Płace pięciu powódek a kwalifikacje położnych w W. SN nie przyjął skargi

Sąd Okręgowy w Łomży, wyrokiem z 30 lipca 2025 r., po rozpoznaniu apelacji

strony pozwanej Szpitala w W. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w

Łomży i oddalił powództwo E.P., R.M., H.P., D.S. oraz J.K. o odszkodowanie za

naruszenie zasady równego traktowania.

Powódki wniosły skargę kasacyjną od wyroku Sądu drugiej instancji,

zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę na podstawach naruszenia prawa

materialnego tj. art. 183c § 1 k.p. przez błędne uznanie, że zróżnicowanie ich

wynagrodzenia zasadniczego było uzasadnione w świetle kwalifikacji formalnych

I PSK 471/26

2

porównywanych pracowników; art. 183c § 3 k.p. przez błędne pominięcie i

niewłaściwą ocenę praktyki i doświadczenia zawodowego powódek jako istotnego

kryterium wpływającego na wartość świadczonej pracy i porównywalne kwalifikacje,

co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że różnica w wykształceniu formalnym sama

w sobie usprawiedliwia zróżnicowanie płac pracowników oddziału; art. 112 k.p. i

art. 183c § 1 k.p. w związku z art. 5a ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie

ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników

zatrudnionych w podmiotach leczniczych (dalej: ustawa płacowa) oraz art. 78 § 1 k.p.

przez błędne przyjęcie, że ustawa płacowa ma charakter lex specialis, który w

okolicznościach niniejszej sprawy wyłącza odpowiedzialność pracodawcy za

naruszenie zasady równego traktowania.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżące wniosły o uchylenie w całości

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Okręgowemu w Łomży oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódek kosztów

postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżące powołały się

na potrzebę wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości i

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów w kontekście prawa pracowników

do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub pracę o jednakowej

wartości.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona pozwana wniosła o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie od powódek na rzecz

pozwanego kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia w celu jej merytorycznego

rozpoznania.

Skarga kasacyjna jako szczególny środek zaskarżenia, służy realizacji

interesu publicznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości. Funkcje

postępowania kasacyjnego powodują, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania

oraz jego uzasadnienie powinny koncentrować się na wykazaniu, że w konkretnej

sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za interwencją Sądu Najwyższego.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

I PSK 471/26

3

rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Obowiązkiem

skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej

do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być

osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu

Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do

rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego

odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 3989 § 1 k.p.c.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada

również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne skargi

kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania

i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z

okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a jego

uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc

pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi

przez Sąd Najwyższy.

Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia

przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego

postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element

interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc

instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę

zaskarżonego orzeczenia.

Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę

z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że chodzi o wykładnię przepisów

prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w

dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej

wykładni, podania na czym polegają wątpliwości związane z ich rozumieniem oraz

I PSK 471/26

4

przedstawienia argumentacji świadczącej, że wątpliwości te mają rzeczywisty i

poważny charakter, nie należą do zwykłych wątpliwości, które wiążą się z procesem

stosowania prawa. Chodzi naturalnie o przypadki, gdy przepis nie doczekał się

jeszcze wykładni bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w

orzecznictwie sądów, które skarżący powinien przytoczyć. Skarżącego obciąża

obowiązek przedstawienia odrębnej i pogłębionej argumentacji prawnej wskazującej

na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania, zawierającej szczegółowy opis tego, na czym polegają poważne

wątpliwości interpretacyjne. (zob. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

19 grudnia 2018 r., I UK 492/17, LEX nr 2604272).

Przesłanka przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. ma charakter uniwersalny,

gdyż odnosi się do samego przepisu prawa, a nie jego zastosowania w konkretnej

sprawie. W tym wyraża się też różnica między podstawami kasacyjnymi, które

dotyczą zastosowania prawa w indywidualnej sprawie (art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.),

a podstawą wstępnego badania skargi, opartej na art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., gdyż

warunkuje ją dopiero kwalifikowana potrzeba wykładni przepisów prawnych,

wynikająca z poważnych wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie

sądów.

Pojęcia „pracy jednakowej” oraz „pracy o jednakowej wartości” były już

wielokrotnie przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego. Przyjmuje się, że prace

jednakowe to prace takie same pod względem rodzaju, kwalifikacji koniecznych do

ich wykonywania, warunków, w jakich są świadczone, a także ich ilości i jakości.

Samo zajmowanie stanowiska o tej samej nazwie nie stanowi kryterium wyłącznego.

Prace tożsame pod względem rodzaju i kwalifikacji wymaganych do ich wykonywania

mogą różnić się pod względem ilości i jakości, rozumianej także jako sposób

wykonywania powierzonych obowiązków, a wówczas nie są pracami jednakowymi w

rozumieniu art. 183c § 1 k.p. Kryteria te zostały wyjaśnione w wyrokach Sądu

Najwyższego z dnia 18 września 2008 r., II PK 27/08, OSNP 2010 nr 3–4, poz. 41,

z dnia 7 marca 2012 r., II PK 161/11, OSNP 2013 nr 3–4, poz. 33, oraz z 19 listopada

2020 r., II PK 239/18, OSNP 2021 nr 9, poz. 101.

Również znaczenie doświadczenia zawodowego zostało dostatecznie

wyjaśnione w orzecznictwie. Doświadczenie może stanowić obiektywną podstawę

zróżnicowania wynagrodzeń, jeżeli przekłada się na odmienny sposób wykonywania

obowiązków, w szczególności na większą ilość albo lepszą jakość pracy. Jeżeli

I PSK 471/26

5

natomiast efekt wykonywania takiej samej pracy przez porównywanych pracowników

jest jednakowy, samo większe doświadczenie nie usprawiedliwia różnicy płacowej.

(wyrok Sądu Najwyższego z 14 marca 2019 r., II PK 310/17, OSNP 2019 nr 12,

poz. 140).

Ze stanowiskiem tym nie pozostaje w sprzeczności wyrok Sądu Najwyższego

z 8 maja 2024 r., II PSKP 2/24 (LEX nr 3711943), przywołany w skardze omyłkowo

pod sygnaturą III PSKP 2/24. Sąd Najwyższy wskazał w nim, że umiejętności

pracownika, kwalifikacje zawodowe oraz zaangażowanie mogą stanowić

dopuszczalne kryteria różnicowania sytuacji pracowników, ale tylko wówczas, gdy

mają lub mogą mieć wpływ na wykonywanie pracy i nie mają charakteru

dyskryminacyjnego. W odniesieniu bezpośrednio do personelu pielęgniarskiego Sąd

Najwyższy w wyroku z 13 lutego 2024 r., I PSKP 28/23 (LEX nr 3687104) podkreślił,

że o jednakowości pracy nie rozstrzyga nazwa stanowiska, lecz faktycznie

wykonywane zadania, warunki ich realizacji, odpowiedzialność oraz wymagane

kwalifikacje. Odmienności wynikające z wykonywania pracy na różnych oddziałach,

posiadania dodatkowych uprawnień oraz ponoszenia zwiększonej

odpowiedzialności mogą usprawiedliwiać zróżnicowanie wynagrodzenia

zasadniczego.

Nie zachodzi również potrzeba ponownej wykładni relacji między ustawą

z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia

zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych a

ogólnymi przepisami prawa pracy dotyczącymi równego wynagradzania. W wyroku

z 23 kwietnia 2025 r., I PSKP 3/25 (OSNP 2025 nr 10, poz. 98) Sąd Najwyższy

wyjaśnił, że określenie wysokości najniższych wynagrodzeń zasadniczych oraz

wzajemnych relacji między wynagrodzeniami poszczególnych kategorii zawodowych

pracowników medycznych nie wyłącza ogólnych przepisów prawa pracy

normujących zasady ustalania wynagrodzenia. Nie istnieją zatem przeszkody

formalne, aby pracownicy z niższym wykształceniem, lecz większym

doświadczeniem zawodowym, byli wynagradzani analogicznie do osób zaliczonych

do grupy drugiej.

Pogląd ten oznacza dopuszczalność takiego ukształtowania wynagrodzeń,

nie ustanawia jednak automatycznego obowiązku ich wyrównania ani domniemania,

że wieloletnie doświadczenie w każdym przypadku równoważy wyższe kwalifikacje,

szerszy zakres uprawnień, zwiększoną odpowiedzialność lub wykonywanie

I PSK 471/26

6

dodatkowych zadań. Zastosowanie tej zasady wymaga ustalenia rzeczywistego

znaczenia doświadczenia i kwalifikacji dla wykonywanej pracy.

Sąd Okręgowy ustalił, że zasadniczym miejscem pracy powódek były odcinki

ginekologiczny i noworodkowy, podczas gdy położne posiadające wyższe

kwalifikacje wykonywały pracę także na sali porodowej. Powódki nie przygotowywały

i nie prowadziły szkoleń wewnątrzoddziałowych, nie zastępowały położnej

oddziałowej, nie opracowywały procedur i wzorów zaleceń, nie mogły sprawować

patronatu nad stażystami ani samodzielnie wykonywać części czynności

zastrzeżonych dla osób posiadających odpowiednie kwalifikacje. Sąd drugiej

instancji przyjął, że porównywane prace różniły się zakresem czynności, stopniem

samodzielności, odpowiedzialnością i kwalifikacjami wykorzystywanymi przy ich

wykonywaniu.

Założenie, na którym skarżące oparły wniosek o przyjęcie skargi, że

zróżnicowanie wynagrodzeń wynikało wyłącznie z formalnych i

niewykorzystywanych w praktyce kwalifikacji, nie odpowiada zatem ustaleniom

stanowiącym podstawę zaskarżonego wyroku. Ocena, czy stwierdzone przez Sąd

Okręgowy różnice rzeczywiście i w wystarczającym stopniu uzasadniały ustaloną

dysproporcję wynagrodzeń, dotyczy zastosowania prawa materialnego do

okoliczności konkretnej sprawy. Skarżące zmierzają w istocie do ponownego

wyważenia znaczenia z jednej strony ich wieloletniego doświadczenia zawodowego,

a z drugiej strony wyższego wykształcenia, specjalizacji, dodatkowych uprawnień i

obowiązków położnych otrzymujących wyższe wynagrodzenie. Tego rodzaju

polemika z oceną okoliczności faktycznych nie może uzasadniać przyjęcia skargi na

podstawie potrzeby wykładni prawa.

Skarżące nie wykazały, aby zachodziła wskazana przez nie przyczyna

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy, na

podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c.

Za odstąpieniem od obciążania powódek kosztami zastępstwa procesowego strony

pozwanej przemawia charakter sprawy oraz występujące w praktyce wątpliwości

związane ze stosowaniem nowych regulacji płacowych dotyczących personelu

medycznego.

[SOP]

I PSK 471/26

7