Emerytura policyjna za służbę w MSW. SN nie przyjął skargi kasacyjnej funkcjonariusza

Sąd Apelacyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 25 marca 2025 r., w sprawie

J.K. (odwołujący się) przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego

Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o wysokość emerytury policyjnej i

policyjnej renty inwalidzkiej, oddalił apelację odwołującego się, wniesioną od

wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 10 maja 2023 r.

Skargę kasacyjną złożył odwołujący się. Wniósł o jej przyjęcie do

rozpoznania, gdyż w sprawie występuje potrzeba dokonania przez Sąd Najwyższy

wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów w

sprawach z odwołań funkcjonariuszy od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-

Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o ponownym

I USK 481/26

2

ustaleniu wysokości świadczeń emerytalnych i rentowych w związku z

przypisaniem im pełnienia służby na rzecz totalitarnego państwa wskutek wejścia w

życie ustawy o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji,

Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu

Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego,

Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby

Więziennej oraz ich rodzin z dnia 16 grudnia 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 2270) - w

zakresie rozkładu ciężaru dowodu (art. 6 k.c. i art 232 k.p.c.)

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania, gdyż nie doszło

do ziszczenia się przesłanek z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Staje się to zrozumiałe, jeśli

weźmie się pod uwagę, że nie może być mowy o rozbieżności w orzecznictwie

wtedy, gdy wprawdzie w pewnej fazie stosowania jakiegoś przepisu przez sądy, a

zwłaszcza przez Sąd Najwyższy, doszło do rozchwiania wykładni albo wyraźnych

różnic jurysdykcyjnych poświadczonych odmiennymi rozstrzygnięciami, jednak

następnie - po wyjaśnieniu występujących kontrowersji i uzgodnieniu stanowisk -

ugruntowany został pogląd, który uzyskał przewagę i ukształtował wykładnię oraz

oparte na niej orzecznictwo, niewykazujące już później odchyleń. Inaczej mówiąc,

powoływanie się na rozbieżność w orzecznictwie sądów jako przyczynę kasacyjną

określoną w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. nie może dotyczyć rozbieżności, która została

już usunięta przez ukształtowanie się wyraźnej, umocnionej i stabilnej linii

orzeczniczej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2015 r., III CSK

59/15, OSNC 2016 nr 2, poz. 29). Nie istnieje też potrzeba wykładni przepisów

prawa ani nie występuje w sprawie istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd

Najwyższy wyraził swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą

okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 17 marca 2015 r., I PK 4/15, LEX nr 1661934).

Mając na uwadze wskazana regułę, trzeba podkreślić, że Sąd Najwyższy

wielokrotnie i jednolicie wyjaśniał, że przy dokonywaniu oceny prawnej służby z

perspektywy art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy bierze

I USK 481/26

3

się pod uwagę przede wszystkim formację, w której była pełniona służba, a także

zajmowane stanowisko czy stopień służbowy oraz przebieg służby. Określenie

formacji/instytucji (z uwzględnieniem jednostek wymienionych w art. 13b ust. 1

ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy) ma istotne znaczenie z uwagi

na to, że zakres i przedmiot ich działalności może prima facie potwierdzać, że były

one bezpośrednio ukierunkowane na realizowanie charakterystycznych dla ustroju

totalitarnego zadań i funkcji i takie zadania wykonywali wszyscy - bez wyjątku -

funkcjonariusze służący w danej jednostce organizacyjnej, stanowiący jej strukturę,

bez której niemożliwe byłoby wykonywanie przypisanych tej jednostce zadań.

Nawet brak po stronie odwołującego się indywidualnych działań bezpośrednio

zmierzających do naruszania podstawowych praw i wolności człowieka, samoistnie

nie wyklucza więc takiej kwalifikacji. Skoro art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu

emerytalnym funkcjonariuszy łączy służbę na rzecz totalitarnego państwa z samym

podjęciem służby w instytucjach i formacjach wymienionych w tym przepisie, to

istnieje domniemanie faktyczne (wynikające z informacji o przebiegu służby

potwierdzającej służbę w tych jednostkach), że służba w nich była służbą na rzecz

totalitarnego państwa. Domniemanie to może być wprawdzie obalone w procesie

cywilnym. Nie jest więc tak, że to na organie rentowym ciąży obowiązek

udowodnienia (art. 6 k.c. w związku z art. 232 zdanie pierwsze k.p.c.), że dany

funkcjonariusz uczestniczył w łamaniu praw człowieka i obywatela. W sytuacji, gdy

potwierdzona zostaje służba w instytucjach i formacjach wymienionych w art. 13b

ustawy zaopatrzeniowej, to ciężar dowodu przechodzi na ubezpieczonego (wyroki

Sądu Najwyższego: z dnia 18 kwietnia 2023 r., I USKP 40/22, OSNP 2023 nr 11,

poz. 126; z dnia 16 stycznia 2024 r., I USKP 63/23, LEX nr 3656105; z dnia 13

grudnia 2023 r., III USKP 45/23, LEX nr 3645275; z dnia 9 stycznia 2024 r., III

USKP 74/23, LEX nr 3652108; z dnia 18 kwietnia 2023 r., I USKP 40/22, OSNP

2023 nr 11, poz. 126; z dnia 13 maja 2025 r., I USKP 10/25, LEX nr 3883085; z

dnia 23 kwietnia 2025 r., I USKP 8/25, LEX nr 3864325).

W rezultacie, mając na uwadze funkcje przypisane Sądowi Najwyższemu,

nie ma podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeśli podnoszona

przez stronę kwestia została już jednolicie wyjaśniona w orzecznictwie Sądu

I USK 481/26

4

Najwyższego. W takim wypadku nie zachodzi „potrzeba” wykładni przepisów w

rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Dlatego orzeczono jak w sentencji.

[A.P.]

[a.ł]