Fałszywe oskarżenia wobec sędzi z Radzynia Podlaskiego. SN przekazał sprawę do Siedlec

Sąd Rejonowy w Radzyniu Podlaskim postanowieniem z dnia 7 października

2025 r., sygn. akt II K 680/25, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie

sprawy innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.

Uzasadniając swoje wystąpienie wskazał, że sprawa dotyczy przestępstwa

fałszywych oskarżeń skierowanych pod adresem sędzi tutejszego Sądu – X.Y. w

związku z wykonywaniem przez nią obowiązków służbowych, wspólnie z innymi

pracownikami Sądu. W przekonaniu tego Sądu rozpoznanie sprawy przez sąd

II KO 198/25

2

miejscowo właściwy na zasadach ogólnych godziłoby w dobro wymiaru

sprawiedliwości z uwagi na mogące się pojawić wątpliwości co do braku

obiektywizmu.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Inicjatywa Sądu Rejonowego zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja unormowana w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątku od zasady

rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tego względu jej

zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, jeżeli przemawiają za tym

istotne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Jednym z nich jest

autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla kształtowania którego należy unikać sytuacji,

w których rozpoznanie danej sprawy przez sąd wiązałoby się z ograniczeniem

swobody orzekania lub mogłoby – w odczuciu społecznym – prowadzić do

przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy. W

orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że „zewnętrzny wizerunek

funkcjonowania sądów wymaga, aby unikać wszelkich sytuacji mogących stwarzać

zagrożenie formułowania racjonalnych opinii, że nie tylko względy merytoryczne

decydują o sposobie rozstrzygnięcia sprawy. Toteż należy uwzględnić wniosek

złożony w trybie art. 37 k.p.k., jeżeli zachodzą uzasadnione podejrzenia, że

postronny, ale i obiektywny obserwator określonego postępowania sądowego

mógłby powziąć wątpliwości co do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny i

bezstronny w sądzie właściwym do rozpoznania sprawy” (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 21 maja 2021 r., II KO 34/21, LEX nr 3181529; zob. też:

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2019 r., V KO 71/19; LEX nr

2744156). „Jeżeli stroną procesu jest sędzia, pracownik sądu lub inna osoba, która

ma ciągły bliski zawodowy, a także osobisty kontakt z sędziami - ten sąd nie

powinien orzekać w sprawie. Stanowi to przejaw dbałości o owo dobro wymiaru

sprawiedliwości, jakim jest z jednej strony efektywność postępowania (zaistniałe

wyłączenia poszczególnych sędziów od rozpoznania sprawy) oraz wizerunek sądu

jako organu niezależnego, z którym orzekają niezawiśli sędziowie, co do których

nie można czynić zarzutu, iż w swojej służbie kierują się pozamerytorycznymi

kryteriami” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2021 r., III KO

28/21, LEX nr 3316994).

II KO 198/25

3

Aprobując powyższe zapatrywania prawne, nie podważając kompetencji

Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim do obiektywnego rozpoznania niniejszej

sprawy, należy uznać, że z uwagi na status zawodowy osoby pokrzywdzonej oraz

okoliczności zdarzenia będącego przedmiotem postępowania karnego, dla

wyeliminowania jakichkolwiek wątpliwości co do bezstronności sądu orzekającego

celowe stało się skorzystanie przez Sąd Najwyższy z instytucji określonej w art. 37

k.p.k. Trafnie bowiem Sąd Najwyższy wskazał w jednym z wcześniejszych

orzeczeń, że „dobro wymiaru sprawiedliwości postrzegać należy zarówno jako

potrzebę zagwarantowania warunków bezstronności orzekania, jak również

utwierdzenia opinii społecznej w przekonaniu, że jedynymi względami mającymi

wpływ na treść orzeczenia pozostają kryteria merytoryczne” (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 11 lipca 2024 r., I KO 73/24, LEX nr 3735529). W

konsekwencji sprawę przekazano do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w

Siedlcach, spoza właściwości Sądu Okręgowego w Lublinie, a jednocześnie nie tak

odległego od siedziby Sądu Rejonowego w Radzyniu Podlaskim.

Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu.

[WB]

[a.ł]