Pracownik na stanowisku kierowniczym żądał nadgodzin. SN odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej

Sąd Rejonowy w Sosnowcu, wyrokiem z dnia 20 września 2022 r., po

rozpoznaniu sprawy z powództwa J.K. przeciwko P. Spółce z o.o. w K. o

wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, oddalił powództwo. W ocenie

Sądu powództwo było niezasadne, gdyż powód nie udowodnił (nie wykazał), że

rzeczywiście pracował (musiał pracować) w godzinach nadliczbowych oraz, że

konieczność przebywania przez niego ponad 8 godzin na terenie budowy wynikała

z nadmiaru nałożonych na niego obowiązków, a nie z wadliwej organizacji jego

własnej pracy (jako pracownik zajmujący stanowisko kierownicze mógł do pewnego

I PSK 141/26

2

stopnia sam organizować swoją pracę). Sąd podkreślił, że powód samodzielnie

decydował o liczbie przepracowanych godzin. Zgodnie z art. 1514 § 1 k.p. zasadą

jest, że osoby zajmujące stanowiska kierownicze w razie konieczności wykonują

pracę poza normalnymi godzinami pracy, bez prawa do wynagrodzenia oraz

dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. Wprawdzie od tej zasady

istnieją wyjątki, jednakże brak jest podstaw do ich zastosowania w sprawie, w której

powód nie udowodnił w sposób nie budzący wątpliwości, że konieczność

świadczenia pracy w ponadpodstawowym wymiarze czasu pracy, była skutkiem

nałożenia przez pracodawcę nadmiernej ilości obowiązków, których wykonanie w

podstawowym wymiarze czasu pracy było niemożliwe.

Sąd Okręgowy w Sosnowcu, wyrokiem z dnia 15 lutego 2024 r. oddalił

apelację powoda, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji.

Skargę kasacyjną wywiódł powód, podniósł w niej wyłącznie naruszenie

przepisów postępowania, to jest art. 232 zdanie 2 k.p.c. w zw. z art. 382 i art. 391 §

1 k.p.c., przez niedopuszczenie z urzędu przez Sąd drugiej instancji dowodu z

zeznań świadków wnioskowanych przez powoda w petitum pozwu; art. art. 232

zdanie 2 k.p.c. i art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 382 i 391 § 1 k.p.c., przez

niedopuszczenie z urzędu przez Sąd drugiej instancji dowodu z opinii biegłego

sądowego z zakresu rachunkowości i spraw kadrowych; art. art. 232 zdanie 2 k.p.c.

w zw. z art. 382 i art. 391 § 1 k.p.c., przez niedopuszczenie z urzędu przez Sąd

drugiej instancji dowodu z dokumentów, raportów pracy sprzętu pozwanej w

relewantnym dla postępowania czasie.

W ocenie powoda skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 §

1 pkt 4 k.p.c.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna powoda nie może zostać przyjęta do rozpoznania i to z

wielu przyczyn.

Po pierwsze, skarga kasacyjna jest wymagającym środkiem odwoławczym.

Strona skarżąca zobowiązana jest do szczegółowego i wnikliwego przedstawienia

przyczyny uzasadniającej merytoryczne rozpoznanie sprawy. Nie jest

I PSK 141/26

3

wystarczające odwołanie się do ogólnych ustawowych zwrotów. Nie jest zatem

wystarczające stwierdzenie, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, o

czym ma świadczyć analiza materiału dowodowego sprawy. Staje się to

zrozumiałe, jeśli weźmie się pod uwagę, że na etapie przedsądu rolą Sądu

Najwyższego nie jest szczegółowe roztrząsanie podstaw kasacyjnych.

Obowiązkiem strony jest przestawienie przyczyn uzasadniających przyjęcie skargi

w taki sposób, aby oczywista trafność skargi kasacyjnej dla przeciętnego prawnika,

była niewątpliwa, z góry widoczna, bez konieczności głębszej analizy stosunku

prawnego oraz bez sprawdzania i oceny dowodów. Wniosek powoda warunków

tych nie spełnia.

Po drugie, podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalenie faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), a Sąd Najwyższy

związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego

orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Przypomnienie to ma znaczenie, gdyż zgłoszone

przez powoda podstawy skargi kasacyjnej koncentrują uwagę na stanie faktycznym

i ocenie dowodów. Skoro w postępowaniu kasacyjnym podnoszenie tych kwestii nie

jest dopuszczalne, to skarga kasacyjne, która na nich się opiera, nie może zostać

uznana za oczywiście uzasadnioną.

Po trzecie, zgodnie z art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. naruszenie przepisów

postępowania może stanowić podstawę skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy

mogło mieć ono istotny wpływ na wynik postępowania. Uwzględnienie skargi

kasacyjnej na tej podstawie wymaga wykazania przez skarżącego, że następstwa

stwierdzonych wadliwości ukształtowały treść zaskarżonego orzeczenia (por. wyrok

Sądu Najwyższego z 1 maja 2017 r., II CSK 514/16, LEX nr 2333029). Skarżący

tego obowiązku nie spełnił.

Po czwarte, w przeciwieństwie do przypadków nieważności postępowania

naruszenie innych istotnych przepisów postępowania tylko wtedy może być

skuteczną podstawą skargi kasacyjnej, gdy skarżący wykaże, że konkretne

uchybienie lub uchybienia mogły mieć stanowczy, decydujący, czyli istotny wpływ

na wynik sprawy. W ten sposób, oprócz wymagania istotności przepisów w sensie

obiektywnym, występuje dodatkowe wymaganie istnienia ścisłego związku

przyczynowego między uchybieniem a orzeczeniem jako wynikiem rozpoznania

I PSK 141/26

4

sprawy. Wynik rozpoznania sprawy odnoszony jest natomiast do materialnoprawnej

podstawy rozstrzygnięcia, czyli przepisów prawa materialnego, które miały

(powinny mieć) zastosowanie przy dokonywaniu oceny zasadności roszczeń

powoda lub obrony pozwanego. Jeżeli skarga kasacyjna nie zarzuca obrazy

jakiegokolwiek przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę wyrokowania

sądu odwoławczego, to w konsekwencji nie jest możliwa ocena, czy naruszenie

przepisów prawa procesowego wskazanych przez skarżącego w podstawie

kasacyjnej mogło mieć – rzeczywiście – istotny wpływ na wynik sprawy, czego

wymaga art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z 9 lipca 2014 r., I

PK 316/13, LEX nr 1511811).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się słusznie, że w sytuacji,

gdy skarga kasacyjna nie zarzuca obrazy jakiegokolwiek przepisu prawa

materialnego stanowiącego podstawę wyrokowania sądu odwoławczego, to w

konsekwencji nie jest możliwa ocena, czy naruszenie przepisów prawa

procesowego wskazanych przez nią w podstawie kasacyjnej mogło mieć -

rzeczywiście - istotny wpływ na wynik sprawy, czego wymaga przepis art. 3983 § 1

pkt 2 k.p.c. Nie chodzi przy tym o czysto teoretyczną możliwość takiego wpływu,

lecz o wykazanie, że w okolicznościach danej sprawy ten wpływ był (mógł być)

realny, a można to stwierdzić dopiero wówczas, gdy w skardze zostanie

podniesiony adekwatny w konkretnych okolicznościach faktycznych zarzut obrazy

prawa materialnego. Zatem, aby uznać, że wskazywane przez skarżącego

uchybienia procesowe mogły mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,

niezbędne jest określenie przepisów prawa materialnego, które stanowiły (lub

powinny stanowić) podstawę roszczenia zgłoszonego w pozwie. Innymi słowy,

możliwość uznania przez Sąd Najwyższy orzeczenia Sądu drugiej instancji za

merytorycznie błędne uzależnione jest od oceny materialnoprawnych zarzutów, a

skoro ich nie powołano w skardze, to Sąd Najwyższy traci możliwość takiej oceny,

co przesądza los skargi kasacyjnej opartej włącznie na drugiej podstawie

kasacyjnej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia z 8 listopada 2023 r., I USKP

15/23, LEX nr 3622599; z dnia 27 września 2023 r., II PSKP 26/22, LEX nr

3626223; z dnia 18 czerwca 2024 r., II USKP 9/24, LEX nr 3727965; postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 23 stycznia 2014 r., I PK 208/13, LEX nr 1646059; z

I PSK 141/26

5

dnia 16 października 2012 r., I PK 125/12, LEX nr 1675322). Inaczej rzecz ujmując,

skarżący przy pomocy zarzutów naruszenia przepisów postępowania powinien

zmierzać do wykazania, że wadliwość procedowania przez Sąd drugiej instancji

była na tyle istotna, że doprowadziła do błędnego zastosowania przepisu

(przepisów) prawa materialnego będącego właściwą podstawą rozstrzygnięcia

zawartego w zaskarżonym orzeczeniu. Wynik sprawy to jej rozstrzygnięcie, które

jest oparte na przepisach prawa materialnego zastosowanych w ramach subsumcji

ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod właściwy przepis. Zarzuty naruszenia

przepisów postępowania nie mogą być celem samym w sobie, lecz muszą służyć

wykazaniu błędnego zastosowania przepisu (przepisów) prawa materialnego, który

stanowi rzeczywistą podstawę prawną rozstrzygnięcia (por. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 10 czerwca 2021 r., III USK 163/21, LEX nr 3302371; z dnia

24 października 2006 r., II PK 38/06, LEX nr 950620; oraz wyroki Sądu

Najwyższego: z dnia 16 czerwca 2011 r., III UK 213/10, LEX nr 950436; z dnia 25

czerwca 2014 r., IV CSK 679/13, LEX nr 1511203; z dnia 9 lipca 2014 r., I PK

316/13, LEX nr 1511811; z dnia 4 marca 2021 r., II USKP 27/21, LEX nr 3178194).

Uwzględniając wskazaną regułę, mając też w pamięci, że Sąd Najwyższy

rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zgłoszonych podstaw (art. 39813 § 1

k.p.c.), jest pewne, że skarga kasacyjna powoda nie może zostać zakwalifikowana

jako „oczywiście uzasadniona” w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

Kierując się wskazanymi racjami Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2

k.p.c. i art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. i art. 99 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

[A.P.]

[SOP]