Prokurator wskazała znajomą jako kierującą. Zgoda na ściganie za jazdę pijaną

Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w K. wnioskiem z dnia 6 lutego 2025

r., sygn. akt [...], który wpłynął do Sądu Najwyższego w dniu 7 lutego 2025 r., wniósł

na podstawie art. 13 k.p.k. oraz art. 135 § 1 i 5 u.p.p. o podjęcie uchwały w

przedmiocie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X. Y. –

prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] za czyn z art. 178a § 1 k.k.

Na posiedzeniu w dniu 26 lutego 2026 r., wnioskodawca poparł wniosek

o zezwolenie na pociągnięcie prokurator X. Y. do odpowiedzialności karnej

wskazując, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w wysokim stopniu

uprawdopodobnił popełnienie przez prokurator przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.

W oparciu o przedłożone przez prokuratora Prokuratury Rejonowej [...]

w K. akta śledztwa o sygnaturze [...], Sąd Najwyższy ustalił następujący stan

faktyczny.

W dniu 12 kwietnia 2024 r., krótko przed godziną 22:00, M. C., ekspedienta

sklepu „O.” znajdującego się przy ul. […] w R., usłyszała dźwięk nadjeżdżającego

samochodu, który zatrzymał się przy sklepie i zaraz po tym do jego wnętrza weszła

kobieta, którą jak się później okazało, była prokurator X. Y.. M. C. zwróciła uwagę

na zachowanie kobiety, które wydało się jej dziwne, w szczególności jej sposób

mówienia wskazywał na to, że była pod wpływem alkoholu. Dodatkowy niepokój

ekspedientki wzbudził fakt, że kobieta trzymała w ręku kluczyki od samochodu,

a jednocześnie chciała zakupić czteropak piwa. W związku z tym, że M. C. miała

wątpliwości co do stanu trzeźwości prokurator X. Y., odmówiła jej sprzedaży

alkoholu. Wówczas ta wyszła ze sklepu „O.” i udała się do znajdującej się po

przeciwnej stronie ulicy sklepu o nazwie „Ż.”. Wtedy też M. C. zdecydowała się o

I ZI 6/25

3

zaistniałej sytuacji zawiadomić telefonicznie Policję, której patrol w osobach M. M. i

A. R., przybył pod sklep „O.” około godz. 22:05.

Po przyjeździe na miejsce funkcjonariusze zauważyli stojący pod sklepem

„O.” pojazd marki F. o nr rej. [...] oraz wskazaną im przez M. C. kobietę, która mniej

więcej w tym samym czasie, wyszedłszy ze sklepu „Ż.” i zauważywszy

nadjeżdżający na sygnale radiowóz, zaczęła oddalać się pieszo wzdłuż ulicy […].

Funkcjonariusze udali się za nią i około 100 metrów od sklepu wylegitymowali,

ustalając, iż nazywa się X. Y. Wówczas wymieniona oświadczyła, że jest

prokuratorem Prokuratury Rejonowej w [...] i na zadane pytanie przyznała, że do

sklepu „O.” przyjechała swoim samochodem marki F., natomiast początkowo

unikała odpowiedzi na pytanie, czy byłą jego kierowcą.

W toku dalszych czynności funkcjonariusze wraz z prokurator X. Y. udali

się do jej samochodu marki F., z którego w/w wyciągnęła swój telefon i oświadczyła

policjantom, że może z niego zadzwonić do osoby, która przywiozła ją pod sklep.

Gdy ci wyrazili na to zgodę, prokurator X. Y. wykonała połączenie do E. S., swojej

zamieszkującej kilkaset metrów dalej znajomej, u której była tego wieczoru w

odwiedzinach i poinformowała ją, że znajduje się aktualnie w pobliżu sklepów „O.” i

„Ż.” i istnieje potrzeba odebrania stamtąd jej pojazdu.

E. S. zgodziła się pomóc koleżance i po kilku minutach przybyła we

wskazane jej miejsce pieszo w towarzystwie swojej sąsiadki A. K. oraz jej męża J.

Gdy w/w pojawili się pod sklepem, prokurator X. Y. w obecności policjantów

zaczęła opowiadać przebieg wydarzeń w taki sposób, jakoby to A. K. kierowała jej

pojazdem. W pewnym momencie zwróciła się również do niej z bezpośrednim

pytaniem o treści „to ty kierowałaś prawda?” które przez funkcjonariuszy odebrane

zostało jako wyraźnie sugestywne, natomiast A. K., choć z widocznym

zakłopotaniem, na nie przytaknęła.

Mając na uwadze charakter zgłoszenia, powzięte wątpliwości, a także

wyczuwalną od prokurator X. Y. woń alkoholu, funkcjonariusze poddali ją

wstępnemu badaniu na jego zawartość w wydychanym powietrzu przy pomocy

urządzenia typu FST, służącego do badań przesiewowych, nie wskazującego

dokładnego stężenia, które dało jednak ogólny wynik pozytywny, świadczący o tym,

że w/w spożywała alkohol. W związku z powyższym funkcjonariusze wezwali na

I ZI 6/25

4

miejsce kolejny patrol funkcjonariuszy ruchu drogowego, który poddał prokurator X.

Y. dokładnemu badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu

urządzeniem typu Alco-Sensor IV, z wynikiem 0,43 mg/l w pierwszej próbie

wykonanej o godz. 23:50 oraz 0,35 mg/l w drugiej wykonanej już 13 kwietnia 2024 r.

o godz. 00:06.

Gdy na miejsce zdarzenia przybyli wezwani tam w międzyczasie technicy

kryminalistyczni, komendant Komisariatu Policji w R., a także M. B. - prokurator

Prokuratury Rejonowej w T., A. K. zdała sobie sprawę z powagi sytuacji i wówczas

zdecydowała się podejść do M. M. i A. R., którym przyznała, że w istocie nigdy nie

kierowała pojazdem prokurator X. Y. i wcale nie podwoziła jej pod sklep „O.”.

W toku dalszych czynności prokurator X. Y. zabrano na kolejne badania na

zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu za pomocą urządzenia typu Alkometr

A 2.0, które dały wyniki na poziomie 0,27 mg/l w pierwszej próbie

z godz. 00:43, 0,31 mg/l w drugiej próbie z godz. 00:45, 0,29 mg/l w trzeciej z godz.

01:16 oraz 0,26 mg/l w ostatniej przeprowadzonej o godz. 1:46. Ponadto w szpitalu

pobrano od prokurator X. Y. krew, w której zgodnie z uzyskaną w toku

postępowania opinią toksykologiczną stwierdzono występowanie alkoholu

etylowego w stężeniu 0,47 promila w próbce pobranej o godz. 2:32, 0,41 promila

w próbce pobranej o godz. 03:02 i 0,32 promila w próbce pobranej o godz. 3:32.

W toku toczącego się równolegle z niniejszym postępowania

dyscyplinarnego, prokurator X. Y. przedstawiono zarzut dopuszczenia się czynu

uchybiającego godności urzędu prokuratora, wyczerpującego jednocześnie

znamiona przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., polegającego na kierowaniu w dniu 12

kwietnia 2024 r., w R., samochodem osobowym marki F. w stanie nietrzeźwości

wynoszącym 0,43 mg/l oraz 0,35 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. W

postępowaniu tym, w piśmie z dnia 13 maja 2024 r., prokurator X. Y. potwierdziła

fakt prowadzenia samochodu w stanie nietrzeźwości, wskazując, iż krytycznego

dnia była po spożyciu alkoholu, a do samochodu wsiadła będąc w bardzo trudnej

sytuacji rodzinnej.

Powyższe ustalenia faktyczne poczyniono w oparciu o następujące dowody:

zeznania świadków: M. M. (k. 7-8, k. 54-55v, k. 140-142 akt o sygn. [...]), A. K. (k.

11-12, k. 97-98, k. 146-148 akt o sygn. [...]), E. S. (k. 15-16 akt o sygn. [...]), M. C.

I ZI 6/25

5

(k. 23-24v, k. 137-139 akt o sygn. [...]), R. B. (k. 31-32 akt o sygn. [...]), A. R. (k. 52-

53v akt o sygn. [...]), J. K. (k. 59-60 akt o sygn. [...]), A. M. (k. 101-102, k. 143-145

akt o sygn. [...]), P. Z. (k. 105-106 akt o sygn. [...]) i J. K. (k. 109-109v akt o sygn.

[...]), protokołów badania stanu trzeźwości (k. 3-3v, k. 19-19v akt o sygn. [...]), opinii

toksykologiczno-sądowej (k. 75 akt o sygn. [...]), a także kserokopii akt

postępowania dyscyplinarnego o sygn. […] (k. 125-161 akt o sygn. [...]).

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że celem

postępowania w przedmiocie wyrażenia zgody na pociągnięcie prokuratora do

odpowiedzialności karnej jest ustalenie czy zgromadzony przez prokuratora

materiał dowodowy wskazuje na dostateczne podejrzenie, że prokurator

w stosunku do którego oskarżyciel (wnioskodawca) skierował do Sądu

Dyscyplinarnego wniosek o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności

karnej, swoim zachowaniem (działaniem lub zaniechaniem) zrealizował znamiona

przestępstwa opisanego we wniosku (zob. uchwały Sądu Najwyższego: z 12

czerwca 2003 r., SNO 29/03; z 23 lutego 2006 r., SNO 3/06; z 18 lipca 2016 r.,

SNO 28/16; z 27 czerwca 2024 r., I ZI 2/24).

Zgodnie z art. 135 § 5 u.p.p., uchwałę zezwalającą na pociągnięcie

prokuratora do odpowiedzialności karnej wydaje się, jeżeli zachodzi dostatecznie

uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa. Sformułowanie

„dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przestępstwa” jest

tożsame z pojęciem użytym w art. 313 § 1 k.p.k. Na gruncie wykładni tego przepisu

k.p.k. wskazuje się, że wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów wymaga

istnienia bardziej rozbudowanej faktycznej podstawy, niż ta, która wystarcza do

wszczęcia śledztwa lub dochodzenia w rozumieniu art. 303 k.p.k. Poza

uzasadnionym podejrzeniem popełnienia przestępstwa musi istnieć także

dostatecznie uzasadnione podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego - Sądu Dyscyplinarnego podkreśla się, że

sformułowanie „dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa”

jest nieostre (niedookreślone), zatem ocena, czy spełniona została opisana nim

przesłanka, zawsze zależy od konkretnych okoliczności sprawy (por. uchwałę Sądu

I ZI 6/25

6

Najwyższego z 18 października 2004 r., SNO 40/04). Wskazuje się też, iż owo

podejrzenie popełnienia przestępstwa musi być w pełni uzasadnione, nie

nasuwające żadnych istotnych wątpliwości ani zastrzeżeń, zarówno co do

popełnienia czynu jak i zaistnienia wszystkich znamion konkretnego typu

przestępstwa (por. uchwały Sądu Najwyższego: z 8 maja 2007 r., SNO 21/07; z 27

stycznia 2009 r., SNO 95/08; z 20 lipca 2011 r., SNO 32/11). Obowiązkiem Sądu

Dyscyplinarnego, w ramach postępowania wywołanego wnioskiem oskarżyciela

o zezwolenie na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora, jest

zbadanie (weryfikacja) przedstawionych przez oskarżyciela dowodów, w celu

stwierdzenia, czy zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia

przestępstwa przez prokuratora. Kontrola ta ma charakter merytoryczny, chociaż

nie sprowadza się do tak wysokiego poziomu przekonania sądu o popełnieniu

czynu i winie sprawcy, jak w przypadku orzekania w postępowaniu karnym.

Sąd Dyscyplinarny w postępowaniu o wyrażenie zgody na pociągnięcie

prokuratora do odpowiedzialności karnej ma obowiązek oceny dowodów na

zasadach określonych w kodeksie postępowania karnego, a więc przede wszystkim

zgodnie z regułami określonymi w art. 7 k.p.k. w zw. z art. 135 § 14 u.p.p. i art. 171

ust. 1 u.p.p., czyli swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania

oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Uzasadnienie rozstrzygnięcia

powinno zawierać wskazanie, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub

nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał

dowodów przeciwnych. Sąd Dyscyplinarny powinien więc w pierwszym rzędzie

ocenić dowody, a dopiero następnie dokonać analizy prawnej czy spełniona jest

przesłanka uchylenia immunitetu, czyli czy wskazują one na wysokie

prawdopodobieństwo popełnienia przez prokuratora zarzucanego mu przestępstwa

(por. uchwałę Sądu Najwyższego z 23 lutego 2006 r., SNO 3/06).

W myśl art. 135 § 6 u.p.p., Sąd Najwyższy w przedmiocie wniosku

o zezwolenie na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej orzeka na

podstawie wniosku i dowodów załączonych przez wnioskodawcę, a tylko

w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przeprowadzić inne dowody.

Potrzeba przeprowadzenia dowodu z urzędu w postępowaniu w przedmiocie

zezwolenia na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej powstaje

I ZI 6/25

7

bowiem jedynie wówczas, gdy dokonanie prawidłowych ustaleń uzależnione jest od

dowodu, o którym sąd powziął informację i którego przeprowadzenie jest w ogóle

możliwe (zob. uchwały Sądu Najwyższego: z 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt I ZI

30/23; z 27 czerwca 2024 r., I ZI 2/24; z 2 października 2025 r., I ZI 67/24).

W realiach niniejszej sprawy, Sąd Najwyższy nie widział potrzeby

przeprowadzenia z urzędu dowodów, gdyż dowody i dane przedstawione przez

wnioskodawcę pozwalały na dokonanie ustaleń w zakresie niezbędnym do

rozpoznania wniosku. Dowody w postaci wyników badań przeprowadzonych

urządzeniami elektronicznymi, zeznań funkcjonariuszy Policji przesłuchanych

w charakterze świadków, zeznań pozostałych świadków oraz kserokopii akt

postępowania dyscyplinarnego pozwalają na ustalenie, iż w realiach sprawy

zachodzi dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przez X. Y. –

prokuratora Prokuratury Rejonowej w [...] przestępstwa z art. 178a § 1 k.k.,

polegającego na tym, że w dniu 12 kwietnia 2024 r. w R., woj. [...], prowadziła w

ruchu lądowym pojazd mechaniczny marki F. o nr rej. [...], znajdując się w stanie

nietrzeźwości, przy stwierdzonym stężeniu alkoholu w wydychanym powietrzu na

poziomie 0,43 mg/l w I badaniu i 0,35 mg/l w II badaniu wykonanym przy użyciu

urządzenia typu Alco-Sensor IV oraz na poziomie 0,27 mg/l w I badaniu, 0,31 mg/l

w II badaniu i 0,29 mg/l w III badaniu przy użyciu urządzenia typu Alkometr A 2.0.

Zgodnie z art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo

o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1251 t.j.) zabrania się kierowania

pojazdem, prowadzenia kolumny pieszych, jazdy wierzchem lub pędzenia zwierząt

osobie w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego

podobnie do alkoholu. Stan nietrzeźwości jest zdefiniowany w art. 115 § 16 k.k.

i zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo

prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub zawartość alkoholu w 1 dm3

wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia

przekraczającego tę wartość.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Ministra Spraw Wewnętrznych

i Administracji z dnia 28 grudnia 2018 r. w sprawie badań na zawartość alkoholu

w organizmie (Dz. U. z 2018 r. poz. 2472) przewiduje dwa sposoby badania stanu

upojenia alkoholowego: badanie wydychanego powietrza oraz badanie krwi. Przy

I ZI 6/25

8

czym prymat ma badanie wydychanego powietrza. W orzecznictwie dopuszcza się

też ustalenie stanu nietrzeźwości w chwili czynu, na podstawie wyników badania

retrospektywnego bądź wyniku swobodnej oceny innych źródeł dowodowych.

Przeprowadzone u prokurator X. Y. badania wykazały stężenia alkoholu w

wydychanym powietrzu: urządzeniem typu Alco-Sensor IV, z wynikiem 0,43 mg/l w

pierwszej próbie wykonanej o godz. 23:50 oraz 0,35 mg/l w drugiej wykonanej już

13 kwietnia 2024 r. o godz. 00:06; urządzenia typu Alkometr A 2.0, które dały wyniki

na poziomie 0,27 mg/l w pierwszej próbie z godz. 00:43, 0,31 mg/l w drugiej próbie

z godz. 00:45, 0,29 mg/l w trzeciej z godz. 01:16 oraz 0,26 mg/l

w ostatniej przeprowadzonej o godz. 1:46, a zawartość alkoholu etylowego

w pobranej później próbce krwi o godz. 02:32 - 0,47‰; o godz. 03:02 - 0,41‰;

o godz. 03:32 – 0,32‰, co w stopniu dostatecznie uzasadnionym wskazuje, że

kierowała ona samochodem znajdując się w stanie nietrzeźwości.

Przestępstwo określone w art. 178a k.k., ma charakter formalny i polega na

abstrakcyjnym narażeniu na niebezpieczeństwo. Może zostać popełnione tylko

umyślnie. Przepis ten chroni istotne dobro prawne, jakim jest bezpieczeństwo

w komunikacji. Sprawca musi mieć zatem świadomość znajdowania się w stanie

nietrzeźwości lub odurzenia, co nie oznacza, iż musi znać poziom stężenia alkoholu

we krwi, gdyż świadomość istnienia takiej okoliczności, czyli stanu nietrzeźwości,

rozumiana być musi jako wynikająca z poziomu rozwoju psychicznego sprawcy

zdolność rozpoznania określonego stanu własnej osoby (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z 10 września 2008 r., V KK 160/08). W doktrynie zauważa się, że

uruchomienie i prowadzenie pojazdu mechanicznego wymaga zamiaru

bezpośredniego, natomiast fakt znajdowania się przez prowadzącego w stanie

nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego może być objęty także

zamiarem ewentualnym (por. A. Marek, Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2010,

s. 424).

Nie można przyjąć, aby w realiach niniejszej sprawy czyn prokurator X. Y.

cechował znikomy stopnień społecznej szkodliwości. Zgodnie z art. 1 § 2 k.k. nie

stanowi przestępstwa czyn zabroniony, którego społeczna szkodliwość jest

znikoma. Pojęcie społecznej szkodliwości nie zostało zdefiniowane w k.k. W art.

115 § 2 k.k. wskazano jedynie faktory oceny stopnia społecznej szkodliwości. To

I ZI 6/25

9

wyliczenie okoliczności rzutujących na ocenę stopnia społecznej szkodliwości

czynu ma charakter zamknięty (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 12 grudnia 2006

r., IV KK 395/06; z 11 kwietnia 2011 r., IV KK 382/10).

W realiach niniejszej sprawy nie można przyjąć, aby omawiany czyn

cechował się znikomym stopniem szkodliwości społecznej. Prokurator X. Y.

prowadziła pojazd mechaniczny będąc nietrzeźwa, w godzinach nocnych, w dużym

mieście, stwarzając potencjalne zagrożenie dla innych użytkowników dróg.

Niewątpliwie naruszono ważne dobro prawem chronione, jakim jest

bezpieczeństwo w komunikacji. W uchwale Sądu Najwyższego – Sądu

Dyscyplinarnego z dnia 16 maja 2018 r., w sprawie o sygn. akt SNO 18/18, trafnie

zauważono, że sąd dyscyplinarny poddaje analizie wniosek nie tylko pod kątem

realizacji znamion przedmiotowych i podmiotowych zarzucanych czynów, ale także

musi odnieść się do nich w optyce m.in. stopnia społecznej szkodliwości. Jednak

biorąc pod uwagę specyfikę postępowania o zezwolenie na pociągnięcie sędziego

do odpowiedzialności karnej, uznać należy, że znikomy stopień społecznej

szkodliwości zarzucanego prokurator czynu musi jawić się, jako oczywisty na

podstawie dostępnego materiału dowodowego. W realiach niniejszej sprawy nie

można stwierdzić owej oczywistości. Czyn ten, na obecnym etapie postępowania,

określić należy zatem jako cechujący się wysoką szkodliwością społeczną, również

z uwagi na postawę prokurator X. Y. na miejscu zdarzenia,

a zwłaszcza na podejmowane przez nią próby wprowadzenia funkcjonariuszy

Policji w błąd co do osoby kierującej samochodem.

Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy rozstrzygnął, jak w

uchwale.

[M. T.]

[r.g.]

Maria Szczepaniec

I ZI 6/25

10