Przewlekłość procesu o przywłaszczenie. SN przekazał skargę Sądowi Apelacyjnemu

Pismem z 19 października 2026 r. W. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W.

(skarżąca) wniosła do Sądu Najwyższego za pośrednictwem Sądu Apelacyjnego w

Warszawie skargę na przewlekłość postępowania sądowego, domagając się jej

stwierdzenia oraz zobowiązania Sądu Apelacyjnego w Warszawie do podjęcia

określonych czynności, przyznania od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty

10.000 zł, a nadto zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej zwrotu

kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśnia, że postępowanie sądowe w tej sprawie

zostało zapoczątkowane w 2019 r. przed Sądem Okręgowym w Warszawie, pod sygn.

VIII K 231/19. Sąd Okręgowy prowadził rozprawę w dziesięciu terminach (od 10

czerwca 2021 r. do 9 marca 2023 r.) i wyrokiem z 21 marca 2023 r. uznał

I NSP 569/26

2

oskarżonego za winnego przywłaszczenia środków pieniężnych oraz orzekł

obowiązek naprawienia szkody na rzecz skarżącej oraz W. Ltd. Podała, że Sąd

Apelacyjny wyznaczył rozprawę, ale ze względu na stan zdrowia obrońcy

oskarżonego rozprawa została odroczona. Podsumowując ocenił, że postępowanie

odwoławcze nie zostało w istocie rozpoczęte (k. 4).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skargę należało przekazać do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu

w Warszawie.

Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie

prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym

prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez

nieuzasadnionej zwłoki (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1725, dalej: „ustawa o skardze

na przewlekłość”), przepisy ustawy stosuje się zgodnie ze standardami wynikającymi

z Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w

Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. poz. 284, z późn. zm.).

W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka utrwalił się pogląd,

że rozpoznając skargę na przewlekłość sąd krajowy ma obowiązek całościowej

(wszechstronnej) oceny postępowania w sprawie pod kątem jego sprawności (zob.

wyrok ETPC: z 7 lipca 2015 r., Rutkowski i inni przeciwko Polsce, skarga nr

72287/10z 6 czerwca 2024 r., skarga nr 45960/21,Terczyński i inni przeciwko Polsce;

z 6 czerwca 2024 r., Pluciński i inni przeciwko Polsce, skarga nr 56092/22; z 11

kwietnia 2024 r., Stań i inni przeciwko Polsce, skarga nr 56287/22; z 11 kwietnia

2024 r., Paradowski i inni przeciwko Polsce, skarga nr 18706/22; z 11 kwietnia 2024

r., Paliccy i inni przeciwko Polsce, skarga nr 32837/20).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego za utrwalony trzeba uznać pogląd,

zgodnie z którym sąd rozpoznający skargę na przewlekłość nie ma obowiązku

badania z urzędu sprawności postępowania w sprawie, a powinien ograniczyć się

jedynie do okoliczności wskazanych przez stronę (por. uchwałę składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z 28 marca 2013 r., III SPZP 1/13; por. też

postanowienie Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2005 r., III SPP 95/05,

postanowienie Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2008 r., III SPP 46/07; z 11 grudnia

2013 r., III SPP 256/13; z 10 czerwca 2020 r., I NSP 69/20; z 21 lipca 2020,

I NSP 569/26

3

I NSP 93/20).

Ustawa o skardze na przewlekłość postępowania wyznacza właściwość

sądów rozpoznających skargi na przewlekłość przez wyróżnienie poszczególnych

jego faz. Wskazuje, że jeżeli przewlekłość dotyczy postępowania przed sądem

okręgowym i sądem apelacyjnym, sądem właściwym do rozpoznania skargi jest sąd

apelacyjny (zob. przepis szczególny art. 4 ust. 1b ustawy o skardze na przewlekłość).

Artykuł 4 ust. 1b ustawy wprowadzono pomimo ogólnego, poprawnego

prakseologicznie, rozstrzygnięcia ustawy, zgodnie z którym sprawność

prowadzonego postępowania sądowego ocenia zasadniczo sąd nadrzędny

nad sądem prowadzącym postępowanie w sprawie (art. 4 ust. 1 ustawy).

Ponadto, art. 12 ust. 5 ustawy rozstrzyga, że w przypadku przyznania sumy

pieniężnej od Skarbu Państwa, wypłaty dokonuje zasadniczo sąd prowadzący

postępowanie, w którym nastąpiła przewlekłość postępowania – ze środków

własnych tego sądu. Uregulowanie to uzupełniono o art. 12 ust. 6 ustawy –

korespondujący ze zmodernizowanymi przepisami o właściwości, zgodnie z którym

w sytuacji przyznania sumy pieniężnej w przypadku, o którym mowa w art. 4 ust. 1a,

wypłaty dokonuje sąd okręgowy, a w przypadku, o którym mowa w art. 4 ust. 1b,

wypłaty dokonuje sąd apelacyjny – ze środków własnych tego sądu.

Odnosząc powyższe do niniejszej skargi na przewlekłość, należy stwierdzić,

że okoliczności wskazane przez skarżącą wyznaczają zakres jej rozpoznania.

Skarżąca wskazuje na okoliczności istotne dla oceny sprawności całego

postępowania, tj. postępowania przed Sądem Okręgowym w Warszawie (k. 4 i k. 6)

oraz postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie. Większość żądań

skarżącej koncentruje się wprawdzie na fazie odwoławczej postępowania, ale

żądanie naprawienia „krzywdy moralnej” spółki w likwidacji dotyczy także

postępowania przed Sądem Okręgowym w Warszawie (k. 6 i 7).

W tej sytuacji należało uznać, że sądem właściwym do rozpoznania skargi

jest „w całości” Sąd Apelacyjny w Warszawie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 35 § 1 k.p.k.

w związku z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na przewlekłość orzekł, jak w sentencji.

JW.

[r.g.]

I NSP 569/26

4