Prokurator z 36-letnim stażem bez zgody na pracę po 65. roku życia. SN oddalił odwołanie

Decyzją z 15 czerwca 2025 r. Prokurator Generalny, działając na podstawie

art. 127 § 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. — Prawo o prokuraturze (Dz.U. 2024,

I NO 32/25

2

poz. 390, ze zm.; dalej: p.p.) w związku z art. 69 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. -

Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. 2024, poz. 334, ze zm., dalej: p.u.s.p.),

nie wyraził zgody na dalsze zajmowanie przez R. R. – Prokuratora Prokuratury

Rejonowej w G. (dalej: odwołujący się) stanowiska prokuratora.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że odwołujący się złożył wniosek

o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora

do 31 grudnia 2027 r. Do powyższego wniosku odwołujący się dołączył orzeczenie

lekarskie nr 515/2023 z 30 listopada 2023 r., z którego wynika, że wobec braku

przeciwwskazań zdrowotnych jest zdolny do wykonywania pracy na stanowisku

prokuratora.

Uzasadniając swoje stanowisko, Prokurator Generalny wskazał,

że negatywnie do wniosku odwołującego się odniósł się Prokurator Okręgowy w Ł.,

wskazując m.in., że odwołujący się co prawda pełni służbę od 1 listopada 1987 r., a

więc 36 lat, co niewątpliwie wskazuje na jego bardzo duże doświadczenie, ponadto

z załączonego do wniosku orzeczenia lekarskiego z 30 listopada 2023 r. wynika, że

brak jest przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania przez niego pracy na

stanowisku prokuratora, to jednak brak jest szczególnych powodów, dla których

dalsza służba odwołującego się jest celowa. Według Prokuratora Okręgowego w Ł.,

biorąc pod uwagę dane statystyczne Prokuratury Rejonowej w G., nie można

doszukać się szczególnych okoliczności uzasadniających dalsze zajmowanie

stanowiska prokuratora przez odwołującego się. Do Prokuratury Rejonowej w G. w

okresie styczeń - czerwiec 2024 r. wpłynęło bowiem 525 spraw zarejestrowanych w

repertorium Ds., z których 110 zadekretowano do referatu odwołującego się. We

wskazanym okresie zakończono 499 spraw zarejestrowanych w repertorium Ds.,

spośród których 105 zakończył odwołujący się, m.in. kierując do sądu 29, spośród

150 skierowanych przez Prokuraturę Rejonową w G. spraw. Natomiast w zakresie

działalności pozakarnej w Prokuraturze Rejonowej w G. w repertorium Pc

zarejestrowano 59 spraw, a w repertorium Pa - 76, w Pn - 14 i w Ko - 215 spraw.

Odwołujący się prowadził spośród nich odpowiednio z kategorii: Pc - 3 sprawy, Pa -

9 spraw, Pn - 0 i z Ko - 7 spraw. We wskazanym okresie prokuratorzy obsadzili

łącznie 231 wokand i 482 sprawy, w tym odwołujący się obsadził 44 wokandy i 88

spraw. W ramach pomocy prawnej obsadzono 19 wokand i 25 spraw, w tym

I NO 32/25

3

odwołujący obsadził 4 wokandy. Oznacza to, że średnie miesięczne obciążenie na

jednego prokuratora sprawami Ds wniosło zatem 17. Według stanowiska Prokuratora

Okręgowego w Ł., zwolnienie stanowiska prokuratora prokuratury rejonowej,

zajmowanego przez odwołującego się, umożliwi ubieganie się przez asesora

spełniającego ustawowe warunki do powołania na pierwsze stanowisko

prokuratorskie, o powołanie w procedurze konkursowej na stanowisko prokuratora

prokuratury rejonowej w okręgu ł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że powyższe stanowisko Prokuratora

Okręgowego w Ł. podzielił Prokurator Regionalny w B., który wniósł

o nieuwzględnienie wniosku odwołującego się.

Prokurator Krajowy również negatywnie odniósł się do wniosku odwołującego

się o dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia.

Na posiedzeniu w dniu 26 lutego 2025 r. Krajowa Rada Prokuratorów

przy Prokuratorze Generalnym także negatywnie zaopiniowała wniosek

odwołującego się.

W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że możliwość dalszego pozostawania

na stanowisku prokuratora stanowi wyjątek od ustawowej reguły przechodzenia

prokuratorów w stan spoczynku po osiągnięciu wieku, wskazanego w stosowanym

odpowiednio przepisie art. 69 § 1 p.u.s.p., uzasadniony szczególnymi

okolicznościami leżącymi po stronie prokuratora bądź mającymi oparcie w interesie

służby. Spełnienie określonych w przepisie art. 127 § 2 p.p. warunków pozytywnych,

nie jest bowiem równoznaczne z obowiązkiem wyrażenia zgody prokuratorowi

na dalsze pozostawanie w służbie, a decyzja Prokuratora Generalnego o braku

zgody na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia

nie musi mieć uzasadnienia w przyczynach uniemożliwiających dalsze zajmowanie

stanowiska prokuratora.

W uzasadnieniu decyzji Prokurator Generalny podkreślił, że wieloletnie

doświadczenie zawodowe i dobry stan zdrowia odwołującego się zasługują

na uznanie, ale nie stanowią wyjątkowych okoliczności przemawiających

za uwzględnieniem wniosku. Zdolność, ze względu na stan zdrowia, do dalszego

pełnienia obowiązków prokuratora stanowi podstawowy i niejako wyjściowy warunek

skutecznego ubiegania się o wyrażenie zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

I NO 32/25

4

prokuratora po ukończeniu 65 roku życia, o czym świadczy ustanowiony

przez ustawę - Prawo o prokuraturze, wymóg przedstawienia potwierdzającego

ją zaświadczenia. Również posiadanie bogatego doświadczenia zawodowego,

czy też wysokie kwalifikacje są wśród prokuratorów ubiegających się o taką zgodę -

czyli osób, w nieodległym czasie kończących 65 rok życia - raczej regułą

niż wyjątkiem, gdyż wraz z upływem kolejnych lat służby prokurator zdobywa większe

doświadczenie zawodowe, większą praktykę, a nadto podnosząc kwalifikacje - dba

o rozwój zawodowy.

Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji podkreślono, że z danych Biura Kadr

wynika, że w Prokuraturze Rejonowej w G. przydzielono 4 stanowiska orzecznicze,

w tym 1 asesorskie i wszystkie pozostają obsadzone. Do jednostki delegowano 1

orzecznika i jeden został z niej oddelegowany. Faktyczną obsadę stanowi 4

orzeczników.

Prokurator Generalny wyjaśnił, że z analizy obciążenia prokuratorów

w powszechnych jednostkach organizacyjnych prokuratury na podstawie wpływu

spraw w 2024 r. oraz limitu etatów orzeczniczych i faktycznego zatrudnienia według

stanu na dzień 31 grudnia 2024 r. (bez uwzględnienia Wydziałów do spraw

Wojskowych) wynika, że w podanym okresie do Prokuratury Rejonowej w G.

wpłynęły łącznie 2 024 sprawy, w tym 1 082 sprawy karne. Uwzględniając ówczesne,

5-osobowe faktyczne zatrudnienie, roczne obciążenie prokuratora omawianej

jednostki wynosiło 33,73 sprawy (w tym 18,03 sprawy karnej), przy średniej krajowej

na poziomie 35,10 sprawy (w tym 24,47 sprawy karnej), co plasowało Prokuraturę

Rejonową w G. wśród 5 jednostek okręgu ł. na: 4 miejscu – przy uwzględnieniu

obciążenia obliczonego w oparciu o wpływ spraw ogółem i 4 miejscu - przy

uwzględnieniu obciążenia obliczonego w oparciu o wpływ jedynie spraw karnych.

Aktualne faktyczne zatrudnienie w Prokuraturze Rejonowej w G. wynosi 4

orzeczników. W okręgu ł. zatrudnionych jest obecnie czterech asesorów, z których

trzem przedłużono powierzenie wykonywania czynności prokuratorskich na okres do

3 lat, a jednemu powierzono wykonywanie czynności prokuratorskich na okres roku.

Nieobsadzone w okręgu ł., na szczeblu rejonowym, pozostają 4 stanowiska

orzecznicze, w tym 3 stanowiska prokuratorskie i 1 stanowisko asesorskie.

I NO 32/25

5

Wskazując na powyższe, Prokurator Generalny uznał, że zwolnienie

stanowiska prokuratora prokuratury rejonowej, zajmowanego przez odwołującego

się, umożliwi uprawnionym asesorom ubieganie się o powołanie na pierwsze

stanowisko prokuratorskie i w efekcie uzyskanie awansu zawodowego.

Jednocześnie skutkowałoby to zwolnieniem etatu asesora prokuratury rejonowej

i możliwością zabezpieczenia stanowiska asesorskiego dla aplikantów, którzy zdali

egzamin prokuratorski.

Prokurator Generalny podkreślił, że prokuratura należy do instytucji

o zasadniczo zamkniętej liczbie etatów i dla jej sprawnego funkcjonowania dopływ

młodych pracowników musi odbywać się kosztem odchodzenia prokuratorów, którzy

osiągnęli wiek uprawniający do zasłużonego stanu spoczynku.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł odwołujący się, zaskarżając

ją w całości. Przedmiotowej decyzji odwołujący zarzucił naruszenie art. 127 § 1

i § 2 p.p. w zw. z art. 69 § 1 i § 1b p.u.s.p., polegające na wydaniu decyzji

z naruszeniem zasady legalności oraz z przekroczeniem granic uznania poprzez:

1) wydanie przez Prokuratora Generalnego przedmiotowej decyzji

z przekroczeniem granic swobodnego uznania wyznaczonego treścią wskazanych

wyżej przepisów i daleko posuniętą dowolność korzystania przez Prokuratora

Generalnego z przypisanej mu kompetencji w przedmiocie niewyrażenia zgody

na dalsze zajmowanie stanowiska prokuratora po ukończeniu 65 roku życia,

polegające na jednostronnym rozpoznaniu wniosku i braku uwzględnienia wszystkich

okoliczności mających istotne znaczenie dla jego rozstrzygnięcia, w tym okoliczności

przemawiających za udzieleniem zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

prokuratora i okoliczności uwzględniających kompleksowo rozumiany interes służby,

braku ich podniesienia i analizy w uzasadnieniu oraz braku wskazania, dlaczego

pomimo ich wystąpienia dalsza służba odwołującego się nie jest celowa;

2) powołanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na abstrakcyjnie

pojmowaną pokoleniową wymianę kadr prokuratorskich bez uwzględnienia szeregu

okoliczności związanych z rzeczywistą potrzebą i uwarunkowaniami wynikającymi

z aktualnej sytuacji kadrowej na szczeblu prokuratury rejonowej, okręgowej

i regionalnej oraz braku w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń i odniesienia do nich

w uzasadnieniu decyzji;

I NO 32/25

6

3) powołanie się w uzasadnieniu decyzji na niemające w tej sprawie żadnego

znaczenia dane statystyczne dotyczące obciążenia pracą w Prokuraturze Rejonowej

w G. za 2024 rok w momencie zatrudnienia tam 5 orzeczników bez odniesienia się

do sytuacji tej jednostki prokuratury od 1 stycznia 2025 r., gdzie jest zatrudnionych 4

orzeczników oraz sytuacji, która będzie miała miejsce po odejściu odwołującego się

w stan spoczynku, co świadczy o jednostronnym i pobieżnym rozpatrzeniu wniosku

jedynie pod z góry założoną decyzję negatywną.

W oparciu o powyższe zarzuty odwołujący się wniósł o uchylenie w całości

zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Prokuratorowi Generalnemu

do ponownego rozpoznania.

Prokurator Generalny w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odwołanie jest niezasadne.

Na mocy art. 127 § 1 p.p. do prokuratorów stosuje się odpowiednio przepisy

art. 69-71, art. 73, art. 74, art. 76, art. 85 § 4, art. 94d-94g, art. 99-102

i art. 104 p.u.s.p., jeżeli przepisy Prawa o prokuraturze nie stanowią inaczej.

Przewidziane w p.u.s.p. uprawnienia Krajowej Rady Sądownictwa i Ministra

Sprawiedliwości przysługują w stosunku do prokuratorów Prokuratorowi

Generalnemu, a uprawnienia kolegiów i prezesów właściwych sądów – właściwym

prokuratorom przełożonym.

Zgodnie z art. 127 § 2 p.p. prokurator może nadal zajmować stanowisko

po ukończeniu 65. roku życia, jeżeli Prokurator Generalny

na wniosek zainteresowanego prokuratora, po przedstawieniu zaświadczenia

stwierdzającego, że jest on zdolny ze względu na stan zdrowia do pełnienia służby,

oraz po zasięgnięciu opinii Prokuratora Krajowego, Krajowej Rady Prokuratorów

oraz właściwego prokuratora przełożonego, wyrazi zgodę na dalsze zajmowanie

stanowiska przez prokuratora.

W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że możliwość dalszego

pozostawania na stanowisku prokuratora po ukończeniu 65 roku życia jest wyjątkiem

od zasady, według której z dniem osiągnięcia określonego wieku prokurator

I NO 32/25

7

przechodzi w stan spoczynku, uzasadnionym szczególnymi okolicznościami

leżącymi po stronie prokuratora bądź mającymi oparcie w interesie służby

(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2024 r., I NO 65/23). Zgoda na dalsze

zajmowanie stanowiska przez prokuratora ma jedynie charakter fakultatywny

i stanowi wyjątek od tej reguły warunkowany złożeniem wniosku. Zatem w przypadku

powoływania się na szczególny interes prokuratora należy we wniosku wykazać

konkretne powody, dla których jego dalsza służba jest celowa. W przypadku interesu

służby, brany jest pod uwagę całokształt okoliczności związanych z organizacją

prokuratury czy przydatnością konkretnego prokuratora (zob. wyrok Sądu

Najwyższego z 10 stycznia 2019 r., I NO 17/18).

Podkreślenia jednocześnie wymaga, że Prokurator Generalny, podejmując

decyzję na podstawie powołanych wyżej przepisów, działa w ramach ustawowo

przyznanego mu uznania (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2024 r.,

I NO 65/23). Decyzja Prokuratora Generalnego, choć podejmowana jest w ramach

uznania, nie może być jednak podjęta dowolnie, bez uwzględnienia okoliczności

przemawiających zarówno za, jak i przeciwko udzieleniu zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska prokuratora (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia

2024 r., I NO 65/23).

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu odwołania dotyczącego

wydania przez Prokuratora Generalnego zaskarżonej decyzji z przekroczeniem

granic swobodnego uznania wyznaczonego treścią wskazanych wyżej przepisów,

podkreślenia wymaga, że niewątpliwie ustawa Prawo o prokuraturze nie operuje

żadnymi względami podmiotowymi, jako przesłankami mającymi obligować

Prokuratora Generalnego do wydania decyzji o wyrażeniu zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska przez prokuratora. Jedyna wyraźna przesłanka podmiotowa,

tj. zdolność do pełnienia obowiązków prokuratora ze względu na stan zdrowia,

ma charakter negatywny. Wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stwierdzające

niezdolność do pełnienia służby ze względu na stan zdrowia powinno skutkować

wydaniem decyzji o odmowie wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie stanowiska

przez prokuratora. Zatem trafne jest zapatrywanie wyrażone w zaskarżonej decyzji,

że stan zdrowia pozwalający odwołującemu się na dalsze pełnienie obowiązków

zawodowych nie przesądza per se o możliwości dalszego zajmowania stanowiska

I NO 32/25

8

prokuratora i jest niewystarczający do uwzględnienia takiego wniosku (tak też Sąd

Najwyższy w wyroku z 17 kwietnia 2024 r., I NO 65/23).

Należy również przyznać rację Prokuratorowi Generalnemu, że takich

szczególnych okoliczności nie stanowią wiedza i doświadczenie odwołującego się.

Posiadanie znaczącego doświadczenia zawodowego jest wśród prokuratorów

ubiegających się o taką zgodę zazwyczaj regułą, gdyż są to osoby, które kończą

65 rok życia. Innymi słowy, wysoki poziom merytoryczny, zwłaszcza u prokuratora

pod koniec drogi zawodowej, można uznać za okoliczność mieszczącą się

w standardzie i niebędącą niczym nadzwyczajnym. Naturalne jest, że im więcej lat

dana osoba pełni obowiązki prokuratora, tym większe ma doświadczenie.

Sprowadza się to do typowego rozwoju zawodowego i związanym z tym nabywaniem

doświadczenia. O ile więc przeciętny poziom merytoryczny prokuratora powinien

co do zasady przesądzać o niewyrażeniu zgody na dalszą jego służbę, o tyle wysoki

poziom merytoryczny nie może być traktowany jako okoliczność obligująca

Prokuratora Generalnego do wydania decyzji o wyrażeniu zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska przez prokuratora. Przypomnieć raz jeszcze należy,

że zasadę stanowi przejście w stan spoczynku, zaś wyrażenie zgody na dalsze

pełnienie służby przez prokuratora po ukończeniu 65. roku życia, jest wyjątkiem

od reguły.

Trafnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 17 kwietnia 2024 r., I NO 65/23,

że o ile Prokurator Generalny może uznać różne okoliczności podmiotowe

za uzasadniające wydanie decyzji wyrażającej zgodę na dalsze zajmowanie

stanowiska przez prokuratora, o tyle okoliczności takie nie stanowią podstawy

do wykreowania prawa podmiotowego do uzyskania tej zgody, zawsze bowiem

pozostaje ona w sferze uznania Prokuratora Generalnego. Prokurator ma jedynie

prawo do złożenia wniosku, jednak nie rozciąga się ono już na pozytywne

rozpatrzenie tego wniosku – uzyskanie decyzji wyrażającej zgodę na dalsze

zajmowanie stanowiska przez prokuratora. Stąd też niezasadne jest wyrażone

w odwołaniu oczekiwanie wskazania przez Prokuratora Generalnego takich

szczególnych okoliczności podmiotowych, które miałyby przesądzać o konieczności

wyrażenia zgody na dalszą służbę. Wręcz przeciwnie, jedynie przedmiotowo

postrzegany interes służby ma znaczenie, zaś okoliczności podmiotowe mogą

I NO 32/25

9

przemawiać dodatkowo za oceną wskazującą na to, że wyrażenie zgody leży

w interesie służby.

Wskazać ponadto należy, że wbrew zarzutom odwołującego się, przywołana

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji polityka kadrowa prowadzona przez Prokuratora

Generalnego, której celem jest m.in. pokoleniowa wymiana kadr prokuratorskich

stanowi niewątpliwe jedną z przesłanek, którą Prokurator Generalny może brać pod

uwagę przy ocenie zasadności wniosku prokuratora o wyrażenie zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2024 r.,

I NO 65/23 i powołane tam orzecznictwo).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego zauważa się, że podstawą uznaniowej

decyzji Prokuratora Generalnego odmawiającej wyrażenia zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska prokuratora nie mogą być względy abstrakcyjnie ujętej

„pokoleniowej wymiany kadr prokuratorskich”, lecz rzeczywiste potrzeby

i uwarunkowania polityki kadrowej w prokuraturze odniesione do sytuacji konkretnej

jednostki organizacyjnej prokuratury. To z kolei wymaga od Prokuratora

Generalnego dokonywania adekwatnych ustaleń oraz szerokiego i przekonującego

uzasadnienia decyzji w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na dalsze

zajmowanie stanowiska prokuratora (zob. wyrok Sądu Najwyższego z: 13 maja

2010 r., III PO 1/10; 27 września 2012 r., III PO 11/12; 5 lipca 2015 r., III PO 3/15;

15 lipca 2015 r., III PO 6/15; z 17 kwietnia 2024 r., I NO 65/23).

W kontekście niniejszej sprawy, nie można się zgodzić z odwołującym się,

że Prokurator Generalny powołał się na bliżej nieokreślone względy polityki kadrowej.

Przeciwnie, Prokurator Generalny wskazał na obiektywne potrzeby zapewnienia

etatów dla nowych kadr prokuratorskich, związane z uwzględnieniem pokoleniowej

wymiany kadr prokuratorskich oraz podkreślił długofalowy interes służby. Chodzi

tu zatem o potrzeby zapewnienia możliwości awansu zawodowego asesorom, które

ściśle wiążą się ze zwalnianiem etatów w Prokuraturze Rejonowej w G. Dane te

znajdują potwierdzenie w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy.

Zarzut odwołania dotyczący powołania się przez Prokuratora Generalnego

w zaskarżonej decyzji na „niemające w tej sprawie żadnego znaczenia dane

statystyczne dotyczące obciążenia pracą w Prokuraturze Rejonowej w G. za 2024

rok” również uznać należy za chybiony. Należy bowiem zgodzić się w tym zakresie

I NO 32/25

10

ze stanowiskiem Prokuratora Generalnego, wyrażonym w odpowiedzi na odwołanie,

że z punktu widzenia statystyki i analizy danych, to dane z dłuższego okresu są

bardziej miarodajne (w tym przypadku dane za cały 2024 rok). Uwzględniają one

bowiem zmienności w strukturze kadrowej jednostki i pozwalają na wyciągnięcie

wiarygodnych wniosków, co też znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu

zaskarżonej decyzji.

W konsekwencji, jako niezasadny należało ocenić podniesiony przez

odwołującego się zarzut braku rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy

mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu Najwyższego, zaskarżona decyzja

pozostaje racjonalna w świetle kategorii interesu służby i nie sposób zarzucać

Prokuratorowi Generalnemu przekroczenia granic uznania, jakie mu przysługuje

na gruncie art. 127 § 2 p.p.

Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c.

w zw. z art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa

(tekst jedn. Dz.U. 2021, poz. 269 ze zm.) stosowanym per analogiam w zw. z art. 127

§ 1 p.p. i w zw. ze stosowanym wprost art. 127 § 4 p.p. orzekł jak w sentencji.

Joanna Lemańska Krzysztof Wiak Aleksander Stępkowsk

[k.b.]

[a.ł]i