Niedziela Wydanie nr 36

Sygnatura akt
I USK 73/26
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
27 stycznia 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Milczenie niemieckiej instytucji a polskie ustawodawstwo. SN odmówił przyjęcia skargi

Przejdź do orzeczenia, 14 min czytania

Spór

Odwołujący się kwestionował decyzję ZUS Oddział w Legnicy o podleganiu polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych od 1 lutego 2016 r. do 21 lutego 2022 r. Twierdził, że praca w Niemczech na umowę o pracę nie była marginalna.

Ustalenia sądu

Według podstawy faktycznej wyroku informacja o tymczasowo ustalonym ustawodawstwie polskim została przekazana niemieckiej instytucji pismem z 28 lutego 2022 r., a instytucja ta nie wniosła zastrzeżeń. Skarżący nie posiadał zaświadczenia A1.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od A.W. na rzecz ZUS 240 zł kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami.

Dlaczego

Skarga nie była oczywiście uzasadniona, ponieważ procedura z art. 16 rozporządzenia 987/2009 została zachowana, a milczenie instytucji niemieckiej oznaczało akceptację ustalonego ustawodawstwa. Sąd drugiej instancji respektował utrwalone poglądy judykatury.

Dla firm

Jeśli zagraniczna instytucja nie zgłosi zastrzeżeń w ciągu dwóch miesięcy od poinformowania o tymczasowym określeniu ustawodawstwa, staje się ono ostateczne, a sąd nie ocenia samodzielnie, czy praca jest marginalna.

Więcej o sprawie

Skarżący twierdził, że ZUS nie wykazał doręczenia pisma z 28 lutego 2022 r. niemieckiemu organowi rentowemu. SN uznał, że brak zastrzeżeń w terminie dwóch miesięcy sprawił, iż tymczasowe określenie stało się ostateczne.

Według skargi odwołujący się od 1 listopada 2021 r. pracował w Niemczech w pełnym wymiarze czasu, a ZUS traktował tę pracę jako marginalną.

Z kolei skarżący nie legitymował się wystawionym przez niemiecką instytucję ubezpieczeniową zaświadczeniem A1.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Rozstrzygnięcie
Zasądzono
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Wydział I
Sygnatura
I USK 73/26

Treść orzeczenia około 14 minut czytania

I USK 73/26

POSTANOWIENIE

Dnia 27 stycznia 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Agnieszka Żywicka

w sprawie z odwołania A.W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy

o ustalenie właściwego ustawodawstwa w zakresie zabezpieczenia społecznego,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w dniu 27 stycznia 2026 r.,

na skutek skargi kasacyjnej odwołującego się od wyroku Sądu Apelacyjnego

we Wrocławiu z dnia 8 marca 2024 r., sygn. akt III AUa 404/23,

1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) zasądza od A.W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w Legnicy kwotę 240 zł (dwieście

czterdzieści złotych) wraz z odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c.,

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyniku rozpoznania apelacji wniesionej

przez A.W. od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy z

9 stycznia 2023r., oddalającego odwołanie A.W. od decyzji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy z 29 czerwca 2022 r., w

której stwierdzono, że wnioskodawca podlega ustawodawstwu polskiemu

w zakresie ubezpieczeń społecznych od 1 lutego 2016 r. do 21 lutego 2022 r.,

I USK 73/26

2

wyrokiem z dnia 8 marca 2024r. w pkt I. oddalił apelację, w pkt II. zasądził od A.W.

na rzecz strony pozwanej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy

kwotę 240 zł. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia

uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów

zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

A.W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu

z dnia 8 marca 2024 r., zaskarżając ten wyrok w całości.

Skarga kasacyjna została oparta na następujących podstawach:

1. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.

a) art. 13 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)

883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez

jego niezastosowanie - a w konsekwencji przyjęcie, że praca świadczona na

umowę o pracę w Niemczech jest pracą marginalną mimo, że od 1 listopada 2021 r.

świadczona jest w pełnym wymiarze czasu pracy;

b) art. 16 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)

nr 987/2009 dotyczącego wykonywania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i

Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia

społecznego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie - a w konsekwencji przyjęcie,

że tymczasowe określenie jako właściwego dla wnioskodawcy ustawodawstwa

polskiego stało się ostateczne z upływem dwóch miesięcy po wydaniu przez Zakład

Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy pisma z dnia 28 lutego 2022 r.,

podczas gdy w aktach sprawy nie znajduje się - i jak ustalono w toku postępowania

apelacyjnego nie istnieje - potwierdzenie doręczenia ww. pisma niemieckiemu

organowi rentowemu.

2. naruszenia przepisów prawa postępowania, a to art. 2351 k.p.c.

i 2352 k.p.c. oraz art. 378 § 1 k.p.c. poprzez:

a) przyjęcie, że niemiecki organ rentowy nie wniósł zastrzeżeń co do ustaleń

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy w zakresie właściwego

ustawodawstwa w sytuacji, gdy nie przedłożono żadnego dowodu na to, że pismo

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy z dnia 28 lutego 2022 r.

zostało doręczone do Deutsche Rentenversicherung Bund, w toku postępowania

przed Sądem pierwszej instancji został oddalony wniosek pełnomocnika

I USK 73/26

3

wnioskodawcy o zwrócenie się do niemieckiej instytucji ubezpieczeniowej o

udzielenie informacji, czy polski organ rentowy zgłaszał się o ustalenie właściwego

ustawodawstwa i czy niemiecka instytucja ubezpieczeniowa podtrzymuje

twierdzenia, na które powołuje się organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie, zaś

w toku postępowania apelacyjnego ujawnione zostało, że Zakład Ubezpieczeń

Społecznych nie jest w stanie przedłożyć dowodu doręczenia pisma niemieckiemu

organowi rentowemu albowiem dowód takowy nie istnieje.

We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący podniósł,

że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona ze względu na:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 13 ust. 3

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 883/2004 w sprawie

koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez jego niezastosowanie,

a to wobec przyjęcia przez sądy orzekające, że dla wypełnienia przyjętej na

podstawie przepisów nie mających rangi ustawowej definicji pracy marginalnej

wystarczające jest oparcie się przez sąd orzekający wyłącznie na jednej (z dwóch)

przesłanek, tj. na przesłance związanej z kwestią generowanych przychodów, z

pominięciem przesłanki związanej z kwestią zaangażowania czasowego osoby

wykonującej pracę najemną i działalność gospodarczą w dwóch różnych krajach

członkowskich Unii Europejskiej,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 16 ust. 3

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 dotyczącego

wykonywania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004

w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego poprzez jego

niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że tymczasowe określenie jako właściwego

dla wnioskodawcy ustawodawstwa polskiego jest ostateczne z upływem dwóch

miesięcy po wydaniu przez organ rentowy wobec braku sprzeciwu ze strony

zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej, podczas gdy brak dowodu na to, że

zagraniczna instytucja ubezpieczeniowa o fakcie dokonania tymczasowych ustaleń

w zakresie ustawodawstwa właściwego w zakresie ubezpieczeń społecznych miała

wiedzę, a jej milczenie było wyrazem braku zastrzeżeń co do tych ustaleń,

3. naruszenie przepisów prawa procesowego mogących mieć istotny

wpływ na wynik sprawy - art. 2351 k.p.c. i 2352 k.p.c. oraz art. 378 §1 k.p.c. poprzez

I USK 73/26

4

przyjęcie, że w niniejszej sprawie prawidłowo przeprowadzono procedurę dialogu i

koncyliacyjnych ustaleń pomiędzy organami rentowymi Polski i Niemiec w sytuacji,

gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że brak dowodu na

poinformowanie zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej o dokonanych przez

Zakład Ubezpieczeń Społeczny ustaleniach, a wnioski dowodowe skarżącego o

dokonanie ustaleń w tym zakresie zostały oddalone (w I instancji), zaś

niewyjaśnienie istoty kwestii doręczenia nie stanęła na przeszkodzie wyrokowaniu

w sprawie przez Sąd II instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną

do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),

istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub

wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność

postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada

również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne

skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do

rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie

skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej

jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c., a

jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,

biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania

skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym)

środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej

instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej

charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości

stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń

faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Wypada także przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem

judykatury skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą

skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste

I USK 73/26

5

naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby

dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania

prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji

(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01,

OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494 oraz z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01,

OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy

orzeczenie jest niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej

wykładni przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia

30 stycznia 1963 r., II CZ 3/63, OSPiKA 1963 nr 11, poz. 286). Powołanie się przez

autora skargi kasacyjnej na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.

zobowiązuje go zatem do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do

wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub

procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy

wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi

za oczywiście uzasadnioną, tj. podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia

Sądu Najwyższego: z dnia 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz

z dnia 3 lutego 2010 r., II PK 304/09, LEX nr 602695).

Przedmiotowa skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona.

Na tle art. 16 rozporządzenia nr 987/2009 wyjaśniono już mechanizm

ustalania ustawodawstwa właściwego i obowiązki oraz uprawnienia państw

członkowskich (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2018 r.,

III UK 44/17, OSNP 2019 nr 1 poz. 8 i powołane tam orzeczenia). Mianowicie, jeśli

procedura określona w art. 16 rozporządzenia nr 987/2009 zostanie zrealizowana,

to jest ona wiążąca przy określeniu ustawodawstwa właściwego. W ramach tej

procedury wyznaczona instytucja państwa członkowskiego miejsca zamieszkania

niezwłocznie ustala ustawodawstwo mające zastosowanie do zainteresowanego,

uwzględniając art. 13 rozporządzenia podstawowego oraz art. 14 rozporządzenia

wykonawczego. Takie wstępne określenie mającego zastosowanie ustawodawstwa

ma charakter tymczasowy. Instytucja ta informuje wyznaczone instytucje każdego

państwa członkowskiego, w którym wykonywana jest praca, o swoim tymczasowym

określeniu (art. 16 ust. 2). Tymczasowe określenie mającego zastosowanie

ustawodawstwa, przewidziane w ust. 2, staje się ostateczne w terminie dwóch

I USK 73/26

6

miesięcy od momentu poinformowania o nim instytucji wyznaczonych przez

właściwe władze zainteresowanych państw członkowskich, zgodnie z ust. 2, o ile

ustawodawstwo nie zostało już ostatecznie określone na podstawie ust. 4, lub

przynajmniej jedna z zainteresowanych instytucji informuje instytucję wyznaczoną

przez właściwą władzę państwa członkowskiego miejsca zamieszkania przed

upływem tego dwumiesięcznego terminu o niemożności zaakceptowania określenia

mającego zastosowanie ustawodawstwa lub o swojej odmiennej opinii w tej kwestii

(art. 16 ust. 3). Tak więc istotna jest milcząca akceptacja przez organ państwa

wykonywania pracy najemnej ustawodawstwa ustalonego przez instytucję państwa

członkowskiego miejsca zamieszkania w ramach tej procedury, co zobowiązuje

organ państwa wykonywania pracy najemnej do podporządkowania się

decyzji o ustaleniu ustawodawstwa i wyklucza objęcie ubezpieczeniem

w państwie wykonywania pracy najemnej. W przypadku natomiast sporu między

państwami członkowskimi zastosowanie ma art. 16 ust. 4 i decyduje wspólne

porozumienie, a w okresie poprzedzającym to porozumienie (okres koncyliacji) -

art. 6 rozporządzenia nr 987/2009 (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

14 maja 2025 r. III USK 213/24, LEX nr 3893317).

Ocena, czy została wyczerpana wymagana przez art. 16 ust. 4

rozporządzenia Nr 987/2009 procedura współdziałania, wymaga w pierwszej

kolejności jednoznacznych ustaleń faktycznych co do treści pism wymienianych

między właściwymi instytucjami. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 września

2016 r., I UZ 14/16 (LEX nr 2153430) wskazał, że wyznaczone zakresem art. 16

ust. 4 rozporządzenia Nr 987/2009 obowiązki instytucji właściwej miejsca

świadczenia pracy sprowadzają się jednak do udzielenia (także z własnej inicjatywy)

stosownych wyjaśnień i przedstawienia swojego stanowiska (opinii) odnośnie do

ustawodawstwa właściwego. Przepisy rozporządzenia wykonawczego ani też

Decyzja nr A1 z dnia 12 czerwca 2009 r. w sprawie ustanowienia procedury dialogu

i koncyliacji w zakresie ważności dokumentów, określenia ustawodawstwa

właściwego oraz udzielania świadczeń na mocy rozporządzenia Parlamentu

Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 (Dz.Urz.UE nr C 106/1; dalej decyzja nr A1)

nie stawiają w tym zakresie żadnych wymagań formalnych, w szczególności nie

wymaga się wydania przez instytucję właściwą miejsca wykonywania pracy

I USK 73/26

7

najemnej formalnej decyzji w indywidualnej sprawie. Opinia ta może przybrać

postać pisma (informacji), stąd dla oceny, czy przedstawione w nim stanowisko ma

zastosowanie do indywidualnej sytuacji zainteresowanego występującego z

wnioskiem o ustalenie ustawodawstwa, ważna jest jego treść. (por. postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2021 r. II USK 348/21, LEX nr 3273647).

W takiej sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wydając decyzję o

ustaleniu ustawodawstwa polskiego, nie dokonuje nieuprawnionej, "samodzielnej"

oceny (w tym istnienia) stosunku prawnego stanowiącego tytuł ubezpieczenia

zainteresowanego w Niemczech, ale jedynie uwzględnia stanowisko, wyrażone

również za pomocą milczącej akceptacji, instytucji właściwej.

Ustawodawca unijny nie przewidział szczególnej formy co do porozumienia,

o którym mowa w art. 16 ust. 4 rozporządzenia Nr 987/2009. Zatem "wspólnie

porozumienie" może polegać na: poinformowaniu przez instytucję właściwą miejsca

świadczenia pracy najemnej o swoim stanowisku odnośnie do nieistnienia ważnego

tytułu do ubezpieczenia społecznego na terytorium jej państwa; wydaniu przez

instytucję właściwą miejsca zamieszkania decyzji w indywidualnej sprawie

(o charakterze tymczasowym - w trybie art. 16 ust. 2 rozporządzenia Nr 987/2009)

o stosowaniu ustawodawstwa krajowego i zaakceptowaniu tej decyzji przez

instytucję właściwą miejsca świadczenia pracy przez niewniesienie zastrzeżeń -

art. 16 ust. 3 rozporządzenia Nr 987/2009 (por. postanowienie Sądu Najwyższego

z 23 listopada 2016 r., I UZ 48/16, LEX nr 2203530).

W wyroku TSUE z 13 lipca 2017 r. C-89/16, Radosław Szoja v Sociálna

poistovňa and WEBUNG, s.r.o., w punkcie 42 przypomniano, że normy kolizyjne

zawarte w rozporządzeniu podstawowym mają wobec państw członkowskich

charakter bezwzględnie wiążący i obligują do współpracy organów rentowych

dwóch różnych państw członkowskich. Z kolei w wyroku z dnia 10 maja 2017 r.,

I UK 456/16 (LEX nr 2352167), Sąd Najwyższy uwypuklił, że choć wydanie decyzji

o ustaleniu ustawodawstwa właściwego musi poprzedzać wymagana przez

art. 16 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego procedura, to ustawodawca unijny nie

nadał jakiejś instytucjonalnej formy "wspólnemu porozumieniu", o którym mowa w

art. 16 ust. 4 rozporządzenia wykonawczego. Zatem "wspólnie porozumienie" może

polegać na poinformowaniu przez instytucję właściwą miejsca świadczenia pracy

I USK 73/26

8

najemnej o swoim stanowisku odnośnie do nieistnienia ważnego tytułu do

ubezpieczenia społecznego na terytorium jej państwa; wydaniu przez instytucję

właściwą miejsca zamieszkania decyzji w indywidualnej sprawie (o charakterze

tymczasowym - w trybie art. 16 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego) o stosowaniu

ustawodawstwa krajowego i zaakceptowaniu tej decyzji przez instytucję właściwą

miejsca świadczenia pracy przez niewniesienie zastrzeżeń - art. 16 ust. 3 in fine

rozporządzenia wykonawczego. Taka tez sytuacja maiła miejsce w sprawie.

Odnosząc powyższe uwagi do ocenianego w niniejszym postępowaniu

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz argumentacji

podniesionej w jego uzasadnieniu, Sąd Najwyższy zauważa, że nawet pobieżna

lektura pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wyraźnie wskazuje, że Sąd

drugiej instancji w pełni respektował przedstawione wcześniej poglądy judykatury, a

nawet uczynił z nich podstawę dokonania własnej oceny prawnej ustalonego w

sprawie stanu faktycznego, z którego jednoznacznie wynikało, że pomiędzy polską

a niemiecką instytucją ubezpieczeniową doszło do takiego jak wyżej opisane

"wspólnego porozumienia". Z kolei skarżący nie legitymował się wystawionym

przez niemiecką instytucję ubezpieczeniową zaświadczeniem A1.

Dalej idąc, założeniem postawionych twierdzeń zawartych we wniosku, jest

to, że brak dowodu na to, że zagraniczna instytucja ubezpieczeniowa o fakcie

dokonania tymczasowych ustaleń w zakresie ustawodawstwa właściwego w

zakresie ubezpieczeń społecznych miała wiedzę, a jej milczenie było wyrazem

braku zastrzeżeń co do tych ustaleń. Tymczasem według wiążącej Sąd

Najwyższy podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku, (art. 39813 § 2 k.p.c.),

wynika, że informacja o ustalonym tymczasowo ustawodawstwie polskim została

przekazana właściwej niemieckiej instytucji ubezpieczeniowej pismem z

28 lutego 2022r. Instytucja ta nie wniosła zastrzeżeń w trybie art. 16 ust. 3

rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009r. w związku z

czym ustalone wobec ubezpieczonego polskie ustawodawstwo stało się ostateczne.

Jednocześnie w przesłance zawartej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. chodzi o oczywiste

naruszenie przepisów prawa na bazie ustalonego przez sąd drugiej instancji stanu

faktycznego sprawy (art. 39813 § 2 k.p.c.), co oznacza, że Sąd Najwyższy w

przypadku poddania skargi kasacyjnej merytorycznemu rozpoznaniu musiałby je

I USK 73/26

9

uwzględnić przy rozpatrywaniu podniesionych w tej skardze zarzutów naruszenia

prawa materialnego.

Wynik stosownej procedury, która nie musi uzewnętrzniać się szczególnymi

formułami, zadecyduje o wyborze ustawodawstwa właściwego. Dlatego milczenie

słowackiej instytucji ubezpieczeniowej (brak zgłoszenia zastrzeżeń) oznacza

stanowisko, że traktuje pracę ubezpieczonego jako pracę marginalną na Słowacji i

godzi się ostatecznie na wybór ustawodawstwa zaproponowany przez Zakład

Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym ostatecznie w sprawie, ocena pracy

marginalnej została podjęta przez właściwy ku termu organ, zaś pozwany, a tym

samym później sądy powszechne nie decydowały samodzielnie o pracy

marginalnej jako negatywnej przesłance wyłączającej koordynację, niezależnie od

wszystkich argumentów jakie zostały użyte w pisemnych motywach zaskarżonego

wyroku.

Skarżący podniósł również zarzut, że błędnie przyjęły sądy orzekające, że

dla wypełnienia przyjętej na podstawie przepisów definicji pracy marginalnej

wystarczające jest oparcie się przez sąd orzekający wyłącznie na jednej (z dwóch)

przesłanek, tj. na przesłance związanej z kwestią generowanych przychodów, z

pominięciem przesłanki związanej z kwestią zaangażowania czasowego osoby

wykonującej pracę najemną.

W odpowiedzi na to twierdzenie należy podkreślić, przy uwzględnieniu

całokształtu postępowania - że wątpliwości organu rentowego okazały się zasadne,

skoro zostały zaaprobowane przez odpowiednią instytucję właściwą innego

państwa członkowskiego. Z kolei sąd, w postępowaniu odwoławczym od takiej

decyzji, skupia uwagę na zachowaniu właściwej procedury wydania decyzji, gdyż

jego kompetencje do oceny stanu prawnego w innym państwie unijnym

podlegają ograniczeniom. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2017 r.,

II UK 248/16, LEX nr 2306376, wyrażono pogląd, że wniosek o ustalenie

ustawodawstwa właściwego oznacza poddanie tej kwestii procedurze przewidzianej

w art. 16 rozporządzenia Nr 987/2009, której efektem jest wspólne porozumienie

państw członkowskich, zapobiegające podwójnemu (lub wielokrotnemu) podleganiu

ubezpieczeniu społecznemu albo nieobjęciu ubezpieczeniem w żadnym państwie

członkowskim. Natomiast, jeśli intencją zainteresowanego jest uzyskanie

I USK 73/26

10

potwierdzenia podlegania wskazanemu przez niego ustawodawstwu, to temu służy

wniosek o wydanie poświadczenia na formularzu A1, którego podstawę stanowi

art. 19 ust. 2 rozporządzenia Nr 987/2009. Wówczas ocena takiego żądania

należy do organów i instytucji właściwych tego państwa członkowskiego, którego

ustawodawstwo miałoby być zastosowane. Jak wynika z dalszych ustaleń,

odwołujący zaświadczenia takiego nie uzyskał.

Ostatecznie należy wskazać na istnienie Praktycznego poradnika

"Ustawodawstwo mające zastosowanie do pracowników Unii Europejskiej, w EOG i

Szwajcarii", który wskazuje, że praca marginalna to praca stała, ale mająca

niewielkie znaczenie pod względem czasu oraz zysku ekonomicznego, zajmująca

mniej niż 5% regularnego czasu pracy pracownika i/lub przynoszącą mniej niż 5%

jego całkowitego wynagrodzenia. Ów Poradnik nie ma mocy prawnej, lecz może

okazać się pomocny w interpretowaniu spornych zagadnień, na co - w innym

kontekście prawnym - zwracał już uwagę Sąd Najwyższy (por. wyrok w składzie

siedmiu sędziów z dnia 18 listopada 2015 r., II UK 100/14, OSNP 2016 Nr 7, poz.

88).

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.

odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Okosztach orzeczono na

podstawie art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c.

M.G.

[a.ł]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.