Praca we Francji na umowę o pracę a ubezpieczenie rolnicze. SN nie przyjął skargi kasacyjnej

Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

wyrokiem z 17 października 2024 r., III AUa 29/24, oddalił apelację odwołującego

się S. P. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z 24 października 2023 r., VIII U

1933/22, oddalającego jego odwołanie od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego

Ubezpieczenia Społecznego z 29 czerwca 2022 r. oraz z 18 lipca 2022 r.

stwierdzających ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w spornych okresach.

Odwołujący się wniósł do Sądu Najwyższego skargę kasacyjną, zaskarżając

ten wyrok w całości. Uzasadniając wiosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania wskazał, że skarga jest oczywiście uzasadniona. W ocenie

skarżącego wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie jest niewłaściwy, albowiem opiera

się na błędnym założeniu, iż w latach 2019 - 2022 r. zmieniał on centrum interesów

I USK 220/26

2

życiowych i sposób zarobkowania. Na skutek zaskarżonego doszło do

zaakceptowania pewnego dualizmu prawnego. Z jednej strony, z tytułu pracy na

terenie Republiki Francuskiej zostały odprowadzone stosowne składki tylko za

okres pracy tj. 120 dni, natomiast z drugiej strony na terenie Rzeczypospolitej

Polskiej uznano, iż za cały okres od 16 września 2019 r. do 31 maja 2022 r.

skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu na terenie innego kraju

wspólnotowego. Choć poza tym 120 dniami pracy nie wykonywał on innej pracy na

terytorium Republiki Francuskiej, jak też nie przebywał na jej terenie. Zatem nie

można wskazać tytułu prawnego do objęcia go ubezpieczeniem społecznym na

terytorium innego państwa Unii Europejskiej przez cały okres pozbawienia go

ubezpieczenia społecznego rolników na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego

rozpoznania.

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4).

Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o

przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż

tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2

k.p.c. Wiosek ten powinien zawierać profesjonalny wywód prawny nawiązujący do

wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. przesłanek przedsądu ze wskazaniem, które z

nich występują w sprawie i z uzasadnieniem stanowiska skarżącego

(postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06).

Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że nawiązanie do przesłanki z art. 3989

§ 1 pkt 4 k.p.c. wymaga nie tylko powołania się na okoliczność, że skarga

kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, ale również wykazania, iż przesłanka ta

rzeczywiście zachodzi. Oznacza to, że skarżący musi wskazać, w czym - w jego

I USK 220/26

3

ocenie - wyraża się "oczywistość" zasadności skargi oraz podać argumenty

wykazujące, że rzeczywiście skarga jest uzasadniona w sposób oczywisty. Sam

zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie

prowadzi bowiem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście

uzasadniona. Skarżący powinien więc w wywodzie prawnym wykazać

kwalifikowaną postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego

polegającą na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu

podstawowej wiedzy prawniczej (postanowienia Sądu Najwyższego: z 14 lipca

2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4 poz. 75; z dnia 26 kwietnia 2006 r.,

II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 9 marca 2012 r., I UK 370/11, LEX nr 1215126;

z 1 stycznia 2012 r., I PK 104/11, LEX nr 1215774). Ponadto przez oczywistą

zasadność skargi kasacyjnej rozumie się sytuację, w której zaskarżone orzeczenie

sądu drugiej instancji w sposób ewidentny narusza konkretne przepisy prawa.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jak i w jego

uzasadnieniu, niezbędne jest zatem powołanie konkretnych przepisów prawa, z

którymi wyrok sądu drugiej instancji jest w oczywisty sposób sprzeczny

(postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr

1675171). Jednak o tym, że skarga jest oczywiście uzasadniona, nie może

decydować argumentacja zawarta w uzasadnieniu jej podstaw (postanowienie

Sądu Najwyższego z 2 kwietnia 2008 r., II PK 347/07, LEX nr 465860). Ponadto w

przyczynie kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie chodzi o wskazanie

naruszenia prawa przez sąd meriti, choćby oczywistego, co dotyczy zwłaszcza

uchybień w sferze prawa procesowego, lecz o to, aby wykazane uchybienia sądu

skutkowały wydaniem oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (postanowienia

Sądu Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 Nr 13, poz. 230;

z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z dnia 28 lutego 2012 r., I PK

157/11, LEX nr 1215115).

Skarżący nie wykazał istnienia powyższej przesłanki przedsądu.

Sąd Najwyższy w wyroku 9 lutego 2023 r., III USKP 37/22 (OSNP 2023,

Nr 12, poz. 137), wyjaśnił, że rolnik, który rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej

działalności gospodarczej, może pozostać w ubezpieczeniu rolniczym po

wykazaniu spełnienia warunków określonych w art. 5a ustawy z 20 grudnia 1990 r.

I USK 220/26

4

o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r. poz. 1770 ze

zm.). Jednym z warunków nich jest niepozostawanie w stosunku pracy lub

stosunku służbowym (art. 5a ust. 1 pkt 3 ustawy).

Tymczasem skarżący w okresach od 16 września do 19 października 2019 r.,

od 14 września do 2 października 2020 r., od 15 czerwca do 10 lipca 2021 r., od

20 września do 15 października 2021 r. oraz od 13 czerwca do 2 lipca 2022 r.

pracował we Francji na podstawie umowy o pracę, od której były odprowadzane

składki na ubezpieczenie. Jeżeli w przypadku osoby ubezpieczonej w rolniczym

systemie ubezpieczenia społecznego powstaje inny tytuł podlegania

ubezpieczeniom społecznym w systemie powszechnym (w tym przypadku z racji

wykonywania umowy o pracę w innym kraju Unii Europejskiej), to ma on

pierwszeństwo przed ubezpieczeniem społecznym rolników, gdyż przepis art. 5a

ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników pozwala rolnikowi pozostać w

systemie ubezpieczenia rolniczego wyłącznie w przypadku rozpoczęcia

prowadzenia działalności gospodarczej (po spełnieniu określonych przesłanek).

Inne tytuły powszechnego ubezpieczenia społecznego wykluczają stosowanie tego

rozwiązania (por. wyroki Sądu Najwyższego z 16 października 2007 r., I UK 123/07,

oraz z 3 września 2009 r., III UK 29/09). W przypadku skarżącego, który

podejmował kilkukrotnie zatrudnienie na terytorium Francji, dalsze pozostawanie w

tym systemie byłoby sprzeczne z zasadą, że możliwość pozostawania w

ubezpieczeniu społecznym rolników dotyczy tylko podjęcia zatrudnienia na

terytorium Polski, jeżeli zatrudnienie w innym Państwie wspólnoty również generuje

powstanie tytułu ubezpieczenia. Warunek, iż nie można być pracownikiem

(pozostawać w stosunku służbowym), aby pozostawać w ubezpieczeniu

społecznym rolników wcale nie uprawnia do twierdzenia, że inne podstawy

powszechnego ubezpieczenia społecznego są obojętne, a nawet dopuszczalne.

Strona skarżąca nie zdołała zatem wykazać, że zachodzi potrzeba

rozpoznania przez Sąd Najwyższy wniesionej przez nią skargi kasacyjnej, wobec

czego na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.

[a.ł]

I USK 220/26

5