Termin rozprawy apelacyjnej wyznaczono po odpowiedzi na apelację. SN oddalił skargę na przewlekłość

Pismem z 7 maja 2025 r., które wpłynęło do Sądu Apelacyjnego

w Warszawie (dalej również: „Sąd Apelacyjny”) 12 maja 2025 r., I. P. i Z. P. (dalej:

„skarżący”), działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli skargę na

przewlekłość postępowania prowadzonego przed Sądem Apelacyjnym w

Warszawie w sprawie o sygn. akt VI ACa 473/24. W treści skargi zawarto żądanie:

stwierdzenia, że w ww. sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania (pkt 1),

zalecenie sądowi prowadzącemu postępowanie, aby podjął się merytorycznego

rozpoznania sprawy, w szczególności poprzez wyznaczenie rozprawy apelacyjnej

(pkt 2); przyznanie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie - na

rzecz skarżących kwot po 20 000 złotych (pkt 3); dopuszczenie i przeprowadzenie

I NSP 328/25

2

dowodu z całości akt postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w

Warszawie VI Wydziałem Cywilnym, a także z wniosku pełnomocnika skarżących

o przyspieszenie postępowania z 4 kwietnia 2025 r., dla wykazania przewlekłości

postępowania (pkt 4); zasądzenie od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego

w Warszawie - na rzecz skarżących kosztów postępowania zainicjowanego

niniejszą skargą, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm

przepisanych (pkt 5).

W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania pełnomocnik

skarżących podniósł, że analiza przebiegu postępowania toczącego się pod sygn.

akt VI ACa 473/24 prowadzi do wniosku, iż w niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny

w Warszawie nie podjął czynności procesowych w terminie umożliwiającym

rozsądne czasowo zakończenie postępowania, biorąc pod uwagę fakt,

że zaś całość postępowania odwoławczego trwa prawie 1 rok i 4 miesiące temu.

Pełnomocnik skarżących przedstawił nadto kalendarium zdarzeń, a następnie

wyjaśnił stan prawny mający w niej zastosowanie oraz przeprowadził interpretację

orzecznictwa, w tym stanowisko Sądu Najwyższego w podobnych postępowaniach.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie pismem z 8 września 2025 r.,

które wpłynęło do Sądu Najwyższego 8 września 2025 r. zgłosił swój udział

w postępowaniu i wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi Prezes

Sądu Apelacyjnego w Warszawie stwierdził, że sprawa została zainicjowana

pozwem obu stron procesu z 12 i 16 stycznia 2024 r., zaś Sąd Okręgowy wydał

wyrok 28 września 2023 r., którym częściowo uwzględnił powództwo.

W odpowiedzi na skargę zostały także przedstawione czynności podejmowane

w sprawie oraz zdarzenia, z powodu których sprawa nie została jeszcze

zakończona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

I NSP 328/25

3

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze na przewlekłość postępowania”) strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli

postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego

(przewlekłość postępowania). Równocześnie stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy

o skardze na przewlekłość postępowania dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora

prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze

w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych

przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy

egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania

od

jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego,

na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy,

stopień

faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Przewlekłość postępowania może nastąpić zarówno wtedy, gdy sąd

nie

podejmuje żadnych czynności, jak i wtedy, gdy je podejmuje,

ale są one nieprawidłowe i w ich następstwie dochodzi do zwłoki w rozpatrzeniu

sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 24 lutego 2016 r., III SPP 53/15).

Wskazanie przez stronę okoliczności uzasadniających skargę na przewlekłość

postępowania nie może polegać na zakwestionowaniu ogólnego czasu trwania

postępowania, lecz powinno wskazywać na określone czynności procesowe,

których sąd nie podjął lub podjął z nieuzasadnioną zwłoką bądź też dokonał

ich wadliwie (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 czerwca 2020 r.,

I NSP 328/25

4

I NSP 49/20). Ustawa o skardze na przewlekłość postępowania nie określa wprost,

jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną

zwłokę. W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd,

że naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki

jest m.in. wielomiesięczna bezczynność sądu polegająca na niewyznaczaniu

rozprawy, trwająca co najmniej 12 miesięcy (patrz: postanowienia Sądu

Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06;

z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 marca

2007 r., III SPP 3/07; z 22 stycznia 2019 r., I NSP 68/18; z 22 stycznia 2019 r.,

I NSP 71/18; z 16 maja 2019 r., I NSP 28/19; z 21 maja 2019 r., I NSP 21/19;

z 14 czerwca 2019 r., I NSP 37/19; z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca

2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada 2022 r., I NSP 312/22; z 18 stycznia 2023 r.,

I NSP 373/22), jakkolwiek w części orzeczeń wskazuje się, że także krótsza,

np. ośmiomiesięczna bezczynność sądu, naruszyć może prawo strony

do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

(patrz: postanowienia Sądu Najwyższego: z 8 maja 2013 r., III SPP 51/13;

z 17 grudnia 2013 r., III SPP 242/13; z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18). Podobnie

przyjmował Naczelny Sąd Administracyjny (zob. postanowienia Naczelnego Sądu

Administracyjnego: z 7 lipca 2006 r., I OPP 64/06; z 24 kwietnia 2008 r.,

I OPP 16/08; z 4 czerwca 2008 r., I OPP 20/08; z 24 lipca 2008 r., I OPP 23/08

oraz z 21 kwietnia 2010 r., II OPP 10/10). Ten utrwalony standard orzeczniczy

wyznacza swoiste domniemanie co do zaistnienia przewlekłości postępowania

lub braku tejże. Jednakże powinien być on stosowany przy uwzględnieniu

wszystkich okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o skardze

na przewlekłość i w szczególnych przypadkach domniemanie to może być

wzruszone (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19;

z 18 stycznia 2023 r., I NSP 373/22).

W powołanym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że znamiona

przewlekłości przypisuje się z reguły dopiero kilkunastomiesięcznej lub dłuższej

bezczynności sądu drugiej instancji w wyznaczeniu terminu rozprawy odwoławczej.

Kilkumiesięczny okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy apelacyjnej

mieści się w pojęciu rozsądnego terminu, w którym sprawa może oczekiwać

I NSP 328/25

5

na jej rozpoznanie. Jedynie wyjątkowo krótsze okresy bezczynności mogą

uzasadniać stwierdzenie przewlekłości

postępowania (postanowienie

Sądu Najwyższego: z 22 lipca 2014 r., III SPP 123/14; z 18 stycznia 2023 r.,

I NSP 373/22). Zgodnie natomiast z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, każdy ma prawo

do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki

przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Z art. 6 Konwencji

o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie

z dnia 4 listopada 1950 r. wynika obowiązek takiego zorganizowania systemu

jurysdykcyjnego, aby właściwe sądy mogły podołać rozstrzyganiu spraw sądowych

w rozsądnych terminach. Także art. 6 § 1 k.p.c., nakłada na sąd powinność

przeciwdziałania przewlekaniu postępowania. Z mocy art. 391 § 1 k.p.c.

te procesowe dyrektywy mają odpowiednie zastosowanie do postępowania przed

sądem drugiej instancji.

W tym zakresie nie wyłączają bezprawności zachowania sądu okoliczności

złej organizacji pracy, zwiększenie się wpływu spraw do sądu, czy niewystarczająca

obsada wydziału (postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 marca 2006 r.,

III SPP 10/06, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 120; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06,

OSNP 2007, nr 7-8, poz. 121). Oczywiście, nie jest to równoznaczne

z tym, że brak bezzwłocznego wyznaczenia rozprawy zawsze prowadzić będzie

do odpowiedzialności deliktowej organu.

Sąd Najwyższy podziela przytoczone wyżej poglądy i w zaistniałych

okolicznościach nie dostrzega przewlekłości postępowania w sprawie

o sygn. akt VI ACa 473/24. W przedmiotowej sprawie skarżący wywiedli apelację

od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 28 września 2023 r. odpowiednio

pismami z 12 i 16 stycznia 2024 r. W następstwie powyższego, Sąd Okręgowy

przekazał apelacje do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 29 stycznia 2024 r.

W tym samym dniu wylosowano sędziego referenta, a w kolejnym dniu wydano

zarządzenie o zarejestrowaniu sprawy w repertorium ACa oraz zawiadomieniu

stron o składzie wyznaczonym do rozpoznania sprawy. Pismem z 4 kwietnia

2025 r. Skarżący wnieśli o przyspieszenie rozpoznania sprawy przez wyznaczenie

terminu rozprawy. W dniu 22 maja 2025 r. wydano zarządzenie o poinformowaniu

pełnomocnika Skarżących, że bieg apelacji zostanie nadany zgodnie z kolejnością

I NSP 328/25

6

wpływu, zaś 20 czerwca 2025 r. wydano zarządzenie wzywające pełnomocnika

Skarżących do usunięciu braków formalnych wniesionej apelacji oraz o doręczeniu

odpisu apelacji pozwanego. Po usunięciu braków formalnych 16 lipca 2025 r.

zarządzono doręczenie odpisu apelacji powodów pełnomocnikowi pozwanego.

W dniu 11 lipca 2025 r. pełnomocnik Skarżących wniósł odpowiedź na apelację

pozwanego, zaś 18 lipca 2025 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień

15 października 2025 r. oraz zarządzono zawiadomienie o nim pełnomocników

stron procesu.

Odnosząc się do przedmiotowej skargi należy zauważyć, że w świetle

okoliczności sprawy, wbrew twierdzeniom skarżących, w sprawie

były podejmowane odpowiednie czynności zmierzające do jej rozpoznania.

Sprawa nie jest rozpoznawana zbyt długo, biorąc pod uwagę okoliczności.

Mając na względzie terminowość i prawidłowość czynności podjętych

przez Sąd Apelacyjny w Warszawie celem wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie, należy uznać, że nie trwa ono dużej niż to konieczne,

a zatem nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi. Należy zaznaczyć,

że 11 lipca 2025 r. pełnomocnik Skarżących wniósł odpowiedź na apelację

pozwanego, a 18 lipca 2025 r. wyznaczono termin rozprawy apelacyjnej.

Dodatkowo należy wskazać, iż zgodnie z aprobowanym w judykaturze Sądu

Najwyższego stanowiskiem, nie można oczekiwać rozpoznawania sprawy

niezwłocznie po jej wniesieniu. Niezwłoczne rozstrzyganie sprawy nie jest

możliwe ani ze względów organizacyjnych, ani nie byłoby to rozsądne wobec

konieczności zapoznania się sędziów z materiałami sprawy, czasu dla ich

rozważenia i podjęcia decyzji, wreszcie jej uzasadnienia. Chodzi o to, aby

czynności te zabierały odpowiednią ilość czasu, to jest odbywały się bez zbędnej

zwłoki, która wskazywałaby na bezczynność sądu lub bezproduktywność jego

działań.

Zdaniem Sądu Najwyższego, w przedmiotowej sprawie

nie doszło przekroczenia przyjmowanego w orzecznictwie terminu bezczynności

lub opieszałości, aby można było przypisać sądowi nieuzasadnioną zwłokę

lub bezczynność prowadzącą do stwierdzenia przewlekłości postępowania.

Subiektywne przekonanie skarżącego, nie uwzględniające okoliczności

I NSP 328/25

7

obiektywnych, nie może prowadzić do przypisania sądowi bezczynności

i

w

konsekwencji naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy

bez nieuzasadnionej zwłoki, zwłaszcza, że skarżący kwestionuje jedynie ogólny

czas trwania postępowania apelacyjnego, a powinien wskazywać na określone

czynności procesowe, których sąd nie podjął lub podjął z nieuzasadnioną zwłoką,

bądź też dokonał ich wadliwie. Prezes Sądu Apelacyjnego wyczerpująco

ustosunkował się do zarzutów skargi na przewlekłość w pisemnej odpowiedzi

na nią . Sąd Najwyższy podziela interpretację orzecznictwa Europejskiego

Trybunału Praw Człowieka oraz istotę prawa do sądu, którą należy wiązać

z rzetelnym rozpatrzeniem sprawy, a nie z szybkim jej rozpoznaniem. Ponadto

oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z przewlekłością postępowania,

należy brać pod uwagę art. 2 ustawy o skardze i kryteria określone w tym przepisie

zgodnie z którymi dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości

postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie.

W ocenie Sądu Najwyższego w rozpoznawanej sprawie zostały podjęte

właściwe czynności, w odstępie czasowym nie przekraczającym wymogów

rzetelnego procesu, zaś fakt, że dla powoda nie są one wystarczające, a sprawa

nie została jeszcze rozpoznana, nie kwalifikuje w tym przypadku do stwierdzenia,

że już nastąpiła zarzucana przewlekłość postepowania, toczącego

się przed Sądem Apelacyjny w Warszawie w sprawie o sygn. VI ACa 473/24.

Z tych względów, na mocy art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania, skarga podlega oddaleniu.

Zdanie odrębne od postanowienia i uzasadnienia złożył SSN Grzegorz Żmij.

Janusz Niczyporuk Krzysztof Wiak Grzegorz Żmij

I NSP 328/25

8

Zdanie odrębne SSN Grzegorza Żmija

do postanowienia Sądu Najwyższego Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw

Publicznych z dnia 13 listopada 2025 r. wraz z uzasadnieniem

Zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Sądu Najwyższego Izby Kontroli

Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z dnia 13 listopada 2025 r. wraz z

uzasadnieniem.

W mojej ocenie skarga nie mogła zostać rozpoznana przez Sąd Najwyższy,

ponieważ właściwy do jej rozpoznania jest Sąd Apelacyjny w Warszawie.

Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie

prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze

na przewlekłość”), Sąd Najwyższy jest właściwy wyłącznie do rozpoznania skargi

dotyczącej postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym. Jeżeli

przedmiotem oceny jest przewlekłość postępowania przed sądem okręgowym

i sądem apelacyjnym, to zgodnie z art. 4 ust. 1b ustawy o skardze na przewlekłość

„właściwy do jej rozpoznania w całości jest sąd apelacyjny”.

Przepisy wyznaczające właściwość rzeczową Sądu Najwyższego do

rozpatrywania skarg na przewlekłość postępowania jako normy o charakterze

kompetencyjnym, powinny być interpretowane ściśle i literalnie (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 19 grudnia 2019 r., I NSP 175/19; z 24 października 2024 r.,

I NSP 333/24; z 12 listopada 2024 r., I NSP 256/23; z 18 grudnia 2024 r., I NSP

401/24; z 14 stycznia 2025 r., I NSP 426/24; z 16 stycznia 2025 r., I NSP 442/24;

z 11 marca 2025 r., I NSP 293/25; z 15 kwietnia 2025 r., I NSP 6/25; z 21 maja

2025 r., I NSP 144/25; z 11 czerwca 2025 r., I NSP 173/25, z 18 września 2025 r., I

NSP 289/25).

Po przeprowadzeniu dokładnej analizy treści skargi należy dojść do wniosku,

że skarżący kwestionują całość trwania postępowania przed Sądem Apelacyjnym

w Warszawie w sprawie o sygn. VI ACa 473/24 i Sądem Okręgowym w Warszawie

I NSP 328/25

9

w sprawie o sygn. XXV C 1263/23, w uzasadnieniu dwukrotnie podkreślając i

uwypuklając, że kwestionuje całość postępowania sądowego, które zainicjowano

ponad 5 lat temu.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy powinien postanowić o

stwierdzeniu swej niewłaściwości i przekazaniu sprawy Sądowi Apelacyjnemu w

Warszawie na podstawie art. 200 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., stosowanym

odpowiednio na mocy art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c., który stosuje się

do niniejszego postępowania na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na

przewlekłość.

[a.ł]