Przyczyny wypowiedzenia uznane za pozorne. SN nie przyjął skargi kasacyjnej pracodawcy

W wyroku z 5 marca 2025 r., sygn. akt IV Pa 253/24, Sąd Okręgowy – Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze – w sprawie z powództwa D. O.

przeciwko F. Z. w Z. – oddalił apelację strony pozwanej od wyroku Sądu

Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z 17

września 2024 r., sygn. akt IV P 317/23, w którym Sąd Rejonowy zasądził od

pozwanej F. Z. w Z. na rzecz powódki D. O. kwotę 26.820 zł brutto tytułem odprawy

I PSK 208/26

2

pieniężnej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 1 maja 2022 r.

do dnia zapłaty (pkt I); zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2.700 zł

tytułem wynagrodzenia pełnomocnika wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie

liczonymi od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty (pkt II); nakazał pobrać

od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Zielonej Górze kwotę

1.341 zł tytułem opłaty, od której uiszczenia powódka była zwolniona z mocy

ustawy (pkt III); wyrokowi w punkcie pierwszym co do kwoty 8.940 zł brutto nadał

rygor natychmiastowej wykonalności (pkt IV).

Powyższy wyrok Sądu Okręgowego strona pozwana zaskarżyła skargą

kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

wskazała na przyczyny przyjęcia skargi określone w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. W

ocenie skarżącej zachodzi potrzeba wykładni art. 365 § 1 k.p.c., którego

interpretacja wywołuje rozbieżności w orzecznictwie, a te należy wyjaśnić.

Rozstrzygnięcie tych rozbieżności w orzecznictwie ma związek z rozpoznawaną

sprawą, gdyż Sądy I i II instancji bezkrytycznie przyjęły ustalenia faktyczne i oceny

prawne poczynione przez Sądy w innych sprawach, nie dokonując własnych

ustaleń faktycznych, a uznanie związania jedynie sentencją ww. orzeczeń w

zakresie, w jakim zasądziły od pozwanego na rzecz powódki kwotę dochodzonego

przez nią roszczenia, skutkować winno odmienną oceną roszczenia powódki.

Wskazano, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W ocenie

skarżącej powołana przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania została

spełniona w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 365 § 1 k.p.c., gdyż ze względu

na brak związania ustaleniami poczynionymi w innej sprawie, Sądy I i II instancji nie

były uprawnione do przyjęcia za udowodnione faktów, zgodnie z którymi uznały, że

do rozwiązania umowy o pracę powódki doszło z przyczyn niedotyczących

pracownika. Ustalenia poczynione przez Sądy w innej sprawie, wyartykułowane w

uzasadnieniach ich orzeczeń, stanowiły w niniejszej sprawie jedyny dowód tego, że

do rozwiązania stosunku pracy między stronami dojść miało z przyczyn

niedotyczących powódki. Z kolei to na Powódce ciążył ciężar dowodu w zakresie

wykazania, że do wypowiedzenia jej umowy o pracę doszło z przyczyn jej

niedotyczących, któremu to ciężarowi dowodu powódka nie sprostała. Podniesiono

jednocześnie jako przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania istnienie

I PSK 208/26

3

w sprawie potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości

lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, w tym art. 365 § 1 k.p.c.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona przeciwna – powódka wniosła o: 1)

wydanie przez Sąd Najwyższy postanowienia o odmowie przyjęcia skargi

kasacyjnej do rozpoznania; 2) w przypadku przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania o oddalenie skargi kasacyjnej; 3) zasądzenie – w zakresie każdego z

powyższych wniosków – od pozwanej na rzecz powódki zwrotu kosztów procesu, w

tym kosztów zastępstwa procesowego - według norm przepisanych wraz z

odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od daty uprawomocnienia się

orzeczenia do dnia zapłaty.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpatrywana skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do

merytorycznego rozpoznania. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy

przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących

poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów,

zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności

wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty

świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie

kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.

Wniesiona w sprawie skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do

rozpoznania uzasadniony potrzebą wykładni przepisu prawa wywołującego

rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz twierdzeniem,

że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Nie

można jednak uznać, że strona skarżąca wykazała istnienie przesłanek przyjęcia

skargi do rozpoznania określonych w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Celem

podstawowym wykładni jest sprawienie, aby tekst normy był jasny, czytelny i

zrozumiały. Odtworzenie normy prawnej wymaga analizy kilku przepisów prawnych,

niejednokrotnie z różnych aktów prawnych.

I PSK 208/26

4

Strona skarżąca – opierając wniosek o przyjęcie jej skargi do rozpoznania na

przyczynie przyjęcia skargi określonej w przepisie art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. –

powinna nie tylko określić, które przepisy wymagają wykładni, ale także wskazać,

na czym polegają poważne wątpliwości związane ze stosowaniem tych przepisów

wraz z podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości.

Konieczne jest opisanie tych wątpliwości, wskazanie argumentów, które prowadzą

do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji

interpretacyjnej. Jeżeli zaś skarżący powołuje się na rozbieżności w orzecznictwie

sądowym, to zobowiązany jest przytoczyć te rozbieżne orzeczenia Sądów, przy

czym musi wykazać, że występująca w nich rozbieżność ma swoje źródło w różnej

wykładni przepisu albo wykazać, że wykładnia dokonana przez Sąd drugiej instancji

sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu

Najwyższego. Chodzi przy tym o rozbieżności w wykładni przepisu prawa, a nie o

rozbieżności w jego zastosowaniu. Ponadto, ze względu na publiczne cele,

jakie ma do spełnienia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej,

skarżący powinien także wykazać celowość dokonania wykładni przepisu przez

Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej (postanowienia Sądu

Najwyższego z: 19 października 2012 r., III SK 15/12, LEX nr 1228636; 27 sierpnia

2021 r., III CSK 19/21, LEX nr 3400487), argumenty wskazujące na konieczność

wypracowania reguł dotychczas nieomówionych w orzecznictwie i doktrynie oraz by

wyjaśnienie tej kwestii mogło mieć bezpośrednie znaczenie dla rozwoju prawa - a w

następstwie, aby doszło do spełnienia wskazanego publicznego celu skargi

kasacyjnej.

Wykazanie podnoszonej w skardze oczywistej zasadności skargi kasacyjnej

(art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) – jako przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania – wymagałoby przedstawienia tego, w czym wyraża się „oczywista

zasadność” skargi oraz argumentacji wykazującej, że rzeczywiście skarga jest

oczywiście uzasadniona. Podczas gdy dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej

podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania – z uwagi

na jej oczywistą zasadność w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. – niezbędne jest

wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy

I PSK 208/26

5

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w

szczegóły, czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę

przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. W judykaturze podkreśla się, że

przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste

naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz

sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 3 czerwca 2025 r., II USK

191/24, Lex nr 3881666; 17 grudnia 2025 r., II USK 127/25, LEX nr 3987252).

Twierdzenia o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej strona skarżąca

wiąże z naruszeniem wskazanego przepisu prawa (art. 365 § 1 k.p.c.), na którego

tle jednocześnie pojawia się sugerowana potrzeba wykładni (więcej na ten temat

postanowienie Sądu Najwyższego z 26 listopada 2024 r., III UZ 18/24, LEX nr

3790606 oraz powołane orzecznictwo). Taka konstrukcja uzasadnienia wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest wadliwa. W orzecznictwie Sądu

Najwyższego przyjmuje się, że przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 (pkt 2) i 4

k.p.c. wykluczają się, gdyż skarga kasacyjna nie może być uznana za oczywiście

uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki miałoby świadczyć naruszenie

przepisów prawa, których wykładnia nasuwa tak duże wątpliwości, że konieczne

jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy w ramach sformułowanego w tej sprawie

zagadnienia prawnego (postanowienia Sądu Najwyższego z: 27 stycznia 2011 r., II

PK 247/10, LEX nr 1274964; 15 grudnia 2025 r., III USK 333/24, LEX nr 3980926).

Dla właściwego procesu subsumpcji prawnej konieczne jest prawidłowe

zrozumienie prawa (A. Łazarska, Wykładnia w procesie wymierzania

sprawiedliwości (w:) Proces sądowego wymierzania sprawiedliwości, Warszawa

2025). W postanowieniu z dnia 26 listopada 2013 r. (I UK 291/13, LEX nr 1430990;

też z 4 listopada 2025 r., III USK 321/24, LEX nr 3940247) Sąd Najwyższy wyraził

stanowisko, że łączenie przesłanki oczywistej zasadności skargi z występowaniem

w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, budzi poważne zastrzeżenia. W

uzasadnieniu powołanego postanowienia Sąd Najwyższy podkreślił, że w

dotychczasowym orzecznictwie Sąd Najwyższy zwracał już uwagę, że jednoczesne

I PSK 208/26

6

uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi występującymi w sprawie wątpliwościami

prawnymi (zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawa) generalnie

wyklucza możliwość oczywistej zasadności skargi. Przesłanki uzasadniające

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zawarte w punkcie 1 i 4 art. 3989 § 1

k.p.c. wzajemnie się krzyżują i wykluczają możliwość przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania zarówno z uwagi na interes publiczny (pkt 1 powołanego przepisu), jak

i prywatny skarżącego (pkt 4 powołanego przepisu). Trudno sobie bowiem

wyobrazić sytuację, w której wyrok jest oczywiście wadliwy, a jednocześnie w

sprawie występuje tak poważna wątpliwość prawna, że wymaga interwencji i

rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy (postanowienie z 26 lutego 2025 r., I PSK

126/24, LEX nr 3847012). Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą

skargę kasacyjną podziela przedstawione wyżej stanowisko judykatury w zakresie

omawianej kwestii.

Niezależnie od powyżej stwierdzonej wadliwości uzasadnienia wniosku,

skarżąca nie przedstawia – w uzasadnieniu wniosku – odpowiedniej jurydycznej

argumentacji, którą wykazałaby, że istnieje przyczyna przyjęcia skargi do

rozpoznania określona w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Wskazanie różnych orzeczeń nie

stanowi o istnieniu rozbieżności, które uzasadniają przyjęcie skargi do rozpoznania,

ponieważ nie wykazuje, czy i w jakim zakresie zawarte w nich rozstrzygnięcia lub

oceny pozostają adekwatne w kontekście sprawy w postępowaniu kasacyjnym.

Brakuje także odpowiedniego wywodu zawierającego argumentację, którą skarżąca

wykazałaby walor oczywistej zasadności jej skargi kasacyjnej w rozumieniu

przepisu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarżąca nie zgadza się z analizą prawną

przeprowadzoną przez Sąd drugiej instancji na tle określonego stanu faktycznego i

przedstawia własną, odmienną od przyjętej przez ten sąd interpretację całego

rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wniosku ignoruje się ustalenia zaskarżonego

wyroku Sądu drugiej instancji w tym zasadnicze jego ustalenie, że przyczyny

wypowiedzenia powódce stosunku pracy w rzeczywistości okazały się nie dotyczyć

jej osoby i sposobu wykonywania przez nią pracy. Podane powódce przyczyny

rozwiązania stosunku pracy były nierzeczywiste i nieuzasadniające rozwiązanie

umowy o pracę, a strona pozwana, na której spoczywał ciężar dowodu, nie

wykazała zasadności przypisania powódce uchybień wymienionych w

I PSK 208/26

7

oświadczeniu o wypowiedzeniu jej umowy o pracę. Zwolnienie powódki nastąpiło

wyłącznie z przyczyn niedotyczących pracownika, a przyczyny wypowiedzenia

stosunku pracy okazały się przyczynami pozornymi i nieprawdziwymi. Sąd drugiej

instancji stwierdził, że w przypadku niektórych spraw z samej sentencji wyroku nie

można wywnioskować, o jakim stosunku prawnym czy na podstawie jakiego stanu

faktycznego (to ostatnie ma również znaczenie dla określenia zakresu

prawomocności formalnej zgodnie z art. 366 k.p.c.) sąd orzekał. Moc wiążącą na

podstawie art. 365 § 1 k.p.c. ma wprawdzie jedynie sentencja orzeczenia, niemniej

jednak w niektórych przypadkach - jak np. w razie oddalenia powództwa - ze

względu na ogólność rozstrzygnięcia, doniosłość przy ustalaniu zakresu mocy

wiążącej prawomocnego orzeczenia, czyli granic prawomocności materialnej

orzeczenia, mogą mieć także zawarte w uzasadnieniu orzeczenia motywy

rozstrzygnięcia. Prawomocny wyrok zasądzający na rzecz pracownika

odszkodowanie z powodu niezgodnego z prawem lub nieuzasadnionego

wypowiedzenia umowy o pracę w innej sprawie dotyczącej tych samych stron

stosunku pracy ma moc wiążącą nie tylko w zakresie stwierdzenia, iż

wypowiedzenie umowy o pracę było wadliwe. Ustalenie to, aczkolwiek doniosłe z

punktu widzenia pracownika, samo w sobie nie wyjaśnia przyczyny wadliwości. W

tym kontekście treść wyroku cechuje się wysokim stopniem abstrakcji. Częstokroć z

wyroku nie wynika nawet czy wadliwość wypowiedzenia umowy o pracę była

skutkiem naruszenia prawa przez pracodawcę, czy też podania niezasadnej

przyczyny wypowiedzenia. Stan związania obejmuje więc także to, co było istotą

sporu, a więc zadecydowało o uwzględnieniu roszczeń wynikających z art. 45 § 1

k.p. Ten stan obejmuje również kreujące istotę sporu fakty. Skutkuje to tym, iż w

kolejnej sprawie między tymi samymi stronami, w zakresie przyczyny wadliwości

wypowiedzenia umowy o pracę, nie tylko nie jest możliwe dokonywanie

odmiennych ustaleń faktycznych, ale nawet ich jakakolwiek weryfikacja. Powaga

rzeczy osądzonej rozciąga się również na motywy wyroku w takich granicach, w

jakich stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne dla

wyjaśnienia jego zakresu. Chodzi jednak tylko o elementy uzasadnienia dotyczące

rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, w których sąd wypowiada się w sposób

stanowczy o żądaniu.

I PSK 208/26

8

Stwierdzając, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia skargi, określone w art.

3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. (punkt 1).

Rozstrzygnięcie punktu 2 niniejszego postanowienia ma podstawę w art. 98 § 1, §

11 i § 3 k.p.c.

[a.ł]