Apelacja czekała w Poznaniu ponad dwa lata. Skarżący dostanie 3 tys. zł

Pismem z 23 kwietnia 2026 r. (data wniesienia) M. G. (dalej: „skarżący”,

„powód”) zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Sądu

Najwyższego – za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu – skargę na

przewlekłość w postępowaniu sądowym toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w

Poznaniu pod sygn. I ACa 857/24.

Skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o:

1) stwierdzenie, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu –

I ACa 857/24 wystąpiła przewlekłość;

2) przyznanie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu –

na rzecz skarżącego odszkodowania w kwocie 10.000 zł;

3) zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Poznaniu na rzecz

skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego,

według norm prawem przepisanych w stawce podstawowej „x 4” (pisownia oryg.),

wraz z ustawowymi odsetkami od tychże kosztów.

W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że przedmiotowa sprawa trafiła do

Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w dniu 21 marca 2024 r. Ostatnią czynnością

w sprawie – jak wynika to z portalu informacyjnego sądów apelacji poznańskiej –

była czynność z dnia 18 lutego 2025 r., – „wpływ wniosku w trakcie postępowania".

Jak dalej podkreślono, od tego czasu żadnej nowej czynności Sąd Apelacyjny

w Poznaniu nie przeprowadził. Wskazano ponadto, że sprawa na obecnym etapie –

II instancja – trwa od marca 2024 roku, czyli ponad dwa lata. Przez ten czas

nie podjęto żadnej czynności w sprawie.

Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w piśmie przekazującym skargę wraz

z aktami sprawy wniósł o jej oddalenie.

I NSP 358/26

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i

postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „u.s.p.p.” lub „ustawa o skardze na przewlekłość”) strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.s.p.p. przy badaniu tego, czy w sprawie doszło do

przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i

prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie, a dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny

dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi,

niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter

sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła

skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Ustawa z 17 czerwca 2004 r. nie precyzuje, jaki okres oczekiwania

na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Sąd Najwyższy stoi

na stanowisku, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można mówić

z reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej na

niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy (zob. m.in.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05; z 16 marca 2006

r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 14 lipca 2016 r., III SPP 55/16;

z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 19 października 2017 r., III SPP 42/17; z 21 lutego

2018 r., III SPP 3/18, z 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18, z 3 grudnia 2019 r., I NSP

160/19; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

I NSP 358/26

4

Sąd Najwyższy wyraził jednak także pogląd, iż przekroczenie okresu 12

miesięcy trwania postępowania nie zawsze oznacza wystąpienie stanu przewlekłości.

W ramach rozstrzygania, czy w danej sprawie występuje przewlekłość postępowania

konieczne jest uwzględnienie kryteriów określonych w art. 2 u.s.p.p., zgodnie z

którymi należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności

podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w

sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z

6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września

2021 r., I NSP 145/21).

Powyższe oznacza, że wystąpienie przewlekłości postępowania podlega

kwalifikacji ad causam, w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;

z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). Ocena

spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy bowiem od

konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników

wpływających na tok postępowania.

Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa ETPC,

który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, w świetle

szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów, jak

skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów

prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (wyroki ETPC:

z 21 września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce;

z 4 kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce;

z 26 października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce;

z 26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce;

z 14 stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce;

zob. też M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I –

Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane

tam orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 11

lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21).

Utrwalone orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka uznaje przy tym,

że sprawa jest prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy lata w pierwszej

instancji (zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r.

w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach powyżej

I NSP 358/26

5

pięciu lat (zob. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 lutego 2006 r.

sprawie Donnadieu przeciwko Francji, nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe w trakcie

jednej z faz postępowania jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny czas trwania

postępowania nie jest nadmiernie długi (wyrok Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka z 8 grudnia 1983 r. w sprawie Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77,

zob. też postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22;

z 10 maja 2023 r., I NSP 35/23).

Z analizy akt sprawy wynika, że akta wraz z apelacją powoda wpłynęły do

Sądu Apelacyjnego w Poznaniu 21 marca 2024 r. (k. 727, I ACa 857/24). W dniu 28

marca 2024 r. wylosowano sędziego referenta (k. nienumerowana pomiędzy k. 727

i 729), I ACa 857/24). Z zarządzenia z dnia 18 grudnia 2024 r. wynika, że

przeprowadzono kontrolę formalną apelacji powoda, wezwano bowiem

pełnomocnika powoda do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych apelacji (k.

730, I ACa 857/24). W dniu 10 stycznia 2025 r. do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu

wpłynęło pismo procesowe uzupełniające braki formalne apelacji (k. 733, I ACa

857/24). Zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2025 r. nakazano doręczyć pozwanej

odpis apelacji oraz powiadomić pełnomocników stron o składzie wyznaczonym do

rozpoznania sprawy (k. 736v, I ACa 857/24). W dniu 18 lutego 2025 r. wpłynęła do

Sądu Apelacyjnego w Poznaniu odpowiedź pozwanej na apelację (k. 741, I ACa

857/24). Zarządzeniem z 20 lutego 2025 r. stwierdzono rozpoznanie sprawy na

rozprawie oraz nakazano pozostawienie akt do dyspozycji przewodniczącej wydziału

i odłożenie do spraw oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy (k. 754, I ACa

857/24). W dniu 8 kwietnia 2026 r. wydano zarządzenie o wylosowaniu nowego

sędziego sprawozdawcy (k. 755, I ACa 857/24). Dnia 16 czerwca 2026 r.

wylosowano nowego sędziego sprawozdawcę (k. 756, I ACa 857/24); wydano

zarządzenie w, którym ustalono, że sprawa zostanie rozpoznana w składzie 3

sędziów i nakazano wylosować skład trójkowy (k. 757, I ACa 857/24); zamieszczono

notatkę służbową, że w zw. z brakiem w SLPS raportu z losowania na żądanie, nie

można wylosować składu trójkowego oraz wydano zarządzenie o przydzieleniu

sprawy dwóm kolejnym sędziom (k. 758, I ACa 857/24). Jeszcze tego samego dnia

wyznaczono termin rozprawy na dzień 15 września 2026 r. (k. 759, I ACa 857/24).

Powyższa sekwencja zdarzeń przemawia za uznaniem, że sporne

postępowanie apelacyjne toczyło się dłużej, niż to było konieczne dla prawidłowego

wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych

I NSP 358/26

6

dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazania wymaga, że od wpływu akt wraz z apelacją

pozwanego do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu dnia 21 marca 2024 r. do dnia

wniesienia skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w

postępowaniu sądowym dnia 23 kwietnia 2026 r. upłynęło 25 miesięcy.

Przez ten czas Sąd Apelacyjny w Poznaniu, co prawda podejmował czynności

mające na celu nadanie biegu apelacji powoda, jednak czynił to opieszale.

Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, że zarządzenie o wezwaniu pełnomocnika powoda

do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych apelacji zostało wydane dopiero

w dniu 18 grudnia 2024 r. tj. po 9 miesiącach od wpływu do Sądu Apelacyjnego

w Poznaniu akt wraz z apelacją powoda (21 marca 2024 r.) przez co strona pozwana

otrzymała odpis apelacji po 10 miesiącach od jej wpływu (4 lutego 2025 r.). Należy

jeszcze podkreślić, że do wyznaczenia terminu rozprawy w sprawie o sygn. I ACa

857/24 doszło 16 czerwca 2026 r., czyli 2 lata i 3 miesiące od wpływu do Sądu

Apelacyjnego w Poznaniu akt wraz z apelacją powoda.

Sąd Najwyższy miał też na względzie, że łączny czas postępowania, licząc od

dnia wniesienia pozwu 14 grudnia 2020 r. do Sądu Okręgowego w Zielonej Górze,

do dnia rozpoznawania niniejszej skargi, przekroczył wyznaczony w orzecznictwie

ETPC 5-letni standard zarezerwowany dla orzekania w dwóch instancjach sądowych.

W ocenie Sądu Najwyższego należało uznać, że czynności podejmowane przez Sąd

Apelacyjny w Poznaniu do chwili rozpoznawania skargi nie były terminowe i pomimo,

że zmierzały do merytorycznego rozpoznania sprawy były wykonywane w sposób

opieszały.

Z tego względu, Sąd Najwyższy stosownie do art. 12 ust. 2 u.s.p.p., stwierdza,

że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu

pod sygn. I ACa 857/24, doszło do przewlekłości postępowania.

Uwzględniając skargę, zgodnie z art. 12 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 u.s.p.p.,

Sąd Najwyższy przyznał na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa –

Sądu Apelacyjnego w Poznaniu sumę pieniężną w kwocie 3000 zł.

Orzekając o przyznaniu skarżącemu od Skarbu Państwa – Sądu

Apelacyjnego w Poznaniu sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł, Sąd Najwyższy

uwzględnił, iż zgodnie z art. 12 ust. 4 u.s.p.p., minimalna wysokość sumy pieniężnej,

jaką należy zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego, wynosi 500 zł za

każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, jednak suma pieniężna nie może

być niższa niż 2000 zł. Ponieważ pozew w sprawie złożony został skutecznie w dniu

I NSP 358/26

7

14 grudnia 2020 r., na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego

w Poznaniu należało zasądzić kwotę 3000 zł.

Wobec wskazanych wyżej okoliczności sprawy Sąd Najwyższy orzekł

co do przyznania kwoty zadośćuczynienia jak w pkt. II sentencji postanowienia,

w pozostałym zakresie oddalając skargę. Sąd Najwyższy oceniając charakter sprawy,

stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony oraz argumentację

zawartą w uzasadnieniu skargi nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu

żądanej przez niego kwoty 10 000 zł.

O zwrocie uiszczonej przez skarżącego opłaty w kwocie 200 zł Sąd Najwyższy

orzekł na podstawie art. 17 ust. 3 u.s.p.p. O kosztach postępowania skargowego

orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 11 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. z art. 8

ust. 2 u.s.p.p. oraz § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U.

z 2026 r. poz. 215), zasądzając od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w

Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa

procesowego.

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[r.g.]