Apelacja bez terminu rozprawy w Katowicach. SN przyznał stronie 2 tys. zł

Skargą na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez

nieuzasadnionej zwłoki z dnia 16 czerwca 2026 r., która wpłynęła do Sądu

Apelacyjnego w Katowicach 18 czerwca, a do Sądu Najwyższego 25 czerwca 2026

r., skarżący P. K., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o:

stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. akt V ACa 22/24,

toczącej się przed Sądem Apelacyjnym w Katowicach (pkt 1); przyznanie od Skarbu

Państwa na rzecz skarżącego kwoty 10 000,00 (dziesięć tysięcy) złotych (pkt 2);

zwrócenie uiszczonej opłaty od skargi (pkt 3); oraz obciążenie kosztami

postępowania Skarbu Państwa (pkt 4). W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił

czynności podejmowane w sprawie oraz ich przebieg. Nadmienił, że postępowanie

w sprawie prowadzonej przez Sąd Apelacyjny w Katowicach trwa dwa i pół roku bez

wyznaczenia jakiegokolwiek terminu rozprawy. Wskazując na zasadność niniejszej

skargi podniósł, że akta sprawy wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Katowicach 9

stycznia 2024 r. W dalszej części uzasadnienia stwierdził, że skierował w tej sprawie

dwa ponaglenia oraz przytoczył podstawy prawne dotyczące przewlekłości

postępowania.

W odpowiedzi na skargę z dnia 16 września 2026 r., Prezes Sądu

Apelacyjnego w Katowicach wniósł o jej oddalenie. W dalszej części odpowiedzi

przedstawił przebieg czynności w sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I NSP 332/26

3

Skarga na przewlekłość postępowania zasługiwała na częściowe

uwzględnienie.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na

naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze

na przewlekłość postępowania”) strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w

postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do

rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do

wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to

konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej

niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania

orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Stosownie do treści art. 2 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość

postępowania, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości

postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności

podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w

sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub

nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania

przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w

celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy

dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się

łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania

skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także

charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,

która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że o przewlekłości

postępowania apelacyjnego można zasadniczo mówić w przypadku bezczynności

sądu drugiej instancji polegającej na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej w ciągu

12 miesięcy od daty wpłynięcia apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z

12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006

r., III SPP 13/06; z 18 maja 2016 r., III SPP 53/16; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16;

z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18; z 13 grudnia 2018

I NSP 332/26

4

r., I NSP 62/18; z 24 stycznia 2019 r., I NSP 87/18; z 27 marca 2019 r., I NSP 88/18;

z 5 kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada 2022

r., I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Nie oznacza to jednak, że w

każdym przypadku, w którym przekroczony został okres 12 miesięcy, w czasie

których nie wyznaczono terminu rozprawy, automatycznie następuje przewlekłość

postępowania w rozumieniu ustawy. Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania

sprawy w rozsądnym terminie zależy od konkretnych okoliczności, a więc wymaga

uwzględnienia wielu czynników wpływających na tok postępowania. Powyższe

oznacza, że przewlekłość postępowania ocenia się w każdej sprawie w sposób

indywidualny, z uwzględnieniem wymienionych okoliczności.

Ponadto w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że znaczny wpływ

spraw, problemy kadrowe i obciążenie sędziów pracą pozostają bez wpływu

na stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie, w której wniesiono skargę

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 5

kwietnia 2022 r., I NSP 66/22; z 7 lipca 2022 r., I NSP 204/22; z 23 listopada 2022 r.,

I NSP 312/22; z 22 marca 2023 r., I NSP 25/23). Obciążenie pracą, ilość spraw oraz

stan kadry orzeczniczej, co najwyżej prowadzić mogą do stwierdzenia, że

przewlekłość postępowania w konkretnej sprawie nie jest wynikiem zaniedbań, czy

też uchybień ze strony sądu. Jednakże to na Państwie spoczywa obowiązek

zorganizowania warunków należytego sprawowania władzy jurysdykcyjnej (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06). W tym też

kontekście – organizacyjnym – należy rozpoznawać argumenty zawarte w

odpowiedzi na skargę. Jakkolwiek przyczyniają się one do dezorganizacji i opóźnień

w wyznaczaniu spraw, to wciąż pozostają bez wpływu na stwierdzenie przewlekłości

postępowania w sprawie. Ostatecznie Sąd jako jednostka reprezentująca Skarb

Państwa ponosi formalną odpowiedzialność za niewłaściwe wywiązywanie się przez

Państwo z powyższego obowiązku.

W świetle przytoczonego wyżej, utrwalonego orzecznictwa

Sądu Najwyższego oraz okoliczności faktycznych sprawy, nie ulega wątpliwości, iż

czas oczekiwania na rozpoznanie apelacji w analizowanej sprawie został

przekroczony i wyniósł ponad 12 miesięcy. Z ustalonego na podstawie akt sprawy

przebiegu postępowania wynika, że sprawa została zainicjowana pozwem z dnia 11

grudnia 2020 r., skierowanym do Sądu Okręgowego w Gliwicach, który wydał wyrok

w sprawie 27 października 2023 r. Akta zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego

I NSP 332/26

5

w Katowicach 9 stycznia 2024 r. W dalszej części odpowiedzi Prezes Sadu

Apelacyjnego w Katowicach stwierdził tylko, że Sąd Apelacyjny podejmował w tej

sprawie czynności mające na celu nadanie biegu apelacji, zaś sprawa oczekuje

obecnie na wyznaczenia posiedzenia według kolejności rozpoznawania spraw.

W związku z tym, że Sąd Apelacyjny w Katowicach od momentu wpływu akt

wraz z apelacją, nie podejmował czynności zmierzających do merytorycznego

rozpoznania sprawy przez ponad dwanaście miesięcy, a terminu rozprawy wciąż

nie wyznaczył mimo że pełnomocnik powoda wnosił o podjęcie czynności w sprawie

oraz o wyznaczenie terminu rozprawy, to w ocenie Sądu Najwyższego, mając na

względzie powyższe okoliczności oraz to, że sprawa łącznie w obu instancjach trwa

już ponad 5 lat, uzasadnione jest stwierdzenie przewlekłości postępowania w

rozpoznawanej sprawie.

Konsekwencją stwierdzenia, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym

w Katowicach w przedmiotowej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, jest

także obowiązek Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania

skarżącego o zasądzenie na jego rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej. Orzekając o

przyznaniu skarżącemu od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Katowicach

sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, Sąd Najwyższy uwzględnił, iż zgodnie z art.

12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania, minimalna wysokość

sumy pieniężnej jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego

wynosi 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jednak nie

mniej niż w/w suma, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy

stwierdzona przewlekłość. Jednocześnie Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do

przyznania sumy wyższej i w tym zakresie żądanie oddalił.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 12 ust. 2 i 4 ustawy o skardze

na przewlekłość postępowania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.

O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu skargowym orzeczono w

oparciu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. art. 99 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art.

8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz § 14 ust. 3

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie

opłat za czynności adwokatów (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1800 ze zm.).

Janusz Niczyporuk Elżbieta Karska Adam Redzik

I NSP 332/26

6

JW

[r.g.]