy ani o nowych źródłach dowodowych, ani środkach dowodowych w

rozumieniu art. 540 § 1 pkt 2 lit. a k.p.k. Są one przecież co do zasady tożsame w

obu postępowaniach.

W świetle powyższego przypomnieć należy, iż postępowanie wznowieniowe

nie służy poszukiwaniu dowodów, ale jedynie ocenie tego, czy nowe dowody lub

fakty przedstawione przez żądającego wznowienia, dają podstawę do takiego

rozstrzygnięcia. W jego trakcie nie przeprowadza się postępowania dowodowego,

a jedynie ocenia, czy przedstawione przez stronę dowody odpowiadają podstawie

wznowieniowej propter nova. Także dopuszczalne w ograniczonym zakresie

czynności sprawdzające (art. 97 k.p.k. w zw. z art. 546 k.p.k.), mogą być

prowadzone tylko w celu zweryfikowania podstaw wznowienia, a nie w kierunku

uniewinnienia oskarżonego po ewentualnym wznowieniu postępowania karnego i

uchyleniu wyroku (por. postanowienie SN z 17 czerwca 2025 r. sygn. akt II KO

170/24).

Jako że wniosek o wznowienie postępowania znajdował swoje oparcie

w dowodach o charakterze dokumentarnym, które przede wszystkim znane były

wnioskodawcy, Sąd Najwyższy stwierdził, że nie zachodziła potrzeba udziału stron

w posiedzeniu w przedmiocie wznowienia postępowania (art. 544 § 3 k.p.k.).

Rozstrzygnięcie o kosztach związanych z postępowaniem wznowieniowym

znajduje oparcie w przepisie art. 639 k.p.k.

Mając na uwadze, iż podstawą wznowienia postępowania karnego, o jakiej

mowa w przepisie art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k., nie mogą być wszelkie nowe fakty lub

I KO 26/25

6

dowody, lecz jedynie te, które wskazują na jedną z trzech okoliczności w nim

wyliczonych, które w realiach niniejszej sprawy nie wystąpiły, Sąd Najwyższy orzekł

jak w postanowieniu.

[wb]

[a.ł]