Prokurator kwestionował powołanie sędziego SN. Wniosek pozostawiony bez rozpoznania

X. Y. prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] (dalej: „Skarżący”) działając na

podstawie art. 29 § 6 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst

jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 622 z późn. zm.; dalej: „u.SN”), wniósł o zbadanie

spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez Sędziego Sądu

Najwyższego Marka Dobrowolskiego z uwagi na okoliczności towarzyszące jego

powołaniu na urząd sędziego, co w konsekwencji powinno skutkować wyłączeniem

go od rozpoznania sprawy II ZIZ 33/23.

W uzasadnieniu wniosku Skarżący powołując orzecznictwo Sądu

Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Europejskiego Trybunału

Praw Człowieka podniósł, że Sędzia Sądu Najwyższego Marek Dobrowolski został

powołany na ten urząd w okresie obowiązywania zmienionej w 2017 r. ustawy

o Krajowej Radzie Sądownictwa, co sprawia, że taki stan rzeczy prowadzi

I ZB 26/24

2

do stwierdzenia, iż w sprawie II ZIZ 33/23 może dojść do naruszenia standardu

niezawisłości i bezstronności, mającego wpływ na wynik tej sprawy.

Sąd Najwyższy postanowieniem z 23 kwietnia 2024 r., I ZB 26/24 zawiesił

postępowanie w sprawie z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian

legislacyjnych usuwających wady procesowe określone w wyroku Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21 oraz

w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada

2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21) w terminie tam

zakreślonym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek Skarżącego, złożony w trybie art. 29 § 6 u.SN, nie spełnia

określonych w tej ustawie warunków jego dopuszczalności i z tych przyczyn

podlega odrzuceniu.

Ustawą z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz

niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), z dniem 15 lipca 2022 r.

dodano do ustawy o Sądzie Najwyższym przepisy art. 29 § 4-25, regulujące

instytucję tzw. testu niezawisłości i bezstronności. Zgodnie z art. 29 § 5 u.SN

dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego lub

sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w Sądzie

Najwyższym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem

okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu,

jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia

standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z

uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy,

przy czym okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie

mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z

udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności (art.

29 § 4 u.SN). W art. 29 § 6 u.SN określono przy tym katalog spraw, w których

przysługuje uprawnienie do złożenia wniosku o zbadanie niezawisłości i

bezstronności. Zgodnie z tym przepisem wniosek o stwierdzenie przesłanek, o

I ZB 26/24

3

których mowa w art. 29 § 5 u.SN, może być złożony wobec sędziego Sądu

Najwyższego lub sędziego delegowanego do pełnienia czynności sędziowskich w

Sądzie Najwyższym wyznaczonego do składu rozpoznającego: środek

zaskarżenia; sprawę dyscyplinarną; sprawę o zezwolenie na pociągnięcie do

odpowiedzialności karnej lub tymczasowe aresztowanie sędziów, asesorów

sądowych, prokuratorów i asesorów prokuratury; sprawę z zakresu prawa pracy i

ubezpieczeń społecznych dotyczącą sędziego Sądu Najwyższego oraz sprawę z

zakresu przeniesienia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku.

Od strony procesowej, nowe instrumenty prawne, określone odpowiednio

w art. 29 § 5 u.SN i art. 42a § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju

sądów powszechnych (dalej powoływana jako p.u.s.p.), zostały ukształtowane jako

środki, w ramach których można formułować zarzuty braku niezawisłości i

bezstronności sędziego z powołaniem się na okoliczności towarzyszące jego

powołaniu oraz postępowania sędziego po powołaniu, jeżeli w okolicznościach

konkretnej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub

bezstronności, mającego (realny) wpływ na wynik sprawy, z uwzględnieniem

okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy.

Dokonując formalnej oceny wniosku inicjującego niniejsze postępowanie

wskazać należy, że pochodzi on od strony postępowania przed Sądem

Najwyższym (zob. art. 29 § 7 u.SN). Zachowano również termin tygodniowy, o

którym mowa w art. 29 § 8 zd. pierwsze u.SN. Wniosek zawiera żądanie

stwierdzenia, że w sprawie zachodzą wobec Sędziego Sądu Najwyższego Marka

Dobrowolskiego przesłanki wskazane w art. 29 § 5 u.SN, które mogłyby w

okolicznościach danej sprawy doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości

lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem

okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy (art. 29 § 9 pkt 1

u.SN). We wniosku nie wskazano jednak wymaganych prawem okoliczności

uzasadniających zawarte w nim żądanie ani dowodów na ich poparcie, które

wskazywałyby na okoliczności związane z powołaniem na pełniony urząd, na

sposób postępowania sędziego po powołaniu, jak i na wpływ, jaki okoliczności te

mogłyby mieć na wynik rozpoznania sprawy głównej (zob. art. 29 § 9 pkt 2 u.SN).

Skarżący nie podniósł też żadnych okoliczności mających wpływ na orzekanie

I ZB 26/24

4

przez sędziego w postępowaniu sądowym, a pośrednio na jego niezawisłość,

niezależność i bezstronność.

Końcowo Sąd Najwyższy wyjaśnia, że przepis art. 429 § 1 k.p.k., stosowany

odpowiednio na podstawie art. 29 § 24 u.SN, nakłada na prezesa sądu, do którego

kieruje się wniosek z art. 29 § 5 u.SN, obowiązek kontroli ustawowych warunków

dopuszczalności takiego wniosku. Wprawdzie w niniejszej sprawie wydane zostało

zarządzenie o przyjęciu wniosku, jednakże dostrzeżenie braków formalnych

na późniejszym etapie nie wyłącza obowiązku odrzucenia wniosku, który w sposób

oczywisty nie spełnia wymogów ustawy (art. 29 § 5 i § 9 pkt 2 i § 10 u.SN

w zw. z art. 429 § 1 k.p.k.). Dokonanie kontroli formalnej na możliwie wczesnym

etapie postępowania wnioskowego zapobiega zbędnemu angażowaniu całego

wieloosobowego składu orzekającego w procedurę oceny formalnej, wyznaczonego

do dokonania oceny merytorycznej, o ile jest dopuszczalna (zob. postanowienie

Sądu Najwyższego z 15 listopada 2022 r. sygn. akt III CB 10/22).

Sąd Najwyższy wskazuje nadto, że postanowieniem z 23 kwietnia 2024 r.,

I ZB 26/24 zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na konieczność

przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wady procesowe określone

w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia

2023 r., C-718/21 oraz w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw

Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21) w

terminie tam zakreślonym. Sąd Najwyższy postanowił jednak podjąć dalsze

postępowanie mając na uwadze uchwałę z 3 grudnia 2025 r., I NZP 7/25.

Z tych wszystkich względów, Sąd Najwyższy uznał, że analizowany wniosek nie

spełnia wymagań formalnych, określonych w art. 29 § 9 pkt 2 u.SN i na podstawie art. 29 §

10 w zw. z § 24 u.SN w zw. z art. 430 § 1 k.p.k. orzekł jak w sentencji.

[M. T.]

[r.g.]

I ZB 26/24

5