Zwolnienie dyscyplinarne działacza związkowego. SN nie przyjął skargi spółki

Sąd Okręgowy w Koszalinie, wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2024 r., oddalił

apelację pozwanej K. w K. Sp. z o.o. w K. od wyroku Sądu Rejonowego w

Kołobrzegu z dnia 29 grudnia 2023 r., przywracającego powoda D.P. do pracy w K.

w K. Sp. z o.o. na dotychczasowych warunkach i zasadach.

I PSK 93/24

2

W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy wskazał, że z treści oświadczenia

powoda o udzieleniu pełnomocnictwa w sposób jasny, oczywisty i dostatecznie

precyzyjny wynika jego wola udzielenia reprezentującej go radcy prawnej

upoważnienia do reprezentowania go w niniejszej sprawie, dotyczącej tzw.

zwolnienia dyscyplinarnego. W treści pełnomocnictwa powołano się na zdarzenie

ze wskazanej daty, dotyczące umowy o pracę powoda. Stwierdzenie zaś, że użycie

przez powoda niewłaściwego określenia trybu rozwiązania stosunku pracy -

„wypowiedzenie umowy o pracę”, zamiast „rozwiązanie umowy o pracę bez

wypowiedzenia”, niweczy skuteczność udzielonego pełnomocnictwa, stanowiłoby

zbytni formalizm, niesłużący niczemu poza zbędnym przedłużeniem postępowania.

Zdaniem Sądu odwoławczego, treść oświadczenia nie pozostawia jakichkolwiek

wątpliwości, co do woli i zamiaru powoda udzielenia umocowania wskazanej

pełnomocnik do reprezentowania go w postępowaniu. Ponadto, podczas rozprawy

apelacyjnej powód złożył oświadczenie o potwierdzeniu ogółu czynności

dokonanych w toku postępowania przez wskazaną radcę prawną, co jest

dopuszczalne i uznawane za skutecznie sanujące dokonane przez niewłaściwie

umocowanego pełnomocnika w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

W opinii Sądu odwoławczego uzyskana w toku postępowania przed Sądem

pierwszej instancji dokumentacja była wystarczająca do stwierdzenia skutecznego

utworzenia zakładowej organizacji związkowej, a także uzyskania przez powoda

szczególnej ochrony jako osoby wskazanej uchwałą członków zarządu tego

związku.

W sprawie nie ulegało wątpliwości, że powód w sposób aktywny sprawował

funkcję związkowe, co więcej, jego czynności, jak i ogólnie działania

reprezentowanej przezeń zakładowej organizacji związkowej były akceptowane

przez pracodawcę jako działania legalnie funkcjonującej w zakładzie organizacji

związkowej.

W sytuacji, gdy status i działania zakładowej organizacji związkowej nie były

dotąd kwestionowane przez pracodawcę, podniesienie przez pracodawcę na etapie

sporu sądowego zarzutu uchybienia statutowi może być uznane za działanie

instrumentalne, motywowane pragmatycznie, jako takie zaś nie zasługujące na

ochronę.

I PSK 93/24

3

W obliczu stwierdzenia podlegania przez powoda szczególnej ochronie

przed rozwiązaniem stosunku pracy bez wypowiedzenia, regulacja art. 52 § 1 pkt 1

k.p. nie znajdowała zastosowania w sprawie w ocenie Sądu Okręgowego. Również

w świetle art. 45 § 3 k.p., przepisu art. 45 § 2 k.p. nie stosuje się do pracowników, o

których mowa w przepisach dotyczących ochrony pracowników przed

rozwiązaniem umowy o pracę.

Dalej Sąd Okręgowy uznał, że kluczowym było przy tym rozważenie zarzutu

naruszenia art. 8 k.p. i to zarówno w kontekście potencjalnego nadużycia przez

powoda prawa do ochrony przed zwolnieniem dyscyplinarnym, jak i w kontekście

skorzystania przezeń z uprawnienia do przywrócenia do pracy na dotąd

zajmowanym stanowisku. Sąd odwoławczy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że

zarzucone powodowi naruszenia, także ze względu na stopień zawinienia i brak

istotnego natężenia złej woli, nie uzasadniały odstąpienia od ogólnych zasad

statuujących ochronę przed zwolnieniem dyscyplinarnym osób reprezentujących

związki zawodowe.

Zdaniem Sądu odwoławczego już sama lektura części zarzutów

postawionych powodowi w oświadczeniu o rozwiązaniu stosunku pracy bez

wypowiedzenia przekonała, że niewątpliwie łączyły się one z działalnością powoda

w związku zawodowym i podejmowanymi przezeń staraniami o polepszenie

sytuacji reprezentowanej grupy pracowników. Również publicznej wypowiedzi

powoda zarzucającej stosowanie mobbingu wobec członków związku zawodowego,

a także kłamstwa, nepotyzm oraz tzw. „kolesiostwo”, nie sposób było, w

okolicznościach sprawy, traktować jako rażąco bezprawnej. Sąd odwoławczy

podzielił zdanie Sądu pierwszej instancji, że należy wziąć pod uwagę emocjonalny

charakter wypowiedzi oraz jej kontekst, a także użycie przez powoda potocznego

rozumienia pojęcia mobbingu, jako przejawów nierównego traktowania członków

związku, na co zarówno powód jak i zeznający w sprawie świadkowie przytoczyli

przykłady, które mogły wywołać w nich subiektywne przekonanie o pokrzywdzeniu.

Nadto, trudno było uznać, by tego rodzaju wypowiedzi mogły rzeczywiście w

społecznym odbiorze narazić pracodawcę na utratę publicznego zaufania.

W konsekwencji zachowanie powoda nie było wystarczające do stwierdzenia, by

skorzystanie przez niego ze szczególnej ochrony związkowej stanowiło w tym

I PSK 93/24

4

przypadku nadużycie prawa. Nie bez znaczenia jest tu również późniejsza postawa

powoda, który wyraził skruchę za swoje działanie, co doprowadziło do zawarcia

ugody w postępowaniu cywilnym.

Także zachowanie powoda, polegające na wcześniejszym opuszczeniu

stanowiska pracy, nie mogło być w przedmiotowych okolicznościach uznane za

rażące naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, które winno

niweczyć skutki objęcia go szczególną ochroną przed zwolnieniem. Tego rodzaju

działania kierowców stanowiły przyjętą w przedmiotowym zakładzie praktykę

akceptowaną przez pracodawcę.

Pozostałe zarzuty zawarte w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę

bez wypowiedzenia, w ocenie Sądu Okręgowego, były nieprecyzyjne oraz dotknięte

przekroczeniem wynikającego z art. 52 § 2 k.p. terminu do rozwiązania stosunku

pracy z powołaniem się na te przyczyny od chwili ich wystąpienia.

W opinii Sądu odwoławczego, biorąc pod uwagę powyższe, okoliczności

sprawy nie uzasadniały skorzystania ze szczególnej regulacji art. 8 k.p.

Skargę kasacyjną wywiódł pozwany, zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego

w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał na jej

oczywistą zasadność.

W odpowiedzi na skargę powód wniósł o wydanie postanowienia

odmawiającego przyjęcia jej do rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanego na

rzecz powoda kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa

procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do przyjęcia celem jej

merytorycznego rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do

rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje

potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

I PSK 93/24

5

Skarżąca wskazała na przesłankę oczywistej zasadności skargi.

W razie powołania przesłanki przedsądu, jaką jest oczywista zasadność

skargi kasacyjnej, należy w motywach wniosku zawrzeć wywód prawny

wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawić argumenty na

poparcie tego twierdzenia (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z: 26 kwietnia

2006 r., II CZ 28/06, 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, 9 stycznia 2008 r.,

III PK 70/07, 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07,

5 września 2008 r., I CZ 64/08, 30 maja 2023 r., I CSK 5506/22, 4 września 2023 r.,

I CSK 1649/23).

O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest

usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie

kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego,

polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy

dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i

doszukiwania się ich znaczenia (postanowienia Sądu Najwyższego z: 16 września

2003 r., IV CZ 100/03, 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, 26 lutego 2008 r.,

II UK 31/07, 9 maja 2008 r., II PK 11/08, 21 maja 2008 r., I UK 11/08, 9 czerwca

2008 r., II UK 38/08, 20 marca 2024 r., I CSK 432/24, 20 lutego 2024 r.,

I CSK 634/22, 27 marca 2024 r., I CSK 1131/23). W judykaturze podkreśla się, że

przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste

naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz

sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego

orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu

(przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego z: 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02,

OSNP 2004 Nr 13, poz. 230, 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, 11 kwietnia 2008 r.,

I UK 46/08, 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, 21 marca 2024 r., I CSK 2009/23).

Skarga kasacyjna pozwanej nie spełnia tych wymagań, ponieważ nie

zawarto w jej treści odpowiedniego wywodu zawierającego argumentację, za

pomocą której skarżąca spółka wykazałaby walor oczywistej zasadności jej skargi

kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Wnioski skarżącej spółki, wbrew

I PSK 93/24

6

jej twierdzeniom, w istocie sprowadzają się wyłącznie do polemiki i kwestionowania

ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd drugiej instancji oraz oceny

zgromadzonego materiału dowodowego. Skarżąca, uzasadniając przyczynę

przedsądu, skoncentrowała się wyłącznie na przedstawieniu własnej oceny

zebranego materiału dowodowego w sprawie oraz własnych twierdzeń,

dotyczących spełnienia przez powoda wszystkich przesłanek ciężkiego naruszenia

podstawowych obowiązków pracowniczych, w tym braku skutecznej ochrony przed

rozwiązaniem stosunku pracy, opierając się na odmiennej ocenie dowodów niż

przyjęta przez Sądy drugiej instancji.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz wniesionej skargi

kasacyjnej w zakresie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej nie pozwala na

stwierdzenie, że zachodzi powołana przez skarżącą spółką przesłanka przedsądu.

W orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli pracodawca rozwiązał umowę o

pracę z pracownikiem szczególnie chronionym ze względu na pełnione przez niego

funkcje związkowe z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę, to

rodzaj czynu pracownika decyduje o tym, czy można uznać jego roszczenie o

przywrócenie do pracy oraz o odszkodowanie za sprzeczne ze społeczno-

gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego.

Jeżeli więc zachowanie pracownika nie zostało uznane za ciężkie naruszenie

podstawowych obowiązków pracowniczych, choćby nawet stanowiło "zwykłe"

naruszenie obowiązków pracownika, to żądanie przywrócenia do pracy nie stanowi

nadużycia prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z 26 czerwca 1998 r., I PKN

215/98, OSNAPiUS 1999 Nr 14, poz. 461).

Uwzględniając przedstawioną wykładnię przedstawionych przepisów i

odnosząc ją do stawianej przez pozwaną tezy o oczywistej zasadności skargi

kasacyjnej, należy zauważyć, że wbrew twierdzeniom skarżącej spółki, Sąd

Okręgowy w pisemnym uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, dlaczego uznał, iż

zachowanie powoda nie stanowiło ciężkiego naruszenia obowiązków

pracowniczych względem pracodawcy. Spór o ocenę poszczególnych dowodów i

ustalenie stanu faktycznego, a do tego zmierza skarżąca, nie może być

przenoszony do postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy jest związany -

zgodnie z art. 39813 § 2 k.p.c. - ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

I PSK 93/24

7

zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do badania

prawidłowości ustaleń faktycznych, ani też do oceny dowodów dokonanych przez

sąd drugiej instancji, gdyż jako "sąd prawa", rozpoznając nadzwyczajny środek

zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej, jest związany ustalonym stanem

faktycznym sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c., wyrok Sądu Najwyższego z 4 lipca 2013 r.,

II UK 403/12, LEX nr 1350309, 15 listopada 2023 r., III PSKP 54/22, OSNP 2024 Nr

4, poz. 39).

Wobec niewykazania przez skarżącą istnienia powołanej przesłanki

przedsądu Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia

skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 108 § 1, art. 98 §

1, 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z

§ 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października

2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U.2023, poz.

1935).

[KK]

[SOP]