Wniosek M. D. o zbadanie niezawisłości sędziego J. N. umorzony po utracie mocy przepisów

W dniu 29 grudnia 2025 r. M. D.złożył wniosek o zbadanie spełnienia przez

sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie o sygn. akt I NSP

529/25.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie pojawiła się negatywna przesłanka dalszego

prowadzenia postępowania.

Wyrokiem z 22 września 2026 r., K 21/26, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:

1) art. 42a § 3-14 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334, ze zm.),

I NB 4/26

2

2) art. 23a § 4-15 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Prawo o ustroju sądów

wojskowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1614),

3) art. 29 § 5-25 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym

(Dz. U. z 2024 r. poz. 622)

– są niezgodne z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3, w związku z art. 2 oraz

w związku z art. 178 ust. 1, art. 179 i art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej.

Z kolei wyrokiem z 23 września 2025 r., P 3/25, Trybunał Konstytucyjny

orzekł m.in., że: art. 21 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 20

lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) rozumiany w ten sposób, że wystąpienie skutków

wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz zaistnienie obowiązku jego stosowania

przez wszystkie organy władzy publicznej aktualizuje się dopiero z chwilą

dokonania czynności technicznej polegającej na ogłoszeniu tego wyroku w

Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 2 w związku z art.

10, w związku z art. 173, w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej.

Uwzględniając powyższe, trzeba wskazać, że powołane wyżej, objęte

wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym,

do dnia 21 września 2026 r. korzystały z domniemania konstytucyjności, stanowiąc

zarazem podstawę złożenia samego wniosku oraz stosownych czynności

procesowych podjętych w późniejszym okresie. Od daty wyroku Trybunału

Konstytucyjnego przepisy te utraciły moc obowiązującą, co wynika z art. 189

Konstytucji RP, skoro zarazem Trybunał Konstytucyjny nie skorzystał z możliwości

określenia innego terminu utraty mocy wymienionych przepisów.

Utrata mocy obowiązującej art. 29 § 5-25 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.

o Sądzie Najwyższym powoduje, że w aktualnym stanie prawnym niedopuszczalne

jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości

i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i

jego postępowania po powołaniu, na wniosek jakiegokolwiek podmiotu.

Przestały również obowiązywać szczególne uregulowania, które dotyczyły nie tylko

wniosku, ale także trybu i przesłanek jego rozpoznania przez Sąd Najwyższy.

I NB 4/26

3

Należy przy tym stwierdzić, że choć skutek nieobowiązywania aktu

prawnego w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego następuje na przyszłość, to

wykluczone jest stosowanie zakwestionowanych przepisów także do stanów

faktycznoprocesowych zaistniałych przed wydaniem takiego wyroku (zob. np.:

wyroki SN z 10 listopada 1999 r., I CKN 204/98; z 9 października 2003 r., I

CK150/02; z 30 września 2004 r., IV CK 20/04, postanowienie SN z 6 października

2026 r., III CB 33/23)

Okoliczność ta, prowadzi do konieczności analogicznego zastosowania

art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. i umorzenia postępowania zainicjowanego wskazanym

na wstępie wnioskiem.

[r.g.]