Stawki dzienne grzywny w jednym wyroku wynosiły 10, 15 i 20 zł. SN uchylił karę łączną

Wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 16 kwietnia

2025 r., II K 305/25, K. K. został uznany za winnego następujących czynów: z art.

207 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 180 stawek dziennych grzywny, po 20 zł

każda (pkt I); czynu z art. 193 § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 100 stawek

dziennych grzywny, po 10 zł każda (pkt II); czynu z art. 288 § 1 k.k., za który

wymierzono mu karę 160 stawek dziennych grzywny, po 15 zł każda (pkt III); czynu

z art. 191a § 1 k.k., za który wymierzono mu karę 160 stawek dziennych grzywny, po

15 zł każda (pkt IV). Sąd Rejonowy połączył kary jednostkowe i wymierzył jako karę

łączną 200 stawek dziennych grzywny, po 60 zł każda (pkt V). Wyrok zawierał

ponadto rozstrzygnięcia w przedmiocie zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonej

(pkt VI), zakazu zbliżania i kontaktowania się z pokrzywdzoną (pkt VII) oraz kosztów

procesu, w tym obciążenia oskarżonego opłatą (pkt błędnie oznaczony jako drugi raz

VI). Powyższy wyrok nakazowy nie został zaskarżony i uprawomocnił się.

Kasację – w trybie art. 521 § 1 k.p.k. – wniósł Prokurator Generalny, na

korzyść skazanego, zaskarżając go w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karach

jednostkowych i karze łącznej grzywny i zarzucając: „rażące i mające istotny wpływ

na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 33 § 3 k.k. i art.

86 § 1 k.k., polegające na niezasadnym zróżnicowaniu w wyroku wydanym wobec

skazanego K. K. w jednym postępowaniu karnym wysokości stawek dziennych

grzywny za poszczególne przestępstwa oraz orzeczeniu kary łącznej grzywny

poprzez określenie wysokości stawki dziennej na kwotę 60 zł, tj. powyżej stawek

dziennych, ustalonych w różnych wysokościach tj. na kwotę 10 zł, 15 zł oraz 20 zł w

wymierzonych oskarżonemu karach jednostkowych grzywny podlegających

łączeniu”. Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części

oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania („zdublowany” pkt VI

wyroku) i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w Piasecznie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

II KK 357/26

3

Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Ma racje skarżący, że zróżnicowanie, w ramach jednego wyroku skazującego,

wysokości stawek dziennych grzywny wymierzonych za konkretne czyny, nastąpiło

z rażącym naruszeniem art. 33 § 3 k.k. Zgodnie z tym przepisem, ustalając stawkę

dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne,

stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe; stawka dzienna nie może być niższa od

10 złotych, ani też przekraczać 2000 złotych. W związku z tym trafnie podnosi

skarżący, że przy ustalonej, niezmienionej sytuacji majątkowej sprawcy sąd powinien

stosować jednolitą wysokość stawki dziennej grzywny za czyny jednostkowe

przypisane skazanemu wyrokiem. To bowiem nie wysokość stawki dziennej grzywny,

ale liczba stawek dziennych grzywny ma odzwierciedlać surowość tej kary (por.

wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 16 kwietnia 2015 r., V KK 407/14; z dnia 16 maja

2019 r., III KK 157/18). Zatem przyjmuje się, że w wypadku realnego zbiegu

przestępstw, tj. w sytuacji gdy ten sam sąd w jednym postępowaniu orzeka grzywny

ze poszczególne przestępstwa, a następnie orzeka karę łączną grzywny,

przyjmować powinien jednolitą stawkę dzienną, opierając się na kryteriach

określonych w art. 33 § 3 k.k. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2019

r., III KK 544/19). Dlatego też już samo zróżnicowanie wymiaru stawek dziennych

jednostkowych grzywien w kwotach: 10 zł, 15 zł i 20 zł w jednym wyroku skazującym

stanowiło rażące naruszenie art. 33 § 3 k.k., w stopniu oczywistym mające istotny

wpływ na treść orzeczenia, bowiem bezpośrednio rzutujące na wymiar kary.

Z rażącym naruszeniem prawa zapadło także rozstrzygnięcie o karze łącznej

grzywny. Po pierwsze, również z uwagi na zróżnicowanie wysokości stawek

dziennych w wyroku skazującym, analogicznie do zróżnicowania tych stawek przy

grzywnach jednostkowych. Trafnie wskazuje się, że jeśli sąd w jednym postępowaniu

orzeka za poszczególne przestępstwa tego samego oskarżonego dwie grzywny lub

ich większą liczbę, wysokość stawki dziennej powinna być za każdym razem taka

sama; dotyczy to również wysokości stawki dziennej ewentualnej grzywny łącznej

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2025 r., IV KK 222/25). Po

drugie, Sąd Rejonowy wymierzył karę łączną grzywny powyżej górnej granicy

przewidzianej dla takiej kary. W wyroku łącznym granice kary łącznej grzywny

wymierzonej w stawkach dziennych, o których mowa w art. 86 § 1 k.k., wyznaczane

są wyłącznie przez kryterium liczby stawek dziennych. Wysokość na nowo określonej

II KK 357/26

4

stawki dziennej nie może jednak przekraczać najwyższej ustalonej poprzednio – art.

86 § 2 k.k. (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 29 października

2012 r., I KZP 17/12). Dlatego też wymierzenie kary łącznej grzywny przy określeniu

wysokości stawki dziennej w sposób inny niż przy karach jednostkowych, a także

powyżej najwyższej stawki dziennej orzeczonej przy jednostkowym skazaniu (tu: 60

zł przy najwyżej stawce jednostkowej w kwocie 20 zł), stanowiło rażące naruszenie

art. 86 § 1 i 2 k.k. Również ono miało oczywiście istotny wpływ na treść orzeczenia,

bowiem dotyczyło wymiaru kary podlegającej wykonaniu.

Uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie dotkniętym rażącym naruszeniem

prawa, tj. co do kar jednostkowych oraz kary łącznej grzywny, pociągnęło za sobą

także uchylenie rozstrzygnięcia co do kosztów postępowania. Wymiar kary był

bowiem okolicznością bezpośrednio rzutującą na wysokość zasądzonej opłaty (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2024 r., II KK 472/24).

Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy, w przypadku formułowania

takiego orzeczenia, uczyni zadość wymogom prawa materialnego w zakresie

właściwego kształtowania rozstrzygnięcia o karze. Sąd ten zwróci także uwagę, że

w uchylonej części punktu IV wyroku nakazowego błędnie wskazano podstawę

wymiaru kary (art. 288 § 1 kk. w zw. z art. 37a § 1 k.k., gdy to skazanie dotyczyło

czynu z art. 190a § 1 k.k.).

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku.

[J.J.]

[r.g.]

Michał Laskowski

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

Jarosław Matras