Odwołanie warunkowego zwolnienia po upływie okresu próby. SN umorzył postępowanie

II KK 453/25

2

Postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 5 października 2022

r., sygn. akt V Kow 2014/22, B. P. został warunkowo przedterminowo zwolniony z

odbycia reszty kary łącznej 6 lat pozbawienia wolności orzeczonej prawomocnym

wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Żywcu z dnia 21 września 2020 r. o sygn.

akt II K 189/20, której koniec przypadał na dzień 20 marca 2023 r. Na podstawie

art. 80 § 1 k.k. Sąd wyznaczył skazanemu okres próby do dnia 5 października 2024

r. i oddał go w tym czasie pod dozór kuratora sądowego. B. P. został też

zobowiązany do wykonywania pracy zarobkowej, powstrzymania się od

nadużywania alkoholu i używania środków odurzających, informowania kuratora o

każdej zmianie miejsca zamieszkania lub zatrudnienia oraz do spłaty zobowiązań

orzeczonych wyrokami w sprawach karnych.

Postanowienie o warunkowym zwolnieniu było wykonalne z dniem 5

października 2022 r., zaś uprawomocniło się w dniu 13 października 2022 r. (zał. 2,

k. 15 -17).

Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z dnia 11 lutego 2025 r.,

sygn. akt XI Kow 15/25, wydanym na podstawie art. 160 § 3 k.k.w., odwołał

udzielone B. P. warunkowe przedterminowe zwolnienie. W uzasadnieniu Sąd

podał, że skazany nie wykonał ciążących na nim obowiązków naprawienia

wyrządzonych szkód nałożonych wyrokami w sprawach karnych, w tym wyrokiem

Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt IX K

643/15/K, którym B. P. został zobowiązany do naprawienia szkody w łącznej

wysokości 219.882 zł, na poczet której uiścił w ciągu 3 lat próby wyznaczonej tym

wyrokiem oraz pięciu kolejnych lat, tylko kwotę 350 zł. Jednocześnie Sąd zarządził

w stosunku do skazanego wykonanie reszty kary łącznej 6 lat pozbawienia

wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Żywcu, sygn. akt II K

189/20, co skutkowało osadzeniem go w jednostce penitencjarnej w dniu 10 marca

2025 r. (zał. 2, k.: 62, 110, 111).

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez obrońcę B. P. . W

środku odwoławczym skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych wywodząc,

iż skazany nie wykonał ciążących na nim obowiązków finansowych z powodów

obiektywnych (problemów zdrowotnych i trudnej sytuacji rodzinnej), a przy tym

twierdząc, że świadczenia należne pokrzywdzonym zostały uiszczone przez

II KK 453/25

3

„głównego sprawcę” (zał. 2, k. 65-66).

Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 1 lipca 2025 r., sygn.

akt II AKzw 165/25, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W dniu 10 lipca 2025 r. B. P. został zwolniony na mocy wydanego w tym

dniu przez Sąd Okręgowy w Warszawie na podstawie art. 9 § 3 i 5 k.k.w.,

postanowienia w sprawie sygn. akt XI Kow 15/25/owz o wstrzymaniu wykonania

wskazanego wyżej postanowienia z dnia 11 lutego 2025 r. (zał. 2, k.: 117-118,

128).

Kasację od opisanego postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 11 lipca

2025 r. wniósł Prokurator Generalny zarzucając rażące i mające istotny wpływ na

treść postanowienia naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 82 § 1 k.k. w

zw. z art. 160 § 3 k.k.w., polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia Sądu

Okręgowego w Warszawie z dnia 11 lutego 2025 r., sygn. akt XI Kow 15/25, o

odwołaniu warunkowego przedterminowego zwolnienia udzielonego skazanemu B.

P. na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 5 października

2022 r., sygn. akt V Kow 2014/22, z odbycia reszty kary pozbawienia wolności,

której koniec przypadał na dzień 20 marca 2023 r., pomimo upływu z dniem 5

kwietnia 2025 r. okresu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby wyznaczonego

tym postanowieniem, co winno było doprowadzić Sąd odwoławczy do uznania, że

kara pozbawienia wolności została przez skazanego odbyta z chwilą warunkowego

zwolnienia i skutkować umorzeniem postępowania w przedmiocie odwołania

warunkowego przedterminowego zwolnienia na podstawie art. 15 § 1 k.k.w.

W oparciu o tak sformułowany zarzut skarżący wniósł o uchylenie

zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu I

instancji i umorzenie postępowania wykonawczego na podstawie art. 15 § 1 k.k.w.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co

umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Tytułem wstępu zaznaczyć należy, iż czas stanowiący okres próby w

przypadku udzielenia warunkowego przedterminowego zwolnienia został

precyzyjnie określony w art. 80 § 1 k.k. Przepis ten stanowi, że w razie

warunkowego zwolnienia czas pozostały do odbycia kary stanowi okres próby,

II KK 453/25

4

który jednak nie może być krótszy niż 2 lata ani dłuższy niż 5 lat. Wyjątki od

powyższej reguły wskazane zostały w pozostałych jednostkach redakcyjnych

cytowanego przepisu, które zastosowania w niniejszej sprawie niewątpliwie nie

miały.

Koniec odbywania orzeczonej wobec skazanego B. P. kary pozbawienia

wolności upłynąć miał 20 marca 2023 roku. W dniu wydania przez sąd

penitencjarny postanowienia o udzieleniu warunkowego zwolnienia, tj. w dniu 5

października 2022 roku, okres pozostały skazanemu do odbycia kary był zatem

krótszy od dwóch lat. W tej sytuacji okres próby wyznaczany był wprost przez art.

80 § 1 k.k. i wynosił dwa lata (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 30

lipca 2009 r., II KK 95/09; z dnia 24 kwietnia 2013 r., II KK 257/12 oraz z dnia 13

lutego 2014 r., II KK 271/13).

Procedujący w przedmiocie odwołania warunkowego zwolnienia Sąd

Okręgowy w Warszawie oraz rozpoznający zażalenie skazanego Sąd Apelacyjny w

Warszawie były związane wydaniem wobec B. P. postanowienia Sądu Okręgowego

w Krakowie z dnia 5 października 2022 roku, sygn. akt V Kow 2014/22,

udzielającego mu warunkowego przedterminowego zwolnienia i ustalającego

dwuletni okres próby, który skazanemu upływał 5 października 2024 r., zaś

prawomocne postanowienie w przedmiocie odwołania warunkowego

przedterminowego zwolnienia zapadło 1 lipca 2025 r. Oznacza to, że prawomocna

decyzja o odwołaniu warunkowego zwolnienia zapadła później niż 6 miesięcy po

zakończeniu okresu próby, co tym samym czyniło ją prawnie niedopuszczalną. W

tym stanie rzeczy zarzut kasacji jawi się jako oczywiście zasadny. To oznacza

konieczność uchylenia postanowień Sądów obu instancji.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że Sąd Apelacyjny – tak procedując –

rażąco uchybił przywołanym w zarzucie kasacji przepisom, co zważywszy na

charakter tego uchybienia i jego procesowe skutki, nie tylko mogło, ale miało rażący

wpływ na treść zaskarżonego postanowienia.

Wobec faktu, iż na obecnym etapie postępowania nie jest już możliwe

wydanie merytorycznej decyzji w przedmiocie odwołania warunkowego

przedterminowego zwolnienia, Sąd Najwyższy – na podstawie art. 15 § 1 k.k.w. –

II KK 453/25

5

umorzył postępowanie wykonawcze w tym przedmiocie, po uchyleniu obu

zapadłych wcześniej postanowień.

Wobec faktu, że zasadność podniesionego zarzutu kasacji prowadzi do

konieczności umorzenia postępowania wykonawczego we wskazanym zakresie,

zbędne jest odnoszenie się w takim układzie do kwestii zwiazanej z art. 439 § 1 pkt

2 k.p.k. (por. m. in. orzeczenia Sądu Najwyższego wydane w sprawach o

sygnaturach akt: IV KK 327/23, IV KK 28/24 oraz II KO 144/24).

Na podstawie art. 638 k.p.k. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego

obciążono Skarb Państwa.

[J.J.]

[a.ł]

Jacek Błaszczyk Jarosław Matras Andrzej Stępka