Apelacja z kasacji trwała ponad trzy lata. SN oddalił skargę na przewlekłość

Skargą datowaną na 17 lipca 2026 r. (data wpływu do Sądu Apelacyjnego)

K.K. (dalej: „skarżący”), zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o

stwierdzenie przewlekłości postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym

w Warszawie, II Wydział Karny w sprawie sygn. akt II AKa 400/24.

Skarżący wniósł o:

1) stwierdzenie przewlekłości postępowania odwoławczego prowadzonego

przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, II Wydział Karny, przeciwko K. K., pod

sygn. akt II AKa 400/24;

I NSP 391/26

2

2) przyznanie na rzecz wnioskodawcy K. K. od Skarbu Państwa, w związku

z zaistnieniem przewlekłości postępowania sądowego, sumy pieniężnej w wysokości

20.000 zł.

Skarżący podniósł, że Sąd Apelacyjny w Warszawie, II Wydział Karny

prowadzi pod sygn. II AKa 400/24 postępowanie odwoławcze m.in. przeciwko K. K..

Ponadto szczegółowo przedstawił przebieg czynności przed Sądem Apelacyjnym w

Warszawie zaznaczając, że na dzień sporządzania skargi termin rozprawy w

dalszym ciągu nie został jednak wyznaczony.

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie zgłosił swój

udział w sprawie i wniósł o oddalenie skargi, wskazując na przebieg czynności

podejmowanych przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt

II AKa 400/24.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu jako niezasadna.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze

na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu

przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora

i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023,

poz. 1725, dalej: „u.s.p.p.” lub „ustawa o skardze na przewlekłość”) strona może

wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy,

nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,

jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych

okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia

sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 u.s.p.p. przy badaniu tego, czy w sprawie doszło

do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość

i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia

kończącego postępowanie w sprawie, a dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny

dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi,

niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter

I NSP 391/26

3

sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła

skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,

a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Ustawa z 17 czerwca 2004 r. nie precyzuje, jaki okres oczekiwania

na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Sąd Najwyższy stoi

na stanowisku, że o przewlekłości postępowania apelacyjnego można mówić

z reguły w przypadku bezczynności sądu drugiej instancji polegającej

na niewyznaczeniu rozprawy apelacyjnej, która trwa co najmniej 12 miesięcy

(zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 12 maja 2005 r., III SPP 96/05;

z 16 marca 2006 r., III SPP 10/06; z 21 marca 2006 r., III SPP 13/06; z 14 lipca

2016 r., III SPP 55/16; z 7 marca 2017 r., III SPP 6/17; z 19 października 2017 r.,

III SPP 42/17; z 21 lutego 2018 r., III SPP 3/18, z 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18,

z 3 grudnia 2019 r., I NSP 160/19; z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Sąd Najwyższy wyraził jednak także pogląd, iż przekroczenie okresu

12 miesięcy trwania postępowania nie zawsze oznacza wystąpienie stanu

przewlekłości. W ramach rozstrzygania, czy w danej sprawie występuje przewlekłość

postępowania konieczne jest uwzględnienie kryteriów określonych w art. 2 u.s.p.p.,

zgodnie z którymi należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość

czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego

postępowanie w sprawie (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r.,

I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20; z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20;

z 28 września 2021 r., I NSP 145/21).

Powyższe oznacza, że wystąpienie przewlekłości postępowania podlega

kwalifikacji ad causam, w każdej sprawie indywidualnie (zob. postanowienia

Sądu Najwyższego: z 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; z 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;

z 10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21).

Ocena spełnienia obowiązku rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zależy

bowiem od konkretnych okoliczności, a więc wymaga uwzględnienia wielu czynników

wpływających na tok postępowania.

Podobnie przesłanki stwierdzenia przewlekłości postępowania określa ETPC,

który ocenia, czy przewlekłość postępowania jest nieuzasadniona, w świetle

szczególnych warunków sprawy i przy uwzględnieniu takich kryteriów,

jak skomplikowanie (stopień złożoności) sprawy, zachowanie stron i organów

prowadzących sprawę oraz znaczenia materii objętej skargą (wyroki ETPC:

I NSP 391/26

4

z 21 września 2000 r., skarga nr 33082/96, w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce;

z 4 kwietnia 2000 r., skarga nr 38670/97, w sprawie Dewicka przeciwko Polsce;

z 26 października 2000 r., skarga nr 25693/94, w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce;

z 26 lipca 2001 r., skarga nr 29691/96, w sprawie Jedamski przeciwko Polsce;

z 14 stycznia 2003 r., skarga nr 39505/98, w sprawie W.M. przeciwko Polsce;

zob. też M.A. Nowicki, Europejski Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I –

Prawo do rzetelnego procesu sądowego, Kraków 2001, s. 46 i n. oraz powołane tam

orzecznictwo tego Trybunału, a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 lipca

2019 r., I NSP 48/19; z 28 września 2021 r, I NSP 145/21). Utrwalone orzecznictwo

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka uznaje przy tym, że sprawa

jest prowadzona przewlekle, jeżeli trwa dłużej niż trzy lata w pierwszej instancji

(zob. np. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 10 lipca 1984 r.

w sprawie Guincho przeciwko Portugalii, nr 8990/80), a w dwóch instancjach powyżej

pięciu lat (zob. wyrok ETPC z 7 lutego 2006 r. sprawie Donnadieu przeciwko Francji,

nr 19249/02). Opóźnienie zaistniałe w trakcie jednej z faz postępowania

jest dopuszczalne, pod warunkiem, że łączny czas trwania postępowania nie jest

nadmiernie długi (wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 8 grudnia 1983 r.

w sprawie Pretto i inni v. Włochy; skarga nr 7984/77, zob. też postanowienia

Sądu Najwyższego: z 4 stycznia 2023 r., I NSP 294/22; z 10 maja 2023 r.,

I NSP 35/23).

Z analizy akt sprawy wynika, że sprawa o sygn. akt II AKa 400/24 zawisła

przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie na skutek rozstrzygnięcia zapadłego

14 grudnia 2022 r. w Sądzie Najwyższym pod sygn. II KK 206/21. Sprawa dotyczyła

kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2020 r., sygn. akt

II AKa 410/18, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia

10 sierpnia 2017 r., sygn. akt VIII K 85/13. Akta sprawy wraz z wyrokiem

Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. II KK 206/21 wpłynęły

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie w dniu 24 stycznia 2023 r.

(k. 17565 akt II AKa 400/24).

Zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2023 r. sprawa została zarejestrowana

w repertorium II AKa 42/23 i skierowana do SLPS celem wylosowania sędziego

referenta, ponadto zarządzono przedstawienie akt w celu wyznaczenia terminu

rozprawy (k.17571 akt II AKa 400/24). W dniu 27 stycznia 2023 r. został wylosowany

I NSP 391/26

5

skład orzekający: sędzia referent (k.17573 akt II AKa 400/24) oraz pozostali

członkowie składu orzekającego (k.17594 akt II AKa 400/24).

Zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2023 r. wyznaczono termin rozprawy

na dzień 1 czerwca 2023 r. (k. 17595 akt II AKa 400/24).

W dniu 18 maja 2023 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynęły wnioski

o zbadanie spełnienia przez sędziów wyznaczonych do składu orzekającego

wymogów niezawisłości i bezstronności (k.17596-17678 akt II AKa 400/24.

Postanowienia w sprawie z ww. wniosków zapadły kolejno w dniach 24 maja 2023 r.,

sygn. II AKo 180/23, 25 maja 2023 r., sygn. II AKo 179/23, 31 maja 2023 r.,

sygn. II AKo 178/23 (k. 17690 akt II AKa 400/24).

Dnia 31 maja 2023 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynęło pismo

zatytułowane „Uzupełnienie apelacji” (k. 17708 akt II AKa 400/24). Odpis pisma

wraz z załącznikami nakazano doręczyć prokuratorowi zarządzeniem z dnia

7 czerwca 2023 r. (k. 17708 akt II AKa 400/24).

W dniu 1 czerwca 2023 r. odroczono rozprawę z uwagi na brak właściwego

powiadomienia jednego z oskarżonych o terminie (k. 17769-17773 akt II AKa 400/24).

Zarządzeniem z 28 czerwca 2023 r. wyznaczono jednemu z oskarżonych

obrońcę z urzędu (k. 17861 akt II AKa 400/24), o czym powiadomiono oskarżonego

(k. 17862 akt II AKa 400/24) i wyznaczonego obrońcę (k. 17863 akt II AKa 400/24).

Zarządzeniem z dnia 9 października 2023 r. wyznaczono kolejny termin

rozprawy na dzień 8 grudnia 2023 r. ze wskazaniem nowej sygnatury akt sprawy

VIII AKa 140/23 (k. 17885 akt II AKa 400/24) - zmiana w rejestracji sprawy

powodowana była decyzją o utworzeniu VIII Wydziału Karnego

w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie na podstawie zarządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 5 września 2023 r. w sprawie utworzenia niektórych

wydziałów w sądach apelacyjnych (Dz. Urz. Min. Spr. z 2023 r., poz. 174).

W dniu 23 listopada 2023 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie za pomocą

poczty elektronicznej dotarła wiadomość od wyznaczonego obrońcy z urzędu,

że nie wykonuje on zawodu adwokata w rejonie właściwości Sądu Apelacyjnego

w Warszawie (k. 17893 akt II AKa 400/24).

Zarządzeniem z dnia 23 listopada 2023 r. nakazano poinformować

wyznaczonego obrońcę z urzędu, że brak jest podstaw do zwolnienia go

z wyznaczonego mu obowiązku (k. 17895 akt II AKa 400/24).

I NSP 391/26

6

W dniu 8 grudnia 2023 r. rozprawa została odroczona z uwagi na konieczność

rozpoznania złożonych na tejże rozprawie przez obrońcę dwojga oskarżonych

wniosków o wyłączenie sędziego referenta oraz pozostałych członków składu

orzekającego oraz o przekazanie ich do rozpoznania II Wydziałowi Karnemu,

bowiem „sprawa nie powinna być rozpoznawana w VIII Wydziale Karnym,

który określany jest sądem specjalnym” (k.17965-17969 akt II AKa 400/24).

Wnioski powyższe nie zostały uwzględnione (postanowieniami z dnia

15 grudnia 2023 r. w sprawie VIII Ko 81/23 i z dnia 25 stycznia 2024 r. w sprawach

VIII Ko 79/23 oraz VIII Ko 80/23) (k.17978-17985, 17986-17989, 17990-1992 akt

II AKa 400/24).

W dniu 16 lutego 2024 r. wyznaczono kolejny termin rozprawy na dzień

26 kwietnia 2024 r. (k. 17996 akt II AKa 400/24). W dniu tym odroczono rozprawę

do dnia 7 października 2024 r. z powodu nieobecności obrońcy jednego

z oskarżonych. Stawiennictwo tego obrońcy było obowiązkowe, zaś obrońca

w przeddzień rozprawy nadesłał wniosek o jej odroczenie z powodu odebrania

zawiadomienia o terminie rozprawy w dniu 24 kwietnia 2024 r. w godzinach

popołudniowych (k. 18026-18029 akt II AKa 400/24). Co prawda uwzględniono

wniosek obrońcy o usprawiedliwienie niestawiennictwa, jednak trzeba podkreślić,

że wbrew zarzutowi podniesionemu w skardze, powiadomienie dla obrońcy wysłane

zostało we właściwym terminie. Zostało ono dwukrotnie awizowane: pierwsze awizo

- w dniu 9 kwietnia 2024 r., drugie awizo - w dniu 17 kwietnia 2024 r.

Powiadomienie zostało odebrane przez obrońcę dnia 24 kwietnia 2024 r.

(k. 18016 akt II AKa 400/24).

Na skutek zarządzenia z dnia 2 września 2024 r. doszło do zmiany sygnatury

sprawy, zakreślono bowiem sprawę o sygn. VIII AKa 140/23 w repertorium

VIII AKa (k. 18040 akt II AKa 400/24). W tym samym dniu zarządzono

zarejestrowanie sprawy o sygn. VIII AKa 140/23 w repertorium II AKa 400/24

(k. 18041 akt II AKa 400/24).

Zarządzeniem z dnia 11 września 2024 r. (k. 18053 akt II AKa 400/24)

przedmiotową sprawę (zarejestrowaną w związku ze zmianami organizacyjnymi

pod nową sygn. akt II AKa 400/24), wyznaczoną na 7 października 2024 r.,

zdjęto z wokandy z uwagi na decyzję kolegium Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z dnia 9 sierpnia 2024 r. w sprawie zwolnienia z obowiązku rozpoznania spraw

przez sędziów, którzy zakończyli delegację. Sprawę skierowano do SLPS celem

I NSP 391/26

7

wylosowania nowego sędziego referenta (k. 18059 akt II AKa 400/24).

Losowanie odbyło się 30 września 2024 r. (k. 18060 akt II AKa 400/24).

W dniu 9 stycznia 2025 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynęła

skarga na przewlekłość postępowania o sygn. II AKa 400/24 wniesiona przez innego

oskarżonego w sprawie. Zarządzeniem z dnia 10 stycznia 2025 r. skargę przekazano

zgodnie z właściwością do Sądu Najwyższego (k. 18072 II AKa 400/24).

Dnia 28 marca 2025 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynął odpis

postanowienia z dnia 27 marca 2025 r. o zawieszeniu postępowania

wraz z uzasadnieniem ws. ze skargi na przewlekłość postępowania o sygn.

II AKa 400/24 (I NSP 18/25) wraz z aktami II AKa 400/24 oraz II Sk 1/25

(k. 18074 akt II AKa 400/24).

Dnia 19 marca 2025 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynął wniosek

obrońcy jednego z oskarżonych o zwrot poręczenia majątkowego

(k. 18077 akt II AKa 400/24), który został rozpoznany na posiedzeniu w dniu

8 kwietnia 2025 r. (k. 18137 akt II AKa 400/24). W tym samym dniu wydano

postanowienie w przedmiocie dalszego stosowania środka zapobiegawczego

w postaci poręczenia majątkowego (k. 18138 akt II AKa 400/24).

Pismem z dnia 29 kwietnia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie przesłał

do Sądu Okręgowego w Warszawie akta sprawy II AKa 400/24 celem wykonania

postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2025 r.

(k. 18145 akt II AKa 400/24). Akta sprawy wpłynęły z powrotem

do Sądu Apelacyjnego w Warszawie w dniu 6 maja 2025 r.

(k. 18148 akt II AKa 400/24).

W dniu 27 listopada 2025 r. do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wpłynęło

pismo z Sądu Najwyższego z prośbą o wypożyczenie akt sprawy o sygn.

II AKa 400/24 z uwagi na rozpoznanie skargi na przewlekłość postępowania

II AKa 400/24 innego oskarżonego (I NSP 18/25) (k. 18180 akt II AKa 400/24).

Zgodnie z pismem z dnia 9 grudnia 2025 r. ww. akta zostały wypożyczone

do Sądu Najwyższego (k. 18182 akt II AKa 400/24). Postanowieniem z dnia

11 grudnia 2025 r. w sprawie I NSP 18/25 Sąd Najwyższy podjął postępowanie

i przekazał skargę do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie

(k. 18184 akt II AKa 400/24).

W zarządzeniu z dnia 22 kwietnia 2026 r. stwierdzono, że sprawa należy

do kategorii pilnych i zarządzono wyznaczenie pozostałych członków składu

I NSP 391/26

8

orzekającego (k. 18189 akt II AKa 400/24). W tym samym dniu został wyznaczony

termin rozprawy na 24 czerwca 2026 r. (k. 18198 akt II AKa 400/24).

Dnia 14 maja 2026 r. wpłynął wniosek obrońcy jednego z oskarżonych

o zmianę terminu rozprawy (k. 18207 akt II AKa 400/24), który został rozpatrzony

w tym samym dniu - nie został on uwzględniony z uwagi na to, że sprawa należy

do kategorii „starych”, zaś obrońca może wyznaczyć „substytuta”,

czego nie uniemożliwia odległy termin rozprawy (k. 18207 akt II AKa 400/24).

W dniu 15 maja 2026 r. wpłynął wniosek jednego z oskarżonych o wyznaczenie

obrońcy z urzędu (k. 18213 akt II AKa 400/24). Zarządzeniem z dnia 2 czerwca

2026 r. nakazano sprawdzić, czy oskarżony posiada obrońcę, jeśli nie – wyznaczyć

obrońcę z urzędu (k. 18213 akt II AKa 400/24).

Rozprawa w dniu 24 czerwca 2026 r. została odroczona z uwagi

na nieobecność obrońcy jednego z oskarżonych, usprawiedliwioną załączonym

zaświadczeniem wystawionym przez lekarza sądowego w sytuacji obrony

obligatoryjnej (k. 18228- 18231 akt II AKa 400/24). Kolejno wydano zarządzenie

o wyznaczeniu rozprawy na dzień 28 października 2026 r.

(k. 18250 akt II AKa 400/24).

Wobec powyższego, trzeba stwierdzić, że Sąd Apelacyjny w Warszawie

podejmował wiele czynności mających na celu nadanie biegu sprawie, w tym

wyznaczał terminy rozpraw, z czego pierwszy termin (1 czerwca 2023 r.) został

wyznaczony zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2023 r., czyli już 2,5 miesiąca

po wpływie akt sprawy do Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Należy jeszcze wskazać,

że co prawda od wpływu akt do Sądu Apelacyjnego w Warszawie dnia 24 stycznia

2023 r. do dnia wniesienia skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy

w postępowaniu sądowym w dniu 17 lipca 2026 r. upłynęło 3,5 roku, a do chwili

rozpoznawania skargi 3 lata i 8 miesięcy, to z akt sprawy wynika, że okres ten był

konieczny na wykonanie ww. czynności sądowych. Czynności te prowadzone były

we właściwym czasie, bez zbędnych opóźnień, przy czym trzeba zaznaczyć,

że do wydłużania się rozpatrywania sprawy przyczyniły się działania stron, albowiem

dwa razy odraczano termin rozprawy ze względu na nieobecność obrońcy jednego

z oskarżonych. Nie bez znaczenia były również składane wnioski o zbadanie

spełnienia przez sędziów wyznaczonych do składu orzekającego wymogów

niezawisłości i bezstronności oraz o wyłączenie sędziego.

I NSP 391/26

9

Na obecnym etapie brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że sporne

postępowanie apelacyjne toczy się dłużej, niż to jest konieczne dla prawidłowego

wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne

dla rozstrzygnięcia sprawy.

W związku z powyższym, Sąd Najwyższy na podstawie art. 12 ust. 1 u.s.p.p.,

orzekł jak w sentencji postanowienia.

[a.ł]