- Sygnatura akt
- I NSP 535/26
- Sąd
- Sąd Najwyższy
- Wydział
- Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Wydział I
- Rodzaj
- Postanowienie
- Data orzeczenia
- 28 października 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Skarga oddalona
- Żądanie pozwu
- 685 224 zł
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap
Apelacja w sprawie kredytu frankowego bez terminu rozprawy. SN uznał przewlekłość
Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania
Spór
Kredytobiorcy dochodzili od banku zapłaty na podstawie dwóch umów kredytów hipotecznych indeksowanych do franka szwajcarskiego. Sprawa toczyła się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie pod sygnaturą I ACa 3203/24.
Ustalenia sądu
Postępowanie apelacyjne trwa od 27 sierpnia 2024 r., a odpowiedzi na apelacje wpłynęły w marcu i kwietniu 2026 r. Według skarżących nie wyznaczono terminu rozprawy, a Sąd Najwyższy uznał, że długotrwałość nie została uzasadniona charakterem sprawy ani zachowaniem stron.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy stwierdził przewlekłość postępowania, zalecił wyznaczenie terminu w ciągu trzech miesięcy od zwrotu akt, przyznał każdemu ze skarżących po 2000 zł, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.
Dlaczego
Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku Prezesa Sądu o stwierdzenie niewłaściwości i uznał, że w sprawie nie wykazano okoliczności usprawiedliwiających długość postępowania apelacyjnego. Przy wysokości sumy wzięto pod uwagę, że skarżący nie uzasadnili żądanej kwoty 7500 zł.
Dla firm
Przewlekłość ocenia się w konkretnych realiach sprawy, a skarga na przewlekłość może skutkować przyznaniem sumy pieniężnej od Skarbu Państwa.
Więcej o sprawie
Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie wskazywał, że w sprawie podjęto czynności zmierzające do zakończenia postępowania, ale Sąd Najwyższy uznał, że nie tłumaczą one tak długiego oczekiwania.
Dwoje kredytobiorców pozwało bank o 685 224,24 zł oraz 287 463,69 CHF, a po wpływie apelacji obu stron przez ponad dwa lata nie wyznaczono rozprawy.
Uwzględniając powyższe okoliczności, nie sposób uznać, aby długotrwałość postępowania była uzasadniona charakterem sprawy, stopniem jej zawiłości faktycznej i prawnej bądź zachowaniem stron, w szczególności strony, która podniosła zarzut przewlekłości postępowania.
- Rozstrzygnięcie
- Skarga oddalona
- Żądanie pozwu
- 685 224 zł
- Sąd
- Sąd Najwyższy, Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Wydział I
- Sygnatura
- I NSP 535/26
Treść orzeczenia około 17 minut czytania
I NSP 535/26
POSTANOWIENIE
Dnia 28 października 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Oktawian Nawrot (przewodniczący)
SSN Paweł Czubik
SSN Grzegorz Pastuszko (sprawozdawca)
w sprawie ze skargi I. M. i W. M.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie w sprawie o sygn.
I ACa 3203/24,
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw
Publicznych w dniu 28 października 2026 r.:
1. stwierdza, że w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym
w Warszawie w sprawie o sygn. I ACa 3203/24 nastąpiła
przewlekłość postępowania;
2. zaleca Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie wyznaczenie
terminu w celu rozpoznania sprawy I ACa 3203/24, w ciągu trzech
miesięcy od daty zwrotu akt;
3. w sprawie o sygn. I ACa 3203/24, w terminie trzech miesięcy
od daty zwrotu akt;
4. przyznaje I. M. i W. M. od Skarbu Państwa – Sądu
Apelacyjnego w Warszawie sumy pieniężne w wysokości po 2000
(dwa tysiące) złotych za okres od 27 stycznia 2023 r. do 28
października 2026 r.;
5. oddala skargę w pozostałym zakresie;
6. zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w
Warszawie na rzecz I. M. i W. M. kwoty po 240 (dwieście
I NSP 535/26
2
czterdzieści) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie
w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie
tygodnia od dnia jego doręczenia Skarbowi Państwa – Sądowi
Apelacyjnemu w Warszawie do dnia zapłaty tytułem zwrotu
kosztów zastępstwa procesowego;
7. nakazuje Skarbowi Państwa – Sądowi Apelacyjnemu
w Warszawie zwrócić I. M. i W. M. opłaty sądowe w kwotach po 200
(dwieście) złoty.
Paweł Czubik
Oktawian Nawrot
Grzegorz Pastuszko
Uzasadnienie
Pismem z 8 lipca 2026 r. (data prezentaty Sądu Apelacyjnego w Warszawie),
I. M. i W. M. (dalej: „skarżący”), reprezentowani przez profesjonalnego
pełnomocnika, za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w Warszawie, wnieśli do Sądu
Najwyższego skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w
postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, toczącej się przed tym Sądem
pod sygn. I ACa 3203/24. Pismem z 9 października 2026 r. (data prezentaty Sądu
Najwyższego) Sąd Apelacyjny w Warszawie przedstawił ww. skargę Sądowi
Najwyższemu.
W przedmiotowej skardze skarżący wnieśli o:
1. stwierdzenie przewlekłości postępowania w sprawie z ich powództwa
przeciwko Bank AG z siedzibą w W. prowadzącemu w Polsce działalność za
pośrednictwem oddziału Bank AG (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce, toczącej się
obecnie przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie, sygn. I ACa 3203/24;
2. wydanie Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie, rozpoznającemu sprawę
zalecenia, aby Sąd ten niezwłocznie wydał zarządzenie o wyznaczeniu terminu
rozprawy apelacyjnej w przedmiotowej sprawie na dzień przypadający nie później niż
2 miesiące od stwierdzenia przewlekłości i w terminie tym rozprawę tę przeprowadził;
3. przyznanie każdemu ze skarżących od Skarbu Państwa –
Sądu Apelacyjnego w Warszawie sumy pieniężnej w wysokości po 7500 złotych;
I NSP 535/26
3
4. zwrócenie skarżącym od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego
w Warszawie kosztów postępowania, tj. kwoty 400 zł tytułem opłaty sądowej
od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wnieśli również o dopuszczenia dowodu z wydruków korespondencji mailowej
prowadzonej w imieniu skarżącego W. M. przez córkę N. M. i pełnomocnika w
sprawie leasingu auta, na fakt niedogodności będących konsekwencją
przewlekłością postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że pozwem z 25 stycznia 2023 r.
wnieśli o zasądzenie na swoją rzecz łącznie 685 224,24 zł oraz 287 463,69 CHF
wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dat wskazanych w treści pozwu
od pozwanego Banku. Postępowanie przed Sądem Okręgowym w Warszawie
zakończyło się wydaniem wyroku 19 czerwca 2024 r., od którego obie strony wniosły
apelację.
Dalej podali, że wpływ obu środków zaskarżenia został odnotowany w Portalu
Informacyjnym Sądów Powszechnych 27 sierpnia 2024 r. W tym dniu akta sprawy
zostały przekazane do Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Następnie 28 sierpnia
2024 r. został wyznaczony sędzia, a 5 września 2024 r. zarejestrowano sprawę.
Na zarządzenie Sądu II instancji z 16 marca 2026 r. każdej ze stron postępowania
doręczono odpis apelacji strony przeciwnej. Odpis apelacji pozwanego doręczono
pełnomocnikowi skarżących 20 marca 2026 r., na którą wnieśli odpowiedź 2 kwietnia
2026 r. Jak podkreślili skarżący, doręczenie odpisów apelacji nastąpiło
po 18 miesiącach od ich złożenia, i do dnia wniesienia niniejszej skargi
Sąd Apelacyjny w Warszawie nie podjął dalszych czynności w niniejszej sprawie,
w tym nie został wyznaczony termin rozprawy apelacyjnej.
Skarżący podnieśli, że przedmiotem postępowania z ich powództwa
są roszczenia wynikające z dwóch umów kredytów hipotecznych indeksowanych
do waluty obcej (CHF). Według nich sprawa ta nie ma charakteru szczególnie
skomplikowanego ani pod względem faktycznym, ani prawnym, dotyczy bowiem
zagadnień, które od wielu lat stanowią przedmiot licznych postępowań sądowych,
a także bogatego i ugruntowanego orzecznictwa zarówno sądów krajowych,
jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Tym samym – zdaniem
skarżących – przedmiotowe postępowanie należy uznać za typowe dla kategorii
spraw dotyczących kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty obcej.
I NSP 535/26
4
Skarżący zauważyli kolejno, że pomimo upływu blisko czterech lat
od wszczęcia postępowania nie doczekali się prawomocnego rozstrzygnięcia,
co wywołuje dla nich daleko idące i realne konsekwencje w sferze życia osobistego,
majątkowego oraz zawodowego. Przedłużający się stan niepewności prawnej
uniemożliwia im swobodne planowanie przyszłości oraz podejmowanie istotnych
decyzji życiowych. W szczególności pozostają oni ograniczeni w możliwości
swobodnego rozporządzania należącą do nich nieruchomością, bowiem w dziale IV
księgi wieczystej nadal ujawniona jest hipoteka ustanowiona na rzecz Banku
jako zabezpieczenie roszczeń wynikających z kwestionowanych umów kredytowych.
Oznacza to, że nie mogą oni w pełni korzystać z przysługującego im prawa własności,
w szczególności mają utrudnioną możliwość sprzedaży nieruchomości,
jej obciążenia lub wykorzystania jako zabezpieczenia ewentualnego finansowania.
Skarżący wskazali również, że równie istotne są negatywne skutki w zakresie
ich sytuacji finansowej. W związku z prowadzonym sporem oraz sposobem
raportowania zobowiązań przez Bank zostali oni wpisani do rejestru Biura Informacji
Kredytowej (BIK), co w praktyce znacząco ogranicza ich zdolność kredytową.
Powoduje to trudności w uzyskaniu finansowania na realizację bieżących potrzeb
życiowych i inwestycyjnych, a w przypadku pozytywnej decyzji kredytowej skutkuje
koniecznością akceptacji mniej korzystnych warunków finansowania, w tym
wyższego oprocentowania lub dodatkowych zabezpieczeń. Tym samym
przewlekłość postępowania wywołuje wymierne i aktualne konsekwencje
ekonomiczne, które wykraczają poza sam przedmiot sporu sądowego. Przykład
w tym względzie stanowi wydruk korespondencji mailowej prowadzonej
z pełnomocnikiem w sprawie leasingu auta, gdzie odmówiono udzielenia leasingu
a następnie przedstawiono gorsze warunki jego finansowania.
Skarżący podnieśli, że nie można pominąć wpływu przedłużającego się
postępowania na ich stan psychiczny. Wieloletnie oczekiwanie na prawomocne
rozstrzygnięcie, przy jednoczesnym braku możliwości przewidzenia terminu
zakończenia sprawy, stanowi źródło stałego napięcia, stresu oraz poczucia-
niepewności co do ich sytuacji prawnej i finansowej. Jak zaznaczyli, stan ten
utrzymuje się nieprzerwanie od niemal czterech lat i negatywnie oddziałuje
na ich codzienne funkcjonowanie oraz poczucie bezpieczeństwa. W konsekwencji –
ich zdaniem – przewlekłość postępowania nie ma wyłącznie charakteru formalnego,
lecz przekłada się na rzeczywiste i odczuwalne naruszenie praw oraz uzasadnionych
I NSP 535/26
5
ich interesów. Każdy kolejny okres oczekiwania na prawomocne rozstrzygnięcie
pogłębia stan niepewności prawnej oraz utrzymuje ograniczenia w zakresie
wykonywania prawa własności i możliwości swobodnego kształtowania swojej
sytuacji majątkowej oraz finansowej.
Skarżący ponadto zauważyli, że nastąpiło rażące naruszenie prawa
do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, gdyż postępowanie w tej
sprawie trwa zdecydowanie dłużej, niż jest to konieczne dla wyjaśnienia okoliczności
faktycznych i prawnych, które są istotne dla jej rozstrzygnięcia i to nawet przy uznaniu
wyjątkowego obciążenia sprawami podobnymi do spraw skarżących
Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Jak dodali, zwłoka w rozpatrzeniu sprawy naraża
ich przede wszystkim na konsekwencje finansowe i podtrzymuje u nich stan
niepewności.
Mając powyższe na uwadze, skarżący wnieśli o łączną kwotę 15 000 zł,
tj. po 7500 złotych na rzecz każdego z nich, stwierdzając, że nie jest ona
wygórowana i będzie stanowić odpowiednią rekompensatę.
W piśmie z 23 października 2026 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego),
stanowiącym odpowiedź na skargę, Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie zgłosił
swój udział w sprawie, wniósł o stwierdzenie przez Sąd Najwyższy swojej
niewłaściwości i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu, z ostrożności
procesowej wniósł o oddalenie skargi.
W stanowisku, jakie zaprezentował, w pierwszej kolejności przedstawił
przebieg czynności w sprawie, wskazując, że sprawa została zainicjowana pozwem
z 27 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie 19 czerwca 2024 r. wydał wyrok
w sprawie. Akta sprawy wraz z apelacjami obu stron zostały przekazane
do Sądu Apelacyjnego w Warszawie 27 sierpnia 2024 r. Kolejnego dnia w sprawie
został wylosowany sędzia referent. Sprawa wpisano do repertorium ACa 29 sierpnia
2024 r., w zarządzeniu wskazano, że sprawa zostanie rozpoznana według kolejności
wpływu do danego referatu na podstawie § 79 ust. 1 Rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z 18 czerwca 2019 r. – Regulamin urzędowania sądów
powszechnych (dalej: „Regulamin”). Następnie 13 marca 2026 r. nadano bieg obu
apelacjom, zarządzono m.in. doręczenie odpisu apelacji stronie przeciwnej. W dniu
30 marca i 8 kwietnia 2026 r. wpłynęły odpowiedzi na apelacje.
W dalszej części swojego stanowiska Prezes Sądu argumentował
przekazanie przedmiotowej sprawy do Sądu Apelacyjnego z uwagi
I NSP 535/26
6
na powoływanie się przez skarżących na łączny czas trwania postępowania,
co – w jego ocenie – oznacza, że skarga dotyczy postępowania
przed Sądem Okręgowym w Warszawie i Sądem Apelacyjnym w rozumieniu art. 4
ust. 1b ustawy o skardze na przewlekłość.
W przypadku niepodzielenia powyższego stanowiska Prezes Sądu ocenił,
że skarga winna podlegać oddaleniu.
W dalszej kolejności Prezes Sądu odniósł się do przesłanek oceny
przewlekłości postępowania, akcentując brak istnienia jednoznacznych regulacji
określających dopuszczalny czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy.
Zaznaczył również, że każda sprawa wymaga indywidualnej oceny przez sąd,
nawiązując przy tym do wynikającej z § 79 ust. 1 Regulaminu zasady rozpoznawania
spraw zgodnie z kolejnością wpływu, poza sprawami pilnymi, do których sprawa
skarżących nie należy.
Prezes Sądu stwierdził, że nie neguje, iż czas trwania postępowania
w sprawie może nie być postrzegany przez skarżących jako satysfakcjonujący.
Podkreślił jednak, że postępowanie w sprawie toczy się od 27 stycznia 2023 r. i trwało
przed Sądem I instancji około półtora roku, a przed Sądem Apelacyjnym
w Warszawie od 27 sierpnia 2024 r. Stąd – jego zdaniem – nie upłynął łączny okres
5 lat oczekiwania na uzyskanie prawomocnego rozstrzygnięcia. Dodał jeszcze,
że w postępowaniu apelacyjnym zostały podjęte czynności zmierzające
do jej zakończenia, nadano bowiem bieg apelacjom, które doręczono stronom.
Wreszcie Prezes Sądu przedstawił podejmowane przez ustawodawcę
działania legislacyjne oraz podejmowane przez kierownictwo Sądu Apelacyjnego
działania zmierzające do zapobiegania przewlekłości postępowania, sygnalizując,
że w czasie, kiedy została wniesiona niniejsza sprawa, do sądów, w tym
Sądu Okręgowego w Warszawie, a następnie Sądu Apelacyjnego, wpłynęła
ogromna liczba spraw dotyczących roszczeń związanych kredytami frankowymi,
których źródłem są umowy kredytu waloryzowanego walutą obcą.
Wreszcie Prezes Sądu, oceniając, że skarga skarżących jest niezasadna,
stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania skarżącym sumy pieniężnej
od Skarbu Państwa.
Reasumując, stwierdził, że cel w postaci zapewnienia sprawie właściwego
toku procesowego został osiągnięty, gdyż w sprawie podjęte zostały czynności
zmierzające do zakończenia postępowania apelacyjnego.
I NSP 535/26
7
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie
prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym
prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym
bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej:
„ustawa o skardze na przewlekłość”) wskazano, że jeżeli skarga dotyczy
przewlekłości postępowania przed sądem apelacyjnym lub Sądem Najwyższym –
właściwy do jej rozpoznania jest Sąd Najwyższy. W rozpoznawanej sprawie skarżący
żądają stwierdzenia przewlekłości przed sądem apelacyjnym. Zgodnie z przywołaną
regulacją, rozpoznanie tak sformułowanej skargi pozostaje w zakresie właściwości
Sądu Najwyższego. W konsekwencji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku
Prezesa Sądu Apelacyjnego o stwierdzenie przez Sąd Najwyższy swojej
niewłaściwości, wobec czego wniosek ten podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość, strona może wnieść
skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło
naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki,
jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego
postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych
okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia
sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Ustawodawca w ustawie o skardze na przewlekłość nie określił wyraźnie,
jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną
zwłokę. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się wszelako pogląd,
że przewlekłość jest pojęciem odnoszącym się do konkretnego zdarzenia,
które po wnikliwej analizie należałoby uznać za nadmiernie rozciągnięte w czasie
i niezasadnie przedłużające się (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z:
21 kwietnia 2021 r., I NSP 20/21; 15 listopada 2022 r., I NSP 322/22).
Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do przewlekłości postępowania,
powinna być wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego
do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami,
przy uwzględnieniu zachowania określonych procedur. Oczywiście przy ustalaniu,
czy postępowanie miało charakter przewlekły, należy odwołać się do kryteriów
I NSP 535/26
8
sformułowanych w art. 2 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z nimi, dla stwierdzenia,
czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, trzeba zwłaszcza ocenić
terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania
rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, a także uwzględnić łączny
dotychczasowy czas postępowania, od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi,
charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony,
która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,
a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Wskazane przez ustawę przesłanki korespondują z przesłankami
sformułowanymi przez Europejski Trybunał Praw Człowieka (dalej: „Trybunał”)
w jego orzecznictwie. Zgodnie z nimi, oceniając czy w sprawie doszło
do przewlekłości postępowania, sąd obok czasu trwania postępowania obowiązany
jest wziąć pod uwagę szczególne warunki sprawy, w szczególności stopień
jej złożoności, a także zachowanie stron i organów prowadzących sprawę
oraz znaczenie materii objętej skargą (zob. wyroki Trybunału z: 21 września 2000 r.
w sprawie Wojnowicz przeciwko Polsce, skarga nr 33082/96; 4 kwietnia 2000 r.
w sprawie Dewicka przeciwko Polsce skarga nr 38670/97; 26 października 2000 r.
w sprawie Sobczyk przeciwko Polsce skarga nr 25693/94; 26 lipca 2001 r. w sprawie
Jedamski przeciwko Polsce, skarga nr 29691/96; 14 stycznia 2003 r. w sprawie
W.M. przeciwko Polsce, skarga nr 39505/98; zob. też M.A. Nowicki, Europejski
Trybunał Praw Człowieka – orzecznictwo, Tom I – Prawo do rzetelnego procesu
sądowego, Kraków 2001 s. 46 i n. oraz powołane tam orzecznictwo tego Trybunału).
Powyższe oznacza, że standard ochrony prawa do rozpoznania sprawy
bez nieuzasadnionej zwłoki ma charakter zindywidualizowany (zob. postanowienia
Sądu Najwyższego z: 11 lipca 2019 r., I NSP 48/19; 6 maja 2020 r., I NSP 34/20;
10 listopada 2020 r., I NSP 142/20; 28 września 2021 r., I NSP 145/21; 14 września
2022 r., I NSP 251/22; 15 listopada 2022 r., I NSP 322/22). Co do zasady
przewlekłość zawsze musi być odnoszona do konkretnych realiów sprawy
i przyjętego trybu postępowania.
W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy ustalił, że na dzień rozpatrywania
przezeń skargi postępowanie przed Sądem Apelacyjnym trwa od 27 sierpnia 2024 r.
tj. 26 miesięcy.
Ponadto Sąd Najwyższy stwierdził, że 27 sierpnia 2024 r. Sąd Okręgowy
w Warszawie przedstawił Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie akta sprawy
I NSP 535/26
9
wraz z apelacjami obu stron. W dniu 28 sierpnia 2024 r. został wylosowany sędzia
sprawozdawca, a zarządzeniem z 29 sierpnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie
wpisał sprawę do repertorium ACa 3203/24, wskazując, że będzie ona rozpoznana
według kolejności wpływu do danego referatu. Zarządzeniem z 13 marca 2026 r.
przeprowadzono kontrolę formalną obydwu apelacji, zarządzono doręczenia
ich odpisów pełnomocnikom przeciwnych stron, odnotowano wniosek pozwanego
o przeprowadzenie rozprawy i zaznaczono, że sprawa oczekuje na wyznaczenie
terminu rozprawy. W dniach 30 marca i 8 kwietnia 2026 r. wpłynęły
do Sądu Apelacyjnego odpowiedzi na apelacje od powodów i pozwanego.
Uwzględniając powyższe okoliczności, nie sposób uznać, aby długotrwałość
postępowania była uzasadniona charakterem sprawy, stopniem jej zawiłości
faktycznej i prawnej bądź zachowaniem stron, w szczególności strony, która
podniosła zarzut przewlekłości postępowania. Prezes Sądu Apelacyjnego
w Warszawie nie przedstawił przy tym żadnych argumentów, które mogłyby
podważyć powyższą ocenę.
W takim stanie rzeczy Sąd Najwyższy stwierdza, że w niniejszej sprawie
doszło do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie,
co uzasadnia uznanie postępowania za przewlekłe.
Należy zauważyć, że skarga na przewlekłość postępowania i związana z nią
możliwość przyznania skarżącym, na ich żądanie, od Skarbu Państwa sumy
pieniężnej w wysokości 2000-20 000 zł, w znacznej mierze służy wymuszeniu
na państwie takiej organizacji wymiaru sprawiedliwości, która umożliwi rozpoznanie
sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (zob. postanowienie Sądu Najwyższego
z 17 grudnia 2013 r., III SPP 242/13). Obok swoistej sankcji dla państwa
za niewłaściwe zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości, suma pieniężna, o której
jest mowa w art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość, pełni funkcję
rekompensaty dla strony za doznaną szkodę niematerialną, będącą wynikiem
przewlekłości. Nie jest to więc odszkodowanie za poniesione straty i utracone
korzyści (art. 361 § 2 k.c.) lub zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę
w rozumieniu art. 445 k.c. Ustawodawca wprowadza przy tym zasadę, że strona,
której skargę uwzględniono, może w odrębnym postępowaniu dochodzić
naprawienia szkody ze stwierdzonej przewlekłości (art. 15 ust. 1 ustawy o skardze
na przewlekłość). Konsekwentnie sumę, o której jest mowa w ustawie o skardze
na przewlekłość, uznać należy za wstępną (tymczasową) rekompensatę z tytułu
I NSP 535/26
10
doznanej szkody niematerialnej (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 8 maja
2013 r., III SPP 51/13; 22 stycznia 2019 r., I NSP 71/18).
W przedmiotowej sprawie skarżący wnieśli o przyznanie od Skarbu Państwa
sumy pieniężnej w łącznej wysokości 15 000 zł, czyli po 7500 zł na każdego z nich.
Wskazali przy tym, że sprawa ma dla nich znaczenie, ponieważ pomimo upływu
blisko czterech lat od wszczęcia postępowania nie doczekali się prawomocnego
rozstrzygnięcia, to zaś wywołuje daleko idące i realne konsekwencje w sferze życia
osobistego, majątkowego oraz zawodowego.
Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na przewlekłość, wysokość sumy
pieniężnej, o której mowa we wskazanym przepisie, wynosi nie mniej niż 500 zł
za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, przy jednoczesnym
uwzględnieniu jej wartości minimalnej na poziomie 2000 zł.
Mając na uwadze przywołaną regulację, należy zauważyć, że od dnia
27 sierpnia 2024 r., kiedy akta sprawy wraz z apelacjami obu stron wpłynęły
do Sądu Apelacyjnego w Warszawie, do dnia rozpoznania sprawy
przez Sąd Najwyższy upłynęło 26 miesięcy. Przy ustalaniu całkowitego czasu
trwania postępowania nie można jednak pominąć faktu, że zostało ono zainicjowane
już 27 stycznia 2023 r., wraz z wniesieniem przez skarżących pozwu o ustalenie
i zapłatę do Sądu Okręgowego w Warszawie.
Warto przypomnieć w tym miejscu, że w świetle wskazań wynikających
z wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (Pierwsza Izba) z dnia
10 listopada 2004 r. w sprawie Apicella przeciwko Włochom (skarga nr 64890/01)
oraz uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2013 r.,
III SPZP 1/13, dla oceny zasadności oraz wysokości przyznawanej rekompensaty
miarodajna jest całkowita długość postępowania.
Biorąc pod uwagę powyższe, a także okoliczność, że skarżący nie uzasadnili
wysokości żądanej kwoty, podnosząc jedynie ogólnikowo, że toczące się przewlekle
postępowanie wpływa realnie na sferę ich życia osobistego, majątkowego
oraz zawodowego, Sąd Najwyższy uznaje, że adekwatna jest kwota po 2000 zł
dla każdego ze skarżących za okres od 27 stycznia 2023 r. do 28 października
2026 r., zaś w pozostałym zakresie żądanie skargi oddalił.
Z uwagi na stwierdzoną przewlekłość postępowania a zarazem brak
wyznaczenia terminu rozpoznania sprawy I ACa 3203/24, Sąd Najwyższy,
na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość,
I NSP 535/26
11
zaleca Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie wyznaczenie tego terminu, w ciągu
trzech miesięcy od dnia zwrotu akt sprawy.
O kosztach postępowania skargowego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie
art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c. w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość oraz § 14 ust. 3
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat
za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2026, poz. 118), zasądzając
od Skarbu Państwa – Sądu Najwyższego na rzecz każdego ze skarżących kwoty
po 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd Najwyższy na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o skardze na przewlekłość
nakazuje zwrot każdemu ze skarżących uiszczonych przez nich opłat sądowych
w kwotach po 200 zł.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Paweł Czubik
Oktawian Nawrot
Grzegorz Pastuszko
[D.Z.]
[a.ł]
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.