Wniosek o zbadanie niezawisłości sędziego SN powołanego przez KRS odrzucony

X. Y., odwołująca się od uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr [...] z [...]

2024 r. w sprawie I NKRS 64/24, wnioskiem z 22 sierpnia 2024 r. zażądała

stwierdzenia, że m.in. w stosunku do SSN M. S., wyznaczonego do rozpoznania jej

sprawy, zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 29 § 5 ustawy o Sądzie

Najwyższym.

W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że M. S. został powołany na

urząd sędziego Sądu Najwyższego 10 października 2018 r., na wniosek Krajowej

Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie

ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Zdaniem

I NB 19/24

2

wnioskodawczyni organ ten nie jest tożsamy z organem konstytucyjnym, którego

skład i sposób reguluje Konstytucja RP, w szczególności art. 187 ust. 1.

Zdaniem wnioskodawczyni uczestnictwo SSN M. S. w procedurze powołania

na podstawie rekomendacji tak ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa

przesądza o braku gwarancji niezależności Sędziego od władzy wykonawczej i

ustawodawczej oraz jego niezależności i bezstronności w orzekaniu, a zatem nie

tworzy on sądu w znaczeniu konstytucyjnym i konwencyjnym.

Postanowieniem z 26 listopada 2024 r. Sąd Najwyższy na podstawie art. 177

§ 1 pkt 31 k.p.c. per analogiam w zw. z art. 44 ust. 3 ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa w zw. z art. 29 § 24 ustawy o SN zawiesił postępowanie w sprawie do

czasu rozpatrzenia przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w trybie art.

267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej pytań prawnych zadanych

w postanowieniu z dnia 20 października 2023 r., III CB 40/23.

W sprawie o sygn. III CB 40/23, postanowieniem z 20 października 2023 r.,

Sąd Najwyższy zwrócił się do TSUE z następującymi pytaniami:

1. Czy art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE interpretowany w świetle art. 47 KPP należy

rozumieć w ten sposób, że już same okoliczności powołania na stanowisko

sędziowskie mogą wskazywać na niespełnienie wymogów niezawisłości i

bezstronności przez sędziego, jeżeli prowadzą do ukonstytuowania sądu, który

narusza prawo jednostki do sądu, ewentualnie że o niespełnieniu tych wymogów

decyduje bierna akceptacja (polegająca na orzekaniu) przez sędziego

nieprawidłowości procedury jego powołania na stanowisko sędziowskie

prowadzących do ukonstytuowania sądu, który narusza prawo jednostki do sądu?

2. Czy art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE interpretowany w świetle art. 47 KPP należy

rozumieć w ten sposób, że w sprawie tzw. testu bezstronności sędziego Sądu

Najwyższego nie mogą orzekać sędziowie, których udział – z uwagi na powołanie

na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw –

narusza prawo jednostki do sądu?

3. W przypadku pozytywnej odpowiedzi na pytanie nr 2, czy art. 19 ust. 1

akapit 2 TUE interpretowany w świetle art. 47 KPP należy rozumieć w ten sposób,

I NB 19/24

3

że Sąd Najwyższy ma obowiązek ukształtować skład sądu w sprawie tzw. testu

bezstronności bez udziału takich sędziów, a w ostateczności pominąć przepis

krajowy przewidujący w takich sprawach skład pięcioosobowy i rozpoznać wniosek

bez udziału takich sędziów w innym składzie przewidzianym prawem krajowym?

Do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia nie zapadło orzeczenie,

w którym TSUE udzieliłby odpowiedzi na przedstawione pytania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na podstawie art. 180 § 1 k.p.c. sąd podejmuje z urzędu postępowanie,

gdy ustanie przyczyna zawieszenia. Jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku

innego postępowania, zgodnie z punktem 4 wymienionego przepisu postępowanie

podejmowane jest z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to

postępowania; sąd może jednak – stosownie do okoliczności – podjąć

postępowanie wcześniej.

W uchwale połączonych Izb Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych i

Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2025 r., I

NZP 7/25, Sąd Najwyższy wskazał w punkcie drugim, że Rzeczpospolita Polska nie

przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji

międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i

funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości, ani do określania zakresu, w

którym mogą być one stosowane. Kompetencje te przysługują wyłącznie

konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej i nie podlegają przekazaniu na

podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP, w konsekwencji nie znajduje w tym

zakresie zastosowania art. 91 ust. 2 i 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP. Na

podstawie art. 87 § 1 zd. 1 ustawy o SN uchwała składu połączonych izb z chwilą

jej podjęcia uzyskała moc zasady prawnej i wiąże w niniejszej sprawie.

Mając na względzie, że skierowane do TSUE pytania prejudycjalne dotyczyły

tzw. testu bezstronności sędziego Sądu Najwyższego, czyli norm regulujących

organizację i funkcjonowanie polskiego wymiaru sprawiedliwości, oraz związanie

Sądu Najwyższego rozpoznającego niniejszy wniosek uchwałą z 3 grudnia 2025 r.,

I NZP 7/25, należało uznać, że oczekiwanie na wydanie orzeczenia przez TSUE

I NB 19/24

4

jest bezcelowe. W rezultacie postępowanie w sprawie wywołane wnioskiem X. Y.

podlegało podjęciu.

Przechodząc do rozpoznania przedmiotowego wniosku, należy wskazać,

że zgodnie z art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym dopuszczalne jest badanie

spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego delegowanego do

pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie Najwyższym wymogów niezawisłości i

bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego

postępowania po powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to

doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego

wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego

do wniesienia wniosku oraz charakteru sprawy.

Zgodnie z art. 29 § 9 ustawy o Sądzie Najwyższym wniosek powinien

zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których

mowa w § 5, a także przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie

wraz z dowodami na ich poparcie.

Złożony wniosek nie spełnia tych przesłanek.

Po pierwsze, wnioskodawczyni nie przywołuje innych okoliczności powołania

SSN M. S. poza faktem powołania go na urząd sędziego Sądu Najwyższego na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której status jest podważany.

Wnioskodawczyni wskazuje nawet wyraźnie, że swój wniosek opiera na

wątpliwościach dotyczących uwarunkowań instytucjonalno-ustrojowych

i kwestionuje niezawisłość SSN M. S. w wymiarze zewnętrznym, z pominięciem

aspektów dotyczących konkretnego sędziego i okoliczności sprawy. Natomiast w

świetle art. 29 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym okoliczności towarzyszące

powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do

kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego. Sformułowane przez

wnioskodawczynię zarzuty nie mogły zatem odnieść skutku. Celem instytucji

uregulowanej w art. 29 § 5 i n. ustawy o Sądzie Najwyższym nie jest bowiem

umożliwienie kwestionowania przewidzianego przez ustawodawcę systemu

powoływania sędziów, ale ocena indywidualnych okoliczności dotyczących

powołania konkretnego sędziego oraz jego zachowania po powołaniu, przy czym

ocena ta powinna nastąpić w kontekście konkretnej sprawy (zob. postanowienia SN

I NB 19/24

5

z 8 marca 2023 r., III CB 6/22; z 2 sierpnia 2023 r., III CB 29/23; z 24 października

2024 r., III CB 79/24; z 18 lutego 2025 r., I NB 28/24, i z 29 stycznia 2025 r., III CB

1/25).

Po drugie, wnioskodawczyni nie wskazała żadnych zdarzeń czy zachowań

SSN M. S. mających miejsce po jego powołaniu na urząd sędziego Sądu

Najwyższego, które w okolicznościach danej sprawy mogłyby świadczyć o jego

potencjalnym braku niezawisłości lub bezstronności, mającym wpływ na wynik

sprawy. Wnioskodawczyni nie spełniła zatem wynikającego z art. 29 § 9 pkt 2 w zw.

art. 29 § z 5 ustawy o SN wymagania formalnego wniosku (tak SN m.in. w

postanowieniach: z 15 marca 2023 r., III CB 22/22; z 29 marca 2023 r., III CB 9/23;

z 6 kwietnia 2023 r., III CB 19/23; z 2 sierpnia 2023 r., III CB 29/23; z 6 września

2023 r., III CB 31/23; z 4 października 2024 r., I ZB 54/24; z 5 listopada 2024 r., I

NB 2/24, i z 29 stycznia 2025 r., III CB 1/25).

Mając powyższe na względzie, wniosek podlegał odrzuceniu na podstawie

art. 29 § 10 ustawy o Sądzie Najwyższym. Orzeczenie wydano w składzie

jednoosobowym na podstawie art. 397 § 1 k.p.c. w zw. z art. 29 § 24 ustawy o

Sądzie Najwyższym, gdyż podjęta decyzja procesowa nie stanowiła

merytorycznego rozpoznania wniosku, o którym mowa w art. 29 § 15 ustawy

o Sądzie Najwyższym.

[r.g.]