Skazany kwestionował udział sędzi z nowej KRS w jego sprawie. SN nie wznowił postępowania

Postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2025 r., sygn. akt VIII Kow 1288/25, Sąd

Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie odmówił skazanemu M. B. warunkowego

przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary 9 lat pozbawienia wolności

orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego dla Warszawy-Pragi Północ w

Warszawie z dnia 11 marca 2022 r., sygn. akt VIII K 5/21. Po rozpoznaniu

zażalenia wniesionego przez obrońcę skazanego Sąd Apelacyjny w Warszawie

II KO 243/25

2

orzeczenie to utrzymał w mocy postanowieniem z dnia 7 października 2025 r., sygn.

akt II AKzw 758/25.

Skazany M. B. pismem datowanym 20 października 2025 r. określonym jako

„Wniosek”, adresowanym do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie, zwrócił się

o „uznanie postanowienia wydanego przez tzw. sędzię Sądu Apelacyjnego X.Y. za

nieistniejące” i wniósł, aby jego sprawa została rozpoznana ponownie, przez „osobę

o statusie sędziego Sądu Apelacyjnego”. Wystąpienie oparł na fakcie wadliwego

powołania wymienionej sędzi do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu

Apelacyjnego w Warszawie, bowiem nastąpiło to na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, której skład został ukształtowany w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Zaznaczył, że w razie

nieuwzględnienia wniosku wniesie skargę do „Trybunału Europejskiego”, z

żądaniem finansowego zadośćuczynienia.

Pismo o podobnej treści określone jako „Skarga”, datowane 13 listopada

2025 r., skazany skierował do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie, w którym

zawarł też żądanie wypłaty „należnego zadośćuczynienia gotówkowego”. Kolejnym

pismem z tej samej daty, również adresowanym do Prezesa Sądu Apelacyjnego w

Warszawie, skazany postulował przyjęcie owej skargi i przekazanie jej do

„właściwych dla sprawy sądów”. Nadto wnosił o zwolnienie go od kosztów

związanych z „postępowaniem w sprawie skargi” i ponowił żądanie przyznania mu

„odpowiedniej sumy pieniężnej” od Skarbu Państwa tytułem zadośćuczynienia.

Pisma skazanego przekazano Sądowi Najwyższemu.

Rozpatrując wystąpienie skazanego M. B. w pierwszej kolejności należy

zauważyć, że skoro oparte jest na zarzucie, iż w jego sprawie o warunkowe

zwolnienie orzekała w drugiej instancji sędzia powołana przez Prezydenta RP do

pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Apelacyjnego w Warszawie na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany w trybie

określonym przepisami wspomnianej ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., to tym

samym skazany twierdzi, że w toku dotyczącego go postępowania o warunkowe

zwolnienie zaistniało uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada

sądu). W konsekwencji trzeba uznać, że skazany w trybie art. 9 § 2 k.p.k.

II KO 243/25

3

sygnalizuje potrzebę rozważenia, czy nie zachodzi konieczność wznowienia

postępowania z urzędu (nie wymaga to uiszczenia opłaty). Wznowienie

prawomocnie zakończonego postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w

związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k.

może bowiem nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. uchwała

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05).

Następnie trzeba stwierdzić, że wydanie postulowanej przez skazanego decyzji nie

jest dopuszczalne. Co prawda jest możliwe wznowienie postępowania

prowadzonego w jakiejś kwestii w fazie wykonywania orzeczenia, ale wyłącznie

wtedy, gdy zostało wydane prawomocne orzeczenie kończące postępowanie

sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. Za takie uważa się tylko orzeczenie, które

powoduje trwałe przekształcenie sposobu lub trybu wykonywania kary lub innego

środka (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 września 2015 r., V KO

43/15 i inne). Zatem może zostać wznowione postępowanie zakończone wydaniem

postanowienia o udzieleniu albo o odwołaniu warunkowego zwolnienia, jako

mającym wspomnianą cechę, jednak nie postępowanie zakończone wydaniem

postanowienia odmawiającego udzielenia warunkowego zwolnienia W tym bowiem

wypadku o żadnym przekształceniu sposobu lub trybu wykonywania kary nie może

być mowy, skoro wykonanie kary trwa nadal w takiej samej postaci, zaś po upływie

określonego czasu skazany może ponowienie ubiegać się o warunkowe zwolnienie.

Nie oznacza to niedopuszczalności zmiany lub uchylenia postanowienia

odmawiającego udzielenia warunkowego zwolnienia, to bowiem może nastąpić w

trybie art. 24 § 1 k.k.w. (zob. także postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 21

lutego 2013 r., IV KO 12/13; dnia 28 listopada 2013 r., IV KO 75/13; dnia 21

listopada 2014 r., III KO 83/14; zarządzenie SN z dnia 5 kwietnia 2024 r., III KO

20/24).

W uzupełnieniu należy odnotować, że z pism skazanego wynika, iż uważa

on, że zawsze powoduje nienależytą obsadę sądu powszechnego udział w jego

składzie sędziego powołanego do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa, której skład został ukształtowany w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Wobec tego należy wskazać, odsyłając

zainteresowanego do fundamentalnej uchwały połączonych Izb: Cywilnej, Karnej

II KO 243/25

4

oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020

r., BSA I - 4110 - 1/20, także do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu

Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, że Sąd Najwyższy takiego

poglądu nigdy nie wyraził. Gdy chodzi o żądanie zadośćuczynienia, to nie jest jasne,

jaki tryb postępowania skazany uważa za właściwy – czy przed Europejskim

Trybunałem Praw Człowieka, czy przed sądem polskim. Oczywiście, wniesienie

przez skazanego skargi do ETPCz nie jest wykluczone, zaś gdy chodzi o

postępowanie przed sądem polskim, to obowiązujące przepisy, zwłaszcza zawarte

w rozdziale 58 Kodeksu postępowania karnego, nie przewidują, by opisana przez

skazanego sytuacja uprawniała do żądania zadośćuczynienia od Skarbu Państwa.

Mając powyższe na uwadze, zarządzono jak na wstępie.

[J.J.]

[a.ł]