Plakaty z wierszem Miłosza w tle. SN odmówił zgody na ściganie sędziego

Treść orzeczenia około 6 minut czytania

I ZI 51/22

UCHWAŁA

Dnia 25 lutego 2026 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marek Dobrowolski

Protokolant st. inspektor sądowy Mariusz Pogorzelski

przy udziale Instytutu Pamięci Narodowej Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni

przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku, Rzecznika Dyscyplinarnego

Sędziów Sądów Wojskowych i pełnomocnika objętego wnioskiem sędziego, po

rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 25

lutego 2026 r. wniosku prokuratora Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni

przeciwko Narodowi Polskiemu w Białymstoku w przedmiocie zezwolenia na

pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego Wojskowego Sądu

Garnizonowego w [...] w stanie spoczynku X. Y. za to, że:

I. w dniu 28 stycznia 1982 roku w [...], województwo [...] jako funkcjonariusz

publiczny - oficer śledczy Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...], będący

funkcjonariuszem państwa komunistycznego stosującego wobec osób

pozostających w opozycji do ówczesnej władzy masowe represje, w tym poprzez

bezzasadne wykorzystanie przepisów dotyczących stanu wojennego w Polsce

zaostrzających odpowiedzialność karną, wspólnie i w porozumieniu z innymi

prokuratorami Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...] przekroczył swoje

uprawnienia w ten sposób, iż pełniąc obowiązki oskarżyciela publicznego na

rozprawie przed Sądem Pomorskiego Okręgu Wojskowego w [...]1, orzekającym na

sesji wyjazdowej w [...] w sprawie o sygn. [...] przeciwko T. K., po uprzednim

sporządzeniu zatwierdzonego przez prokuratora wojskowego aktu oskarżenia

przeciwko T. K. i J. L. w śledztwie o sygnaturze akt […] Wojskowej Prokuratury

Garnizonowej w [...], działając w zamiarze uzyskania skazania na karę pozbawienia

wolności, nakłaniał członków składu orzekającego tegoż Sądu do bezprawnego

pozbawienia wolności T. K., wnioskując o uznanie T. K. za winnego popełnienia

zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu i wymierzenie mu kary 3 lat pozbawienia

I ZI 51/22

2

wolności i pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat, podczas gdy zgromadzony

w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że T. K. swoim

zachowaniem wypełnił ustawowe znamiona zarzuconego mu czynu z art. 48 ust. 2

w zb. z art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, gdyż 30

plakatów rozlepionych przez J. L., T. K. w dniu 16 grudnia 1981 roku na ulicach K.,

zawierających wiersz Czesława Miłosza pod tytułem „Który skrzywdziłeś człowieka

prostego”, jak i treści: „Chcemy wolnej Polski”, „Wolnej Polski”, „Wolnej i

demokratycznej Polski”, „terror drogą do socjalizmu”, „nie wierzcie hasłom

pseudopatriotycznym”, „tylko władza niechciana używa przemocy”, „władza

robotnikom” nie zawierało jakichkolwiek fałszywych treści jednoznacznie mogących

wywołać w społeczeństwie niepokój publiczny lub rozruchy, nie było plakatami

nieprawdziwie opisującymi ówczesne wydarzenia, a więc ich sporządzenie i

rozlepienie na ulicach K. nie mogło zostać uznane jako popełnienie przez T. K.

czynu określonego w art. 48 ust. 2 w zb. z art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia

1981 r. o stanie wojennym, a zachowanie T. K. stanowiło wyłącznie wyraz jego

prawa do wolności myśli, sumienia i wyznania, obejmujące prawo uzewnętrznienia,

w tym publicznego, poglądów i przekonań, zagwarantowanego przez Konstytucję

PRL i akty prawa międzynarodowego, w następstwie czego utożsamiając się z

istniejącym wówczas ustrojem politycznym i naruszając prawa T. K. do wyrażania

przekonań i opinii, stosował wobec pokrzywdzonego represje z powodu

prezentowanych i wyrażanych przezeń przekonań i poglądów społeczno-

politycznych, które to represje stanowiły poważne prześladowanie z powodu

przynależności pokrzywdzonego do określonej grupy młodzieży sprzeciwiającej się

wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego, czym dopuścił się zbrodni

komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości

bezprawnego pozbawienia wolności T. K. w [...], […]1, województwo […], na czas

dłuższy niż 7 dni od dnia 22 grudnia 1981 roku do dnia 25 czerwca 1982 roku,

działając w ten sposób na szkodę interesu publicznego w postaci zapewnienia

prawidłowego toku postępowania karnego oraz prywatnego interesu

pokrzywdzonego, tj. o przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. w zb.

z art. 189 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o

I ZI 51/22

3

Instytucie Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi

Polskiemu (dalej powoływana jako: ustawa o IPN);

II. w dniu 28 stycznia 1982 roku w [...], województwo [...], jako funkcjonariusz

publiczny - oficer śledczy Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...], będący

funkcjonariuszem państwa komunistycznego stosującego wobec osób

pozostających w opozycji do ówczesnej władzy masowe represje, w tym poprzez

bezzasadne wykorzystanie przepisów dotyczących stanu wojennego w Polsce

zaostrzających odpowiedzialność karną, wspólnie i w porozumieniu z innymi

prokuratorami Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w [...] przekroczył swoje

uprawnienia w ten sposób, iż pełniąc obowiązki oskarżyciela publicznego na

rozprawie przed Sądem Pomorskiego Okręgu Wojskowego w [...]1, orzekającym na

sesji wyjazdowej w [...] w sprawie o sygn. [...] przeciwko J. L., po uprzednim

sporządzeniu zatwierdzonego przez prokuratora wojskowego aktu oskarżenia

przeciwko J. L. i T. K. w śledztwie o sygnaturze akt […] Wojskowej Prokuratury

Garnizonowej w [...], działając w zamiarze uzyskania skazania na karę pozbawienia

wolności, nakłaniał członków składu orzekającego tegoż Sądu do bezprawnego

pozbawienia wolności J. L., wnioskując o uznanie J. L. za winnego popełnienia

zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu i wymierzenie mu kary 3 lat pozbawienia

wolności i pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat, podczas gdy zgromadzony

w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że J. L. swoim

zachowaniem wypełnił ustawowe znamiona zarzuconego mu czynu z art. 48 ust. 2

w zb. z art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, gdyż 30

plakatów rozlepionych przez J. L., T. K. w dniu 16 grudnia 1981 roku na ulicach K.,

zawierających wiersz Czesława Miłosza pod tytułem „Który skrzywdziłeś człowieka

prostego”, jak i treści: „Chcemy wolnej Polski”, „Wolnej Polski”, „Wolnej i

demokratycznej Polski”, „terror drogą do socjalizmu”, „nie wierzcie hasłom

pseudopatriotycznym”, „tylko władza niechciana używa przemocy”, „władza

robotnikom” nie zawierało jakichkolwiek fałszywych treści jednoznacznie mogących

wywołać w społeczeństwie niepokój publiczny lub rozruchy, nie było plakatami

nieprawdziwie opisującymi ówczesne wydarzenia, a więc ich sporządzenie i

rozlepienie na ulicach K. nie mogło zostać uznane jako popełnienie przez J. L.

czynu określonego w art. 48 ust. 2 w zb. z art. 48 ust. 3 dekretu z dnia 12 grudnia

I ZI 51/22

4

1981 r. o stanie wojennym, a zachowanie J. L. stanowiło wyłącznie wyraz jego

prawa do wolności myśli, sumienia i wyznania, obejmujące prawo uzewnętrznienia,

w tym publicznego, poglądów i przekonań, zagwarantowanego przez Konstytucję

PRL i akty prawa międzynarodowego, w następstwie czego utożsamiając się z

istniejącym wówczas ustrojem politycznym i naruszając prawa J. L. do wyrażania

przekonań i opinii, stosował wobec pokrzywdzonego represje z powodu

prezentowanych i wyrażanych przezeń przekonań i podglądów społeczno-

politycznych, które to represje stanowiły poważne prześladowanie z powodu

przynależności pokrzywdzonego do określonej grupy młodzieży sprzeciwiającej się

wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego, czym dopuścił się zbrodni

komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości

bezprawnego pozbawienia wolności J. L. w [...], B., województwo […] na czas

dłuższy niż 7 dni od dnia 22 grudnia 1981 roku do dnia 25 czerwca 1982 roku,

działając w ten sposób na szkodę interesu publicznego w postaci zapewnienia

prawidłowego toku postępowania karnego oraz prywatnego interesu

pokrzywdzonego - tj. o przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 231 § 1 k.k. w zb.

z art. 189 § 2 k.k. w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy o IPN

uchwalił:

I. odmówić zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej sędziego Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...] w stanie

spoczynku X. Y. za czyny opisane we wniosku prokuratora

Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu

w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2022 r., sygn. […];

II. odroczyć sporządzenie uzasadnienia uchwały;

III. kosztami postępowania immunitetowego obciążyć Skarb

Państwa.

[M. T.]

[r.g.]