Obrońca zarzucał sędziemu brak testu przed SN. Wznowienie postępowania niedopuszczalne

Pismem z 20 grudnia 2025 r. obrońca skazanego A. R. wniósł

o wznowienie postępowania apelacyjnego zakończonego wyrokiem Sądu

Apelacyjnego w Lublinie z 12 października 2022 r., sygn. II AKa 126/22,

zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Lublinie z 4 grudnia 2018 r., sygn. IV K

101/18 i w następstwie uchylenie orzeczenia sądu odwoławczego z uwagi na

zaistnienie przesłanki określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. polegającej na

nienależytej obsadzie sądu odwoławczego poprzez branie udziału w wydanym

orzeczeniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Lublinie – SSA

X. Y. - na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym

II KO 3/26

2

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018r., poz. 3). W uzasadnieniu

ww. wniosku wnioskodawca wskazał ponadto, że ww. sędzia wielokrotnie nie

przeszedł tzw. testu przed Sądem Najwyższym.

W tym miejscu wskazać należy, że w realiach procesowych niniejszej sprawy

rozstrzyganie kwestii wznowienia postępowania z przyczyn sygnalizowanych przez

obrońcę skazanego jest niedopuszczalne albowiem zgodnie z dyspozycją art. 542

§ 4 k.p.k. wznowienie postępowania nie może nastąpić z przyczyn wymienionych

w § 3 tego przepisu, tj. z powodu uchybień stanowiących bezwzględne przyczyny

odwoławcze wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. jeżeli były one przedmiotem

rozpoznania w trybie kasacji. Mając na uwadze przytoczoną treść ww. przepisu

wskazać należy, że rozpoznanie kasacji rodzi wiążące domniemanie, że sprawa

została przez Sąd Najwyższy rozpoznana również z punktu widzenia ewentualnych

uchybień z art. 439 § 1 k.p.k., co tym samym blokuje możliwość wznowienia

postępowania z urzędu na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. Obalenie tego domniemania

jest możliwe jedynie w wypadku niewątpliwego stwierdzenia, że uchybienie z art. 439

§ 1 k.p.k. zostało ujawnione dopiero po rozpoznaniu sprawy przez Sąd Najwyższy,

który w toku postępowania kasacyjnego o istnieniu tego uchybienia nie wiedział i nie

miał obiektywnych możliwości jego ujawnienia w oparciu o wówczas dostępne

materiały postępowania.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że wyrok

Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 12 października 2022 r., sygn. II AKa 126/22, został

poddany kontroli w postępowaniu kasacyjnym na skutek kasacji wniesionej przez

obrońcę skazanego A. R.. Postanowieniem z 10 maja 2023 r., sygn. akt II KK 81/23,

Sąd Najwyższy oddalił kasację wniesioną na korzyść tego skazanego jako

oczywiście bezzasadną. Oznacza to, że Sąd Najwyższy, będąc zobligowany

w postępowaniu kasacyjnym do zbadania kasacji w zakresie uchybień z art.

439 k.p.k., niezależnie od tego czy były one przez skarżącego podnoszone,

oddalając kasację, uznał, że orzeczenie kończące prawomocnie postępowanie,

którego wznowienia obrońca skazanego oczekuje, nie było dotknięte żadną

bezwzględną przyczyną odwoławczą. W tym miejscu wskazać należy, że

II KO 3/26

3

podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność wskazująca na potrzebę wznowienia

postępowania odwoławczego nie opiera się na okolicznościach, które ujawniły się już

po zakończeniu postępowania kasacyjnego. Skazanemu i jego obrońcy znany był

skład sądu orzekający w postępowaniu odwoławczym, skład ten również znany był

Sądowi Najwyższemu. Okoliczności wynikające z przywołanych przez obrońcę

judykatów tak Sądu Najwyższego, jak i międzynarodowych trybunałów były

przedmiotem rozważań prawnych i faktycznych i były one powszechnie znane

w dacie wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny w Lublinie i postanowienia Sądu

Najwyższego rozpoznającego kasacje w niniejszej sprawie. Sąd Najwyższy miał

pełną świadomość obecnie podnoszonych przez obrońcę okoliczności biorąc pod

uwagę chociażby fakt, że sędziowie rozpoznający kasację w niniejszej sprawie brali

udział w wydaniu przywołanej przez wnioskodawcę uchwały Sądu Najwyższego z 23

stycznia 2020 r., sygn. BSA I-4110-1/20). Ponadto ani skazany, ani jego obrońca

również w stosunku do sędziów orzekających w sprawie nie składali żadnych

wniosków w trybie art. 41 k.p.k. – co słusznie zauważył sędzia Sądu Najwyższego

wydający zarządzenie z 6 października 2025 r. w sprawie o sygn. II KO 65/24. W tym

miejscu podkreślić należy, że przedmiotem obecnie oceny jest ponowiony wniosek

obrońcy skazanego już po wydaniu ww. zarządzenia.

Nadto wskazać należy, że regulacja z art. 542 § 4 k.p.k. – jak słusznie

zauważył Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 lipca 2022 r., sygn. IV KO 160/21 -

służyć ma w zamierzeniu ustawodawcy przeciwdziałaniu dublującego się

sprawdzania bezwzględnych podstaw odwoławczych. Przepis ten ma również

blokować wybór przez stronę któregoś z dwóch nadzwyczajnych środków

zaskarżenia i wskazuje, że podstawą do kwestionowania tego, czy w sprawie

zaistniała bezwzględna podstawa odwoławcza jest w pierwszym rzędzie kasacja.

Wznowienie postępowania zatem może dotyczyć jedynie sytuacji ujawnionych jako

wcześniej nieznane i w wyniku działań po zakończonym postępowaniu kasacyjnym

Mając na względzie powyższe, w realiach niniejszej sprawy wznowienie

postępowania uznać należało za niedopuszczalne z mocy ustawy.

II KO 3/26

4

[J.J.]

[r.g.]