Spółka chciała polskich składek dla pracownika w Niemczech. SN odmówił przyjęcia skargi

Decyzją z 24 marca 2021 r. nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Oddział w Jaśle stwierdził, że wycofuje zaświadczenie A1 potwierdzające, że w

okresie od 4 grudnia 2017 r. do 30 listopada 2018 r. do ubezpieczonego S. J.

I USK 127/26

2

zastosowanie znajdowało ustawodawstwo polskie oraz stwierdził, że S. J. nie

podlega ustawodawstwu polskiemu od 14 listopada 2017 r. do 15 stycznia 2018 r.

Decyzję tę organ rentowy wydał powołując się na art. 83a ust. 1 ustawy z dnia 13

października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r., poz.

350 ze zm.; zwaną „ustawą systemową”) w związku z art. 5 ust. 1 rozporządzenia

Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r.,

dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie

koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE serii L nr 284 z

dnia 30 października 2009 r. s.1 ze zm.; zwane „rozporządzeniem 987/2009”) oraz

art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr

883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów

zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE serii L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r. s. 1;

zwane „rozporządzeniem 883/2004” albo „rozporządzeniem podstawowym”)

Wcześniejszą decyzją z 13 lutego 2019 r. nr 29/2019, organ rentowy na

podstawie art. 83a ust. 1 ustawy systemowej w związku z art. 5 ust. 1

rozporządzenia 987/2009 oraz art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia 883/2004

stwierdził, że wycofuje zaświadczenie A1 potwierdzające, że w stosunku do

ubezpieczonego S. J. w okresie od 1 grudnia 2017 r. do 30 listopada 2018 r.

zastosowanie znajdowało ustawodawstwo polskie i że ubezpieczony S. J. nie

podlega ustawodawstwu polskiemu we wskazanych okresach. Ta poprzednia

decyzja była przedmiotem sporu w odrębnym postępowaniu (wyrokiem Sądu

Apelacyjnego z 29 maja 2020 r., w sprawie III AUa 160/20, przekazano sprawę do

ponownego rozpoznania organowi rentowemu).

W odwołaniu od spornej w niniejszym postępowaniu decyzji płatnik składek

F. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w S. wniósł o jej zmianę przez uznanie, że

ubezpieczony podlegał ustawodawstwu polskiemu.

Wyrokiem z 19 września 2023 r. Sąd Okręgowy w Krośnie oddalił odwołanie

i orzekł o kosztach postępowania.

Sąd Okręgowy ustalił, że S. J. pracował na podstawie umowy zlecenia nr

[…]/2017 z 14 listopada 2017 r. w okresie od 14 listopada 2017 r. do 31 grudnia

2017 r. oraz na podstawie umowy zlecenia z 1 stycznia 2018 r. od 1 stycznia 2018

I USK 127/26

3

r. do 31 marca 2018 r. Na ich podstawie miał wykonywać montaż osprzętu w

skrzyniach elektrycznych i wykonywać instalacje elektryczne na obiektach

przemysłowych. 29 stycznia 2018 r. płatnik składek złożył wniosek o skrócenie

okresu ważności formularza A1 z 12 grudnia 2017 r., z którego wynikało, że 15

stycznia 2018 r. nastąpiło rozwiązanie umowy zawartej z ubezpieczonym. Z danych

zapisanych na koncie ubezpieczonego wynikało, że od 14 listopada 2017 r. do 15

stycznia 2018 r. S. J. był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia

zdrowotnego przez płatnika składek F. sp. z.o.o., od 16 listopada 2017 r. do 15

stycznia 2018 r. był również zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez

płatnika składek E. sp. z.o.o. do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia

zdrowotnego przez F. sp. z. o.o. sp. k., a w okresie od 20 listopada 2017 r. do 13

sierpnia 2019 r. był również zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez

płatnika składek E. sp. z. o.o.

Firma F. sp. z o.o. sp.k. w S. świadczyła usługi jedynie na rzecz dwóch

kontrahentów niemieckich w zakresie budowy i montażu przemysłowych instalacji

elektrycznych w różnych państwach UE. Część zatrudnionych pracowników

zeznała, że nie wykonywała pracy w Polsce oraz że byli informowani, że będą

wykonywać pracę wyłącznie za granicą, a po powrocie przysługiwał im urlop

bezpłatny lub czas wolny, za który nie otrzymywali wynagrodzenia.

Sąd Okręgowy ustalił, że w okresach objętych zaskarżonymi decyzjami, czyli

w latach 2017-2018 zarówno wnioskodawca F. sp. z.o.o. sp. k. jak i E. Spółka z.o.o

świadczyły swoje usługi prawie wyłącznie poza granicami Polski i obroty tych firm

wynikały niemal wyłącznie z umów zawieranych z kontrahentami obcymi. Firmy te

prawie nie wykonywały działalności gospodarczej, dochodowej na terenie Polski, a

zatem nie było ekonomicznego uzasadnienia ani potrzeby zatrudniania

pracowników w Polsce. Wnioskodawca zatrudniał bardzo wielu pracowników. Tak

wielu, że nie było możliwości zatrudnić ich wszystkich w Polsce, w takim rozmiarze,

aby nie można było uznać, że była to praca marginalna.

Niemiecka instytucja zabezpieczenia społecznego nie zgłosiła sprzeciwu, co

do objęcia ubezpieczonego S. J. ustawodawstwem niemieckim.

I USK 127/26

4

Sąd pierwszej instancji wskazał, że odwołujący się nie wykazał, że w

okresach objętych zaskarżoną decyzją prowadził jakąkolwiek znaczącą dochodowo

działalność gospodarczą na terenie Polski w zakresie swojej specjalności. Z ustaleń

nie wynikało, aby S. J. wykonywał pracę w Polsce, a praca ta nie miałaby

charakteru marginalnego. Zasadnicza jego praca w spornych okresach była

świadczona w innych państwach członkowskich UE, a przede wszystkim w

Niemczech na rzecz zagranicznego pracodawcy, co przyznał sam ubezpieczony.

Sąd uznał, że skoro ubezpieczony S. J. nie wykonywał pracy w Polsce na

podstawie stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej, która nie nosiłaby cech

marginalności nie może podlegać przepisom ustawy systemowej, bowiem nie

spełnia kryteriów przewidzianych w tych przepisach do objęcia systemem

zabezpieczenia społecznego w Polsce, czyli rzeczywistym świadczeniem pracy, a

tylko w takiej sytuacji do ubezpieczonego miałby zastosowanie art. 12 ust. 1

rozporządzenia nr 883/2004.

Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżony został przez następcę prawnego

przekształconej F. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z

siedzibą

w

S.

–

E.

sp. z o.o. w S.

Wyrokiem z 29 sierpnia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie oddalił

apelację i zasądził od wnioskodawcy na rzecz ZUS kwotę 240 zł tytułem zwrotu

kosztów zastępstwa procesowego w drugiej instancji.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że S. J. w spornym okresie nie wykonywał żadnej

pracy w Polsce. Wnioskodawca nie wykazywał przychodów do organu skarbowego

za usługi w Polsce, nie prowadził inwestycji na terenie Polski, nie świadczył swoich

usług w Polsce, nie montował elektrycznych instalacji przemysłowych w obiektach

na terenie Polski. F. sp. z.o.o. sp. k., jak i E. Spółka z.o.o., świadczyły swoje usługi

niemal wyłącznie poza granicami Polski, a ich obroty wynikały przede wszystkim z

umów zawieranych z kontrahentami obcymi. Zwrócił też uwagę, że przedmiotem

zaskarżonej decyzji było cofnięcie zaświadczenia A1.

Wnioski o wydanie zaświadczenia A1 spółki F. sp. z o.o. sp. k. były składane

od 2015 r. Obroty w kraju obu spółek od 2015 do 2017 r. wynosiły 0%, zaś od 2017

I USK 127/26

5

r. do 2019 r. kilka procent. Całość działalności obu podmiotów, prowadzona jest

poza Polską, co wynika z zeznań płatnika złożonych w innych sprawach, jak i z akt

kontroli ZUS. Kontrakty były poddane reżimowi prawa niemieckiego i w tym też

języku były sporządzane, obroty firmy wynikały prawie wyłącznie z umów

zawieranych z kontrahentem obcym. W spornym okresie, zarówno F. Sp. z o.o.

Sp.k. i E. Sp. z o.o. świadczyły usługi poza granicami Polski i obroty firm wynikały

niemal wyłącznie z umów zawieranych z kontrahentem obcym. Obie spółki pomimo

żądania przez organ rentowy nie udokumentowały również kontraktów na realizację

usług na terytorium Polski w latach 2018- 2019.

E. sp. z o.o. nie prowadzi na terenie Polski „znacznej działalności”, o której

mowa w art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004. W latach 2015 - 2017 obie

spółki nie wykazały żadnych obrotów na terytorium Polski, natomiast na podstawie

deklaracji VAT-7, obroty w Polsce w latach 2018-2019 kształtowały się na poziomie

zaledwie kilku procent. Wartość obrotu krajowego w sposób istotny odbiega od

poziomu około 25% całkowitego obrotu, który jest powszechnie uważany za cezurę

pozwalającą na zastosowanie określonych przepisów dotyczących podlegania

ubezpieczeniom, bądź to w kraju wysyłającym, bądź w przyjmującym. Sąd

stwierdził, że z zebranego materiału nie wynika, aby ubezpieczony wykonywał

pracę również w Polsce, a praca ta nie miałaby zarazem charakteru marginalnego.

Powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w całości zaskarżył

wnioskodawca E. sp. z o.o. Skargę kasacyjną oparł na podstawie naruszenia przez

Sąd drugiej instancji prawa materialnego:

1) art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 oraz art. 14 ust. 1 rozporządzenia

987/2009, przez bezpodstawne niezastosowanie tych przepisów i nieustalenie

podlegania przez ubezpieczonego S. J. ustawodawstwu polskiemu, mimo że jak

wynika z dowodu z dokumentu w postaci umowy zlecenia nr […]/2017 z 14

listopada 2017 r. zawartej z poprzednikiem prawnym wnioskodawcy, ubezpieczony

był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia zawartej w Polsce, dla tej umowy

właściwe było prawo polskie, umowa zlecenia została zawarta w języku polskim i

wynagrodzenie za pracę było wypłacane na rachunek bankowy ubezpieczonego w

Polsce, a co za tym idzie zgodnie z umową zlecenia nr […]/2017 ubezpieczony miał

I USK 127/26

6

wykonywać znaczną część pracy w Polsce. W momencie zawarcia umowy zlecenia

S. J. podlegał więc ustawodawstwu polskiemu, a następnie został oddelegowany

do pracy za granicą. Oznacza to, że ubezpieczony bezpośrednio przed

rozpoczęciem zatrudnienia podlegał ustawodawstwu państwa członkowskiego, w

którym siedzibę ma pracodawca (zleceniodawca), czyli ustawodawstwu polskiemu,

a dopiero później został oddelegowany przez wnioskodawcę do pracy za granicą,

przy czym czas pracy świadczonej przez ubezpieczonego za granicą nie

przekraczał 24 miesięcy.

Z ostrożności w razie stwierdzenia, że ubezpieczony S. J. nie był

pracownikiem delegowanym w rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr

883/2004, w dalszej kolejności odwołujący się oparł skargę kasacyjną na zarzutach

naruszenia przez Sąd Apelacyjny:

2) art. 13 ust. 1 lit. b) (ii) rozporządzenia 883/2004, przez jego bezpodstawne

niezastosowanie i nieustalenie podlegania przez ubezpieczonego S. J.

ustawodawstwu polskiemu, mimo że ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny w

pełni przemawia za zastosowaniem tego przepisu, gdyż w okresie objętym

zaskarżoną decyzją organu rentowego nr [...] z 24 marca 2021 r. ubezpieczony

wykonywał pracę w co najmniej dwóch państwach członkowskich, mając miejsce

zamieszkania w Polsce, a ponadto siedziba obu pracodawców (zleceniodawców)

ubezpieczonego znajduje się wyłącznie w Polsce;

3) art. 14 ust. 5 rozporządzenia 987/2009, przez jego bezpodstawne

niezastosowanie i nieustalenie podlegania przez ubezpieczonego S. J.

ustawodawstwu polskiemu, mimo że przepis ten powinien zostać zastosowany w

ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym, gdyż w okresie objętym

zaskarżoną decyzją organu rentowego nr [...] z 24 marca 2021 r. ubezpieczony S.

J. na zmianę wykonywał kilka odrębnych prac w co najmniej dwóch państwach

członkowskich dla tych samych pracodawców (zleceniodawców), przy czym

siedziba obu pracodawców (zleceniodawców) ubezpieczonego znajduje się

wyłącznie w Polsce;

4) art. 14 ust. 8 rozporządzenia 987/2009, przez jego bezpodstawne

niezastosowanie i nieustalenie podlegania przez S. J. ubezpieczeniom społecznym

I USK 127/26

7

w Polsce, mimo że przy uwzględnieniu wskazanego w tym przepisie kryterium

orientacyjnego w postaci wynagrodzenia stwierdzić należy, że ubezpieczony

otrzymywał całość wynagrodzenia od polskiego pracodawcy (zleceniodawcy).

Ubezpieczony S. J. nigdy nie otrzymał wynagrodzenia za pracę świadczoną na

rzecz wnioskodawcy i spółki powiązanej z wnioskodawcą od jakiegokolwiek innego

podmiotu. Całość wynagrodzenia ubezpieczonego S. J. była wypłacana przez

polskiego pracodawcę (zleceniodawcę), na rachunek bankowy w Polsce, a zatem

według kryterium orientacyjnego wynagrodzenia ubezpieczony wykonywał znaczną

część pracy w Polsce;

5) art. 11 ust. 3 lit. a) rozporządzenia 883/2004, przez jego niewłaściwe

zastosowanie i przyjęcie, że ubezpieczony S. J. w okresie wskazanym w

zaskarżonej decyzji ZUS nie podlegał ustawodawstwu polskiemu, podczas gdy

zgodnie z ustalonym w niniejszej sprawie stanem faktycznym w okresie objętym

zaskarżoną decyzją organu rentowego z 24 marca 2021 r. (nr [...]) ubezpieczony S.

J. na zmianę wykonywał kilka odrębnych prac w co najmniej dwóch państwach

członkowskich dla tych samych pracodawców (zleceniodawców), przy czym

siedziba obu pracodawców (zleceniodawców) ubezpieczonego znajduje się

wyłącznie w Polsce, co sprawia, że zamiast art. 11 ust. 3 lit. a) rozporządzenia

883/2004 powinien zostać zastosowany art. 13 ust. 1 lit. b) (ii) rozporządzenia

883/2004;

6) art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej, przez jego bezpodstawne

niezastosowanie, mimo wykonywania pracy przez ubezpieczonego S. J. na

podstawie umowy zlecenia zawartej z wnioskodawcą, którego siedziba znajduje się

w Polsce, a w związku z tym ubezpieczony podlega obowiązkowym

ubezpieczeniom społecznym jako zleceniobiorca zatrudniony przez wnioskodawcę

na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co

do istoty sprawy, przez zmianę zaskarżonej decyzji organu rentowego nr [...] z 24

marca 2021 r. oraz ustalenie, że w okresie wskazanym w tej decyzji ubezpieczony

S. J. podlegał ustawodawstwu polskiemu i podlegał ubezpieczeniom społecznym w

Polsce, jak również nakazanie organowi rentowemu wydania dla ubezpieczonego

I USK 127/26

8

zaświadczenia A1 potwierdzającego, że w okresie wskazanym w tej decyzji

znajdowało zastosowanie ustawodawstwo polskie. Ponadto wniósł o zasądzenie od

organu rentowego na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym

kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący powołał

się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. W ocenie skarżącego podstawą

prawną rozstrzygnięcia powinny być przepisy art. 12 ust. 1 rozporządzenia

883/2004 oraz art. 14 ust. 1 rozporządzenia 987/2009. W ocenie skarżącego

istnieją wszelkie przesłanki do uznania ubezpieczonego S.J. za pracownika

delegowanego w rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004. Przyjęcie

takiego właśnie założenia jednoznacznie przesądziłoby o uznaniu tego

ubezpieczonego za podlegającego ustawodawstwu polskiemu.

Z ostrożności procesowej, w razie odmiennej oceny faktów przez Sąd

Najwyższy i stwierdzenia, że S. J. nie był pracownikiem delegowanym w

rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia 883/2004 skarżący podkreślił, że

ubezpieczony i tak podlegał ustawodawstwu polskiemu. Konkluzja ta wynika z

przesłanek stanowiących kolejne podstawy kasacyjne, przedstawione również w

uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o odmowę

przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a w razie jej przyjęcia, o oddalenie

skargi i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie spełniła ustawowych wymagań warunkujących

przyjęcie jej do rozpoznania.

Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1 – 4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę

kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

I USK 127/26

9

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność

postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien zatem

wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z powołanych powyżej okoliczności, a

jego uzasadnienie powinno zawierać argumenty świadczące o tym, że

rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba

merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie

jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego

rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi

na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego.

Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał

na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej.

Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w ujęciu art. 3989 § 1 pkt 4

k.p.c. należy rozumieć sytuację, w której zaskarżone orzeczenie sądu drugiej

instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa. Oczywiste

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna od razu, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami ich

interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2008 r.,

II UK 317/07, LEX nr 453107; z 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109;

z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 Nr 20, poz. 494; z dnia

17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 Nr 18, poz. 437; z 8 marca

2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 Nr 6, poz. 100 oraz wyrok Sądu Najwyższego z

22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Oznacza to, że we wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego uzasadnieniu, niezbędne

jest powołanie konkretnych przepisów prawa, z którymi wyrok sądu drugiej instancji

jest w oczywisty sposób sprzeczny (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z

30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171; z 5 lutego 2014 r., III PK 86/13,

LEX nr 1644571; z 20 sierpnia 2014 r., II CSK 77/14, LEX nr 1511117;

z 11 kwietnia 2018 r., III UK 98/17, LEX nr 2497587). Chodzi zatem o taką sytuację,

gdy nie tylko zgłoszony zarzut naruszenia przepisu prawa jest słuszny, ale także

stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość

I USK 127/26

10

zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 kwietnia

2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365).

Z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wynika konieczność nie tylko powołania się na to,

że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, lecz także wykazania, że

przesłanka ta rzeczywiście występuje. Oznacza to, że skarżący musi wyjaśnić,

odrębnie od uzasadnienia podstaw kasacyjnych, w czym w jego ocenie wyraża się

"oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty przemawiające za tym, że

rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty.

Trzeba także mieć na uwadze, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania

i jego uzasadnienie podlegają analizie na wstępnym etapie badania skargi w

ramach tzw. „przedsądu”, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich

uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej

merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą więc być przez

skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Skarga

kasacyjna powinna być tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie

musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów

konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać (postanowienia Sądu

Najwyższego: z 20 października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; z 10 marca

2016 r., II CSK 10/16, LEX nr 2009500; z 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr

2015640; z 24 września 2015 r., II PK 27/15, LEX nr 2019527).

Wskazanym wyżej wymaganiom wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania i jego uzasadnienie nie sprostały.

Zwrócenia uwagi wymaga, wynikająca z art. 3983 § 3 k.p.c.

niedopuszczalność oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia

faktów lub oceny dowodów. Sąd Najwyższy związany jest bowiem ustaleniami

faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2

k.p.c.), co oznacza niedopuszczalność powoływania się przez skarżącego na

wadliwość wyroku sądu drugiej instancji, wynikającą z ustalenia faktów lub

niewłaściwego przeprowadzenia oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), co dotyczy

także wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2023 r., I CSK 2938/22).

I USK 127/26

11

Do postępowania kasacyjnego nie należy rozstrzyganie sporów o ocenę

dowodów ani o prawidłowość ustalenia stanu faktycznego sprawy, którym Sąd

Najwyższy na podstawie art. 39813 § 2 k.p.c. jest związany. Sąd Najwyższy nie jest

sądem faktów, a wyłącznie sądem prawa. W zakresie jego ustawowych

kompetencji nie mieści się zatem korygowanie ustaleń faktycznych lub oceny

materiału dowodowego dokonanego przez sąd drugiej instancji (postanowienie

Sądu Najwyższego z 30 października 2018 r., I UK 437/17, LEX nr 2570520). Sąd

Najwyższy jest bowiem związany w postępowaniu kasacyjnym ustaleniami

faktycznymi dokonanymi przez sądy (art. 3933 § 3 k.p.c.).

W niniejszej sprawie uzasadnienie wniosku skarżącego o przyjęcie skargi

kasacyjnej do rozpoznania sprowadza się w istocie do polemiki z ustaleniami

faktycznymi dokonanymi przez Sądy obu instancji. Skarżący samodzielnie

dokonuje odmiennych ustaleń stanu faktycznego, według których w jego ocenie, na

podstawie spornych umów, zainteresowany wykonywał pracę w co najmniej dwóch

państwach członkowskich, w tym w Polsce, dla pracodawców mających siedziby w

Polsce. Skarżący nie dostrzega, że wobec braku proceduralnych zarzutów

kasacyjnych, które mogłyby podważyć miarodajne dla Sądu Najwyższego ustalenia

faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.), w

postępowaniu kasacyjnym wiążące były dwa kluczowe fakty. Z zebranego materiału

wynikało, że ubezpieczony nie wykonywał pracy na terenie Polski, lecz jedynie

zajmował się czynnościami związanymi z przygotowaniem do wyjazdu za granicę.

Nie wykazano również, aby praca, która miała być wykonywana na terenie Polski

była znacząca i nie można byłoby uznać jej za marginalną. Ubezpieczony

realizował swoje obowiązki na rzecz zagranicznego podmiotu na terenie Niemiec.

W sprawie ustalono również, że wnioskodawca ma siedzibę w Polsce,

posiada własną administrację i rekrutuje pracowników, jednakże nie można przyjąć,

w świetle dokonanych ustaleń faktycznych, że prowadzi znaczną część działalności

na terytorium państwa członkowskiego, w którym ma siedzibę, czyli w Polsce.

Tymczasem decydującym warunkiem dla zastosowania art. 12 ust. 1

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia

29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego

(Dz.Urz. UE serii L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r. s. 1; dalej zwane

I USK 127/26

12

„rozporządzeniem 883/2004” albo „rozporządzeniem podstawowym”) jest istnienie

więzi między pracodawcą a państwem członkowskim, w którym ma on swoją

siedzibę. W latach 2015-2017 obie spółki, FPU E. Sp. z o.o. Sp.k. i E. Sp. z o.o.,

nie wykazały żadnych obrotów na terytorium Polski, natomiast obroty w Polsce w

latach 2018-2019 kształtowały na poziomie zaledwie kilku procent. Wartość obrotu

krajowego w sposób istotny odbiegała od poziomu zblizonego do 25% całkowitego

obrotu, który jest powszechnie uważany za cezurę pozwalającą na zastosowanie

określonych przepisów dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym w

kraju wysyłającym, bądź w przyjmującym. Możliwość zaś delegowania

pracowników ogranicza się wyłącznie do przedsiębiorstw, które normalnie

prowadzą swą działalność na terytorium państwa członkowskiego, którego

ustawodawstwu nadal podlega pracownik delegowany.

Skarżący nie dostrzega więc, że wobec braku jakichkolwiek proceduralnych

zarzutów kasacyjnych, które mogłyby podważyć miarodajne dla Sądu Najwyższego

ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2

k.p.c.), w postępowaniu kasacyjnym wiążące były ustalenia zaskarżonego wyroku,

że w spornym okresie zainteresowany wykonywał pracę najemną w jednym tylko

państwie członkowskim, to jest w Niemczech, i to na rzecz jednego tylko podmiotu,

który ponadto nie prowadził na terenie Polski „znacznej działalności”. Skarżący w

istocie kwestionuje więc dokonaną przez Sądy obu instancji ocenę dowodów i

wynikające z niej ustalenia faktyczne, co zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. jest

niedopuszczalne, gdyż podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalenia faktów lub oceny dowodów. Nie można zatem przyjąć, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.

Skarżący wnosił już skargi kasacyjne od analogicznych wyroków Sądu

Apelacyjnego w Rzeszowie dotyczących statusu ubezpieczeniowego innych

zainteresowanych. Skargi były oparte na tożsamych podstawach (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 października 2024 r., III USK 131/24,

LEX nr 3768916; z 25 lutego 2025 r., III USK 352/24, LEX nr 3842848; z 13 marca

2025 r., III USK 31/24, LEX nr 3845607; z 27 marca 2025 r., III USK 353/24, LEX nr

3852921; z 17 czerwca 2025 r., III USK 36/25, LEX nr 3899523 oraz wyroki Sądu

I USK 127/26

13

Najwyższego: z 18 czerwca 2024 r., III USKP 20/24, LEX nr 3728161 i z 14 maja

2025 r., III USKP 34/25, LEX nr 3866063).

Sąd Najwyższy w wyroku z 18 czerwca 2024 r., w sprawie III USKP 20/24

(LEX nr 3728161), rozpoznając skargę odwołującego się płatnika odnośnie do

innych zainteresowanych, stwierdził, że zasadniczym warunkiem zastosowania

art. 13 ust. 1b (ii) rozporządzenia 883/2004 jest wykonywanie pracy najemnej w

dwóch lub więcej państwach członkowskich (wykonywanie równocześnie lub na

zmianę jednej lub kilku odrębnych prac w dwóch lub więcej państwach

członkowskich w tym samym lub kilku przedsiębiorstwach lub dla jednego lub kilku

pracodawców - art. 14 ust. 5 rozporządzenia nr 883/2004). Ustalenie, że dana

osoba wykonywała pracę na terytorium wyłącznie jednego państwa członkowskiego

(a takie ustalenia poczynione zostały w niniejszej sprawie w odniesieniu do

ubezpieczonego S.J.) wyłącza możliwość zastosowania art. 13 ust. 1b (ii)

rozporządzenia 883/2004 i tym samym niemożliwe jest ustalenie ustawodawstwa

państwa członkowskiego, w którym znajduje się siedziba lub miejsce wykonywania

działalności przedsiębiorstw lub pracodawców.

Do podnoszonych przez skarżącego zarzutów Sąd Najwyższy odniósł się

również w wyroku z 14 maja 2025 r. (w sprawie III USKP 34/25, LEX nr 3866063),

w uzasadnieniu którego wskazano, że w sytuacji, gdy płatnik składek normalnie nie

prowadzi działalności na terytorium Polski, chybiony jest zarzut naruszenia art. 12

ust. 1 rozporządzenia 883/2004 i art. 14 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 oraz art. 6

ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń

społecznych (Dz.U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.; dalej zwana „ustawą systemową”).

W związku z powyższym Sąd Najwyższy - na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. -

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i

§ 3 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z art. 108 § 1 k.p.c. w kwocie

wynikającej z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z

2026 r. poz. 118), a w zakresie odsetek - na podstawie art. 98 § 11 k.p.c.

[a.ł]

I USK 127/26

14