Protest na wybór prezydenta z 1990 roku złożony po 35 latach. SN bez dalszego biegu

W dniu 12 października 2026 r. (data prezentaty Sądu Najwyższego) B. W.

(dalej: „wnoszący protest”) wniósł protest przeciwko wyborowi Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej. W piśmie tym wskazał, że jest to „protest wyborczy

przeciwko wyborowi Prezydenta RP w dniu 9 grudnia 1990 r. za naruszenie art. 14

ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 września 1990 r. o wyborze Prezydenta RP Dz.U.67.398

czyli brak Państwowej Komisji Wyborczej w jego rozumieniu i w związku z tym termin

z jej art. 73 ust. 1 nie rozpoczął biegu”. Jednocześnie zgłosił naruszenie art. 32d ust.

1 i 32f ust. 2 Konstytucji RP, na dowód czego przedłożył ujawnione 23 kwietnia 2025

r. postanowienie Prezydenta RP Wojciecha Jaruzelskiego z 4 czerwca 1990 r. Nr

SP.112-16-90 w sprawie powołania sędziów Sądu Najwyższego. Jak przy tym dodał,

I NSW 15/26

2

w jego ocenie „Prezydent RP Wojciech Jaruzelski nie mógł oprzeć postanowienia Nr

SP.112-16-90 na ustawie. Naruszenie art. art. 32d ust. 1 i 32f ust. 2 Konstytucji

powoduje nieważność tego postępowania i brak statusu sędziego jego adresatów.

Osoby te miały świadomość, że nie przysługują im kompetencje w tym względzie

(przestępstwo umyślne). Sąd Najwyższy i Państwowa Komisja Wyborcza

(M.P.1990.47.295) w których składzie uczestniczyły te osoby były wadliwie

obsadzone: Deptuła Andrzej, Kołakowski Krzysztof, Łętowski Janusz, Kosmala

Stanisław, Matwiejów Edward”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd Najwyższy zauważa, że zasady i tryb przeprowadzania

wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej oraz warunki ważności wyborów,

jakie przeprowadzono w dwóch kolejnych turach 25 listopada 1990 r. oraz 9 grudnia

1990 r., określała w ówczesnym stanie prawnym ustawa z dnia 27 września 1990 r.

o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1990, nr 67, poz. 398,

dalej: „ustawa”). Z tego względu w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy

zawarte w przedmiotowym akcie.

Zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy, przeciwko wyborowi Prezydenta

Rzeczypospolitej może być wniesiony protest z powodu naruszenia przepisów

niniejszej ustawy albo z powodu dopuszczenia się przestępstwa przeciwko wyborom,

jeżeli to naruszenie lub przestępstwo mogło wywrzeć wpływ na wynik wyborów.

W ust. 2 wskazano, że protest przeciwko wyborowi Prezydenta może wnieść

wyborca, który w dniu wyborów był umieszczony w spisie wyborców w jednym

z obwodów głosowania, zaś w ust. 3, że prawo wniesienia protestu przysługuje

również podmiotom zgłaszającym kandydatów oraz komisjom wyborczym.

Stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy, protest wnosi się na piśmie

do Sądu Najwyższego nie później niż w ciągu 3 dni od dnia podania wyników

wyborów do publicznej wiadomości przez Państwową Komisję Wyborczą. W ust. 3

wskazano, że wnoszący protest powinien sformułować w nim zarzuty

oraz przedstawić lub wskazać dowody, na których opiera swoje zarzuty.

W myśl art. 75 ust. 1 ustawy, Sąd Najwyższy rozpatruje protest w składzie

trzech sędziów, stosując odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego

o postępowaniu nieprocesowym.

I NSW 15/26

3

Zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy, Sąd Najwyższy pozostawia bez dalszego

biegu protest wniesiony po upływie terminu określonego w art. 73 ust. 1

albo przez osobę do tego nieuprawnioną.

Przenosząc powyższe rozważania na realia przedmiotowej sprawy, wskazać

należy, że Państwowa Komisja Wyborcza podała do publicznej wiadomości wyniki

wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 grudnia 1990 r.

Obwieszczeniem z 10 grudnia 1990 r. o wynikach ponownego głosowania i wyniku

wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zamieszczonych w Dzienniku Ustaw

z 14 grudnia 1990 r. Nr 85, poz. 499. W konsekwencji termin do wniesienia protestu

wyborczego upłynął 17 grudnia 1990 r. Tymczasem protest wyborczy złożony

przez wnoszącego w dniu 12 października 2026 r. został wniesiony po upływie ponad

35 lat od zakończenia ustawowego terminu do jego wniesienia. Oznacza to,

że składający protest nie zachował ustawowego terminu.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 74 ust. 1

w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy pozostawia protest bez dalszego biegu.

Paweł Czubik

Krzysztof Wiak

Grzegorz Pastuszko

[D.Z.]

[a.ł]