Apelacja w sprawie kredytu czekała ponad dwa lata. Termin rozprawy po skardze

Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki z dnia 8 czerwca 2026 r., która wpłynęła do Sądu

Najwyższego 15 czerwca 2026 r., skarżący: E. M. i M. M., działając przez

profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o: stwierdzenie przewlekłości postępowania

w sprawie o sygn. akt I ACa 1142/24, toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w

Warszawie (pkt 1); wydanie Sądowi prowadzącemu postępowanie zlecenia

rozpoznania sprawy w terminie 1 miesiąca (pkt 2); przyznanie od Skarbu Państwa

na rzecz każdego ze Skarżących kwoty 18 000,00 (osiemnaście tysięcy) złotych (pkt

3 i 4) oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa

procesowego na rzecz każdego ze Skarżących (pkt 5). Skarżący opłacili skargę

na przewlekłość postępowania kwotą 400 (czterysta) złotych.

I NSP 294/26

3

W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili czynności podejmowane w sprawie

oraz ich przebieg. Nadmienili, że postępowanie w sprawie prowadzonej

przez Sąd I instancji rozpoczęło się 10 października 2019 r. i zakończyło 23 stycznia

2024 r. wydaniem wyroku przez Sąd Okręgowy. Wskazując na zasadność niniejszej

skargi podnieśli, że akta sprawy wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 26

marca 2024 r., zaś w dniu 22 stycznia 2026 r. wydano zarządzenie wstępne

w sprawie, 26 stycznia 2026 r. przesłano zawiadomienie o składzie, natomiast w dniu

15 maja 2026 r. wydano postanowienie w sprawie sprawdzenia wartości sporu.

Pomimo iż od wpływu akt do Sądu Apelacyjnego minęło 27 miesięcy nie został

wyznaczony termin rozprawy apelacyjnej. W podsumowaniu uzasadnienia Skarżący

stwierdzili, że dla nich sprawa ta ma szczególne znaczenie, gdyż dotyczy umowy

kredytu, a przedłużające się postępowanie sądowe może skutkować skierowaniem

przeciwko nim pozwu o zwrot kwoty nominalnej kapitału, bowiem termin

przedawnienia roszczeń Pozwanego wynosi 3 lata, co naraża

ich na odpowiedzialność finansową oraz dodatkowe koszty.

W odpowiedzi na skargę z dnia 26 czerwca 2026 r., Prezes

Sądu Apelacyjnego w Warszawie zgłosił swój udział w sprawie, wniósł o stwierdzenie

przez Sąd Najwyższy swojej niewłaściwości i przekazanie sprawy Sądowi

Apelacyjnemu w Warszawie oraz z ostrożności procesowej wniósł o oddalenie skargi.

W dalszej części odpowiedzi przedstawił przebieg czynności w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłość postępowania zasługiwała na częściowe

uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze

na przewlekłość postępowania”) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w

postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do

rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do

wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to

konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej

I NSP 294/26

4

niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania

orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości

postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności

podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w

sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub

nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania

przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w

celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się

łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania

skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także

charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego:

z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006

r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16; z

7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 13 grudnia 2018 r.,

I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18; z

5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada 2022

r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Nie oznacza to jednak, że w

każdym przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie

których nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość

postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga

uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania. Powyższe

oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób

indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

I NSP 294/26

5

Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny wpływ

spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu na

stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 5 kwietnia

2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada 2022 r., I NSP

312/22; z 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Obciążenie pracą, ilość spraw oraz stan

kadry orzeczniczej, co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia, że przewlekłość

postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań, czy też uchybień

ze strony Sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek zorganizowania

warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06). W tym też kontekście –

organizacyjnym – należy rozpoznawać argumenty zawarte w odpowiedzi na skargę.

Jakkolwiek przyczyniają się one do dezorganizacji i opóźnień w wyznaczaniu spraw,

to wciąż pozostają bez wpływu na stwierdzenie przewlekłości postępowania w

sprawie. Ostatecznie Sąd jako jednostka reprezentująca Skarb Państwa ponosi

formalną odpowiedzialność za niewłaściwe wywiązywanie się przez Państwo z

powyższego obowiązku.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa Sądu

Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości, iż czas

oczekiwania na rozpoznanie apelacji w analizowanej sprawie został przekroczony i

wyniósł ponad 12 miesięcy.

Ustalony na podstawie akt sprawy przebieg postępowania przedstawia się

następująco: zostało ono wszczęte pozwem, który wpłynął do Sądu Okręgowego w

Warszawie w dniu 15 października 2019 r. Wyrok zapadł 23 stycznia 2024 r. przed

sądem pierwszej instancji. W dniu 19 marca 2024 r. sprawa została zarejestrowana

w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie w systemie SLPS. Wylosowano sędziego

referenta. W dniu 20 marca 2024 r. sprawę wpisano do repertorium ACa. W dniu 22

stycznia 2026 r. nadano bieg apelacji powodów, m.in. skierowano sprawę do

sędziego referenta celem rozważenia ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia w

apelacji powodów oraz powiadomiono strony o składzie rozpoznającym sprawę.

Postanowieniem z dnia 15 maja 2026 r. sprawdzono wartość przedmiotu zaskarżenia.

Natomiast w dniu 3 czerwca 2026 r. zarządzono doręczenie odpisu apelacji

powodów stronie przeciwnej. Zarządzeniem z 24 czerwca 2026 r. wyznaczono termin

I NSP 294/26

6

rozprawy apelacyjnej na dzień 18 sierpnia 2026 r. Orzeczenie ogłoszono 25 sierpnia

2026 r.

W związku z tym, że Sąd Apelacyjny w Warszawie od momentu wpływu akt

wraz z apelacją, poza wylosowaniem sędziego referenta i wykonaniem

wymienionych wezwań, nie podejmował czynności zmierzających

do merytorycznego rozpoznania sprawy przez ponad dwanaście miesięcy, a termin

rozprawy wyznaczył dopiero po wpłynięciu skargi na przewlekłość postępowania,

które trwa już blisko 7 lat, to w ocenie Sądu Najwyższego, mając na względzie

powyższe okoliczności, uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości postępowania

w rozpoznawanej sprawie.

Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

w Warszawie w przedmiotowej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, jest

także obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania

skarżących o zasądzenie na ich rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej. Orzekając o

przyznaniu skarżącym od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Warszawie sumy

pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust.

4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, minimalna wysokość sumy

pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego wynosi 500

zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jednak nie mniej niż w/w

suma, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona

przewlekłość. Jednocześnie Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyznania sumy

wyższej i w tym zakresie żądanie oddalił. W związku zaś z tym, że termin rozprawy

apelacyjnej został wyznaczony na dzień 18 sierpnia 2026 r. a wyrok ogłoszono 25

sierpnia, to za bezprzedmiotowe uznano zalecanie podejmowania czynności w

sprawie.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 12 ust. 2 i 4 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.

O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym orzeczono w

oparciu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. art. 99 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z

art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz § 14 ust. 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokatów (Dz.U. 2023, poz. 1800).

I NSP 294/26

7

JW.

[r.g.]