Zapłacił grzywnę za wyrok o zakazie, potem kierował motocyklem. SN oddalił skargę

Sąd Rejonowy w Łukowie wyrokiem z dnia 20 maja 2025 r., sygn. II K 332/24,

uniewinnił oskarżonego M. C. od zarzucanego mu czynu z art. 244 k.k.,

polegającego na tym, że w dniu 10 kwietnia 2024 r. w miejscowości W. , gm. S. ,

woj. […] ww. kierował w ruchu lądowym motocyklem marki K. nr rej. […] przez co

II KS 55/25

2

nie zastosował się do zakazu kierowania wszelkimi pojazdami mechanicznymi

orzeczonego przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie wyrokiem

wydanym w sprawie o sygn. akt IV W 77/24. Jednocześnie, wydatkami obciążył

Skarb Państwa.

Rozstrzygnięcie to zostało poddane kontroli odwoławczej na skutek apelacji

wniesionej przez oskarżyciela publicznego, który wyrok sądu pierwszej instancji

zaskarżył w całości ⎯ na niekorzyść oskarżonego. Zarzucił mu obrazę przepisów

postępowania, tj.: art. 5 § 2 k.p.k., art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. mającą wpływ na

treść zaskarżonego orzeczenia, polegającą na dowolnej ocenie dowodów,

nienależytym rozważeniu wszystkich dowodów ujawnionych w toku przewodu

sądowego, a w szczególności na bezkrytycznym obdarzeniu walorem

wiarygodności wyjaśnień oskarżonego M. C. w zakresie tego, że w dniu 10

kwietnia 2024 r. nie miał on świadomości, że obowiązuje go środek karny w postaci

zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, podczas gdy prawidłowa ocena

tego dowodu w kontekście całokształtu okoliczności ujawnionych w sprawie, a w

szczególności faktu, że w dniu 23 lutego 2024 r. zapoznał się z treścią wyroku

Sądu Rejonowego dla Warszawy - Żoliborza w Warszawie, sygn. IV W 77/24, a w

dniu 25 marca 2024 r. dobrowolnie uiścił on prawomocnie orzeczoną nim grzywnę,

prowadzi do wniosku, że kierując motocyklem K. co najmniej godził się z tym, że

prowadzi pojazd mechaniczny nie stosując się do orzeczonego zakazu. Wobec

powyższego zarzutu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Sąd Okręgowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2025 r., sygn. II Ka

456/25, uchylił orzeczenie sądu a quo i sprawę przekazał do ponownego

rozpoznania Sądowa Rejonowemu w Łukowie.

W skardze na wyrok sądu odwoławczego obrońca M. C. zaskarżył

orzeczenie Sądu ad quem w całości na korzyść oskarżonego i zarzucił mu rażące

naruszenie prawa procesowego, a mianowicie art. 437 § 2 k.p.k., polegające na

uchyleniu zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 20 maja 2025

r., sygn. II K 332/24 i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, w sytuacji

gdy w przedmiotowej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek przewidzianych tym

przepisem, a brak jest innej podstawy uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji. W

II KS 55/25

3

konkluzji autor skargi na wyrok sądu odwoławczego wniósł o uchylenie w całości

wyroku sądu odwoławczego i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w

Siedlcach jako sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę na wyrok sądu odwoławczego zastępca prokuratora

Prokuratury Rejonowej w Łukowie wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesiona przez obrońcę oskarżonego M. C. skarga na wyrok sądu

odwoławczego okazała się oczywiście bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

Skargę na wyrok sądu odwoławczego można wnieść wyłącznie z powodu

naruszenia przez wyrok sądu odwoławczego (którym uchylono wyrok sądu

pierwszej instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania) art. 437 k.p.k.

lub z powodu uchybień określonych w przepisie art. 439 § 1 k.p.k. (art. 539a § 3

k.p.k.). Skierowana przeciwko wyrokowi odwoławczemu o charakterze

kasatoryjnym skarga nie może być zatem traktowana — co należy silnie

zaakcentować — jako procesowy surogat zwyczajnego środka odwoławczego czy

też stanowić wehikułu procesowego wykorzystywanego jako platforma dla

podnoszenia innych zarzutów, niż nawiązujące do naruszenia przepisów

wskazanych w art. 539a § 3 k.p.k. Nie służy ona bowiem ponownej weryfikacji

zarzutów wyartykułowanych w zwyczajnym środku odwoławczym czy sanowaniu

innych uchybień, których ewentualnie miał się dopuścić sąd odwoławczy. Jak

trafnie podnosi się w orzecznictwie „Sąd Najwyższy, jako organ procesowy

powołany - w myśl przepisów Rozdziału 55a Kodeksu postępowania karnego - do

rozpoznawania skargi na wyrok kasatoryjny sądu odwoławczego, nie jest organem

uprawnionym do dokonywania własnej oceny, ani zasadności zarzutów

podnoszonych w apelacjach stron do których odnosi się ten zaskarżony wyrok, ani

też do przeprowadzania analizy poprawności argumentacji zaprezentowanej w

związku z tymi zarzutami przez sąd odwoławczy” (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2020 r. sygn. V KS 19/20, SIP «Lex» nr 3127136).

W innym judykacie najwyższy organ władzy sądowniczej uznał, że cyt.:

„postępowanie w trybie skargi na wyrok sądu odwoławczego nie służy do

dublowania przeprowadzonej już w sprawie kontroli odwoławczej. Przedmiotem

kontroli w tym postępowaniu jest tylko stwierdzenie, czy uchylając wyrok sądu

II KS 55/25

4

pierwszej instancji z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, sąd

odwoławczy kierował się podstawami wydania wyroku kasatoryjnego wskazanymi

w art. 539a § 3 k.p.k. oraz czy takie rozstrzygnięcie było w konkretnej sprawie

konieczne” (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2019 r. sygn.

II KS 8/19, SIP «Lex» nr 2683385).

Przesłanki, których zmaterializowanie się obliguje sąd odwoławczy do

wydania orzeczenia kasatoryjnego i przekazania sprawy do rozpoznania sądowi

pierwszej instancji zostały sprecyzowane w treści przepisu art. 437 § 2 zd. drugie

k.p.k. Ustawa postępowania karnego wymienia wśród nich wystąpienie

którejkolwiek z bezwzględnych przyczyn odwoławczych wskazanych w art. 439 § 1

k.p.k., niezbędność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego oraz

konieczność procedowania przez sąd odwoławczy w sposób zgodny z dyspozycją

reguły ne peius, która ogranicza procesową dopuszczalność wydania przez sąd ad

quem orzeczenia skazującego w układzie procesowym, w którym sąd pierwszej

instancji uniewinnił oskarżonego.

Przedmiotem kontroli prowadzonej przez najwyższą instancję sądową w

ramach postępowania zainicjowanego skargą na wyrok sądu odwoławczego jest

zatem orzeczenie kasatoryjne objęte skargą na wyrok sądu odwoławczego (art.

539a § 1 k.p.k.), które poddawane jest weryfikacji wyłącznie poprzez pryzmat

uchybień wskazanych w przepisie art. 539a § 3 k.p.k. i badanie, czy mimo tego, że

warunki te się nie zmaterializowały i w konsekwencji brak było podstaw do

orzekania kasatoryjnego, to sąd ad quem wadliwie wydał tego typu orzeczenie.

Poddając analizie zaskarżone orzeczenie sądu odwoławczego z tej perspektywy

Sąd Najwyższy nie przeprowadza jednak kontroli o charakterze apelacyjnym, to

znaczy nie bada ponownie zasadności sformułowanych w zwyczajnym środku

odwoławczym zarzutów ani też nie kontroluje orzeczenia sądu drugiej instancji pod

kątem istnienia ewentualnych innych uchybień o charakterze apelacyjnym, lecz

weryfikuje, czy w istocie doszło do zmaterializowania się ⎯ oraz wyartykułowania

tego przez sąd przeprowadzający kontrolę apelacyjną ⎯ przesłanek prawnych

uzasadniających wydanie orzeczenia kasatoryjnego, taksatywnie wymienionych w

treści przepisu art. 539a § 3 k.p.k.

II KS 55/25

5

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że

⎯w sposób nienaruszający prawa procesowego, w szczególności zaś art. 7 k.p.k.

⎯ sąd ad quem, po ponownym przeprowadzeniu analizy całokształtu materiału

dowodowego zgromadzonego w sprawie (przede wszystkim wyjaśnień samego

oskarżonego oraz wyjaśnień świadka P. R. ), doszedł do przekonania, że

oskarżonego M. C. należałoby uznać winnym czynu zarzuconego mu akcie

oskarżenia i wydać orzeczenie skazujące.

Pogląd sądu ad quem o konieczności wydania orzeczenia skazującego

oskarżoną opiera się w tym zakresie na rzetelnie uzasadnionym stanowisku,

kontestującym prawidłowość oceny dowodów przeprowadzonej przez sąd pierwszej

instancji i wskazującym na to, że przeprowadzenie oceny zgromadzonych w

sprawie dowodów z respektowaniem zasady swobodnej oceny dowodów prowadzi

do wniosku o sprawstwie oskarżonego M. C. .

Wskazał bowiem sąd ad quem na to, że jako nielogiczna w jego ocenie jawi

się przyjęta przez sąd orzekający in merito wersja, iż M. C. nie wiedział o tym, że

obowiązywał go orzeczony przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Żoliborza w

Warszawie wyrokiem nakazowym z dnia 12 lutego 2024 r. (sygn. IV W 77/24)

środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Sąd odwoławczy w

tym zakresie poddaje detalicznej analizie całą sekwencję wydarzeń, która prowadzi

go do jednoznacznego zanegowania wersji nieświadomości obowiązywania zakazu

prowadzenia pojazdów mechanicznych przedstawionej przez oskarżonego

(wskazuje instancja odwoławcza m. in. na otrzymanie przez oskarżonego w dniu

23 lutego 2024 r. odpisu wyroku nakazowego, potwierdzenie odbioru dokumentu

oraz kompletu pouczeń, w tym związanych z możliwością i terminem wniesienia

sprzeciwu własnoręcznym podpisem; telefonowanie do Sądu Rejonowego dla

Warszawy - Żoliborza w Warszawie w dniu 4 marca 2024r., celem dopytania się o

kwestię związaną z orzeczoną grzywną, w tym o rachunek bankowy, na który

należy dokonać jej wpłaty; rozliczenie po rozmowie z pracownikiem tego sądu

przedmiotowego wyroku przed otrzymaniem wezwania do zapłaty przez uiszczenie

25 marca 2025r. całej zasądzonej w nim wobec skazanego kary grzywny) i

prowadzi organ odwoławczy do konstatacji, że "w świetle tak opisanych zdarzeń

trudno zatem wywieść przekonanie, że oskarżony uiścił karę od wyroku, co do

II KS 55/25

6

którego zakładał, że może być nieprawomocny. Taki tok rozumowania jest [] nie

do pogodzenia z doświadczeniem życiowym i logiką. Regulując obowiązek zapłaty

kary orzeczonej przez Sąd oskarżony musiał co najmniej przewidywać, że nie tylko

kara, ale także pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w orzeczeniu uzyskały walor

prawomocności".

Konkluzja uzasadnienia rozstrzygnięcia instancji odwoławczej, w której

wskazano na to, że u podstaw wydania orzeczenia kasatoryjnego co do

rozstrzygnięcia sądu orzekającego in merito odnoszącego się do czynu

oskarżonego legła dyspozycja przepisu art. 454 § 1 k.p.k., tj. procesowy zakaz ne

peius („Gdyby postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, przy

rozważeniu przez Sąd Rejonowy wskazanych w niniejszym uzasadnieniu kwestii,

możliwym pozostaje, iż Sąd I Instancji nie wydałby wyroku uniewinniającego.

Uwzględnienia w wyroku kasatoryjnym wymagała reguła ne peius i zasada

dwuinstancyjności postępowania.”) nie pozostawia najmniejszych wątpliwości co do

tego, że dokonana przez instancję odwoławczą w toku postępowania apelacyjnego

ocena dowodów przeprowadzonych w sprawie i udokumentowanych zgodnie z

wymogami ustawy postępowania karnego doprowadziła Sąd Okręgowy w

Siedlcach do wniosku, że nieodzowne stało się skazanie oskarżonego.

Sumując należało zatem powiedzieć, że wydając orzeczenie kasatoryjne sąd

odwoławczy postąpił zgodnie z regułą ne peius skodyfikowaną w przepisie

art. 454 § 1 k.p.k. Po rozpoznaniu zarzutów apelacji oskarżyciela publicznego od

wyroku Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 20 maja 2025 r., sygn. II K 332/24,

oraz przeprowadzeniu własnej analizy relacji procesowych oskarżonego i świadka

doszedł do wniosku sąd ad quem, że M. C. należałoby uznać winnym popełnienia

zarzuconego mu w akcie oskarżenia występku, odnośnie co do którego oskarżony

został uwolniony od odpowiedzialności karnej wyrokiem Sądu Rejonowego w

Łukowie. Z uwagi na kategoryczne implikacje wynikające z blokady procesowej

przewidzianej przez art. 454 § 1 k.p.k., stojącej na przeszkodzie orzekaniu

reformatoryjnemu w takim układzie procesowym, Sąd Okręgowy w Siedlcach nie

miał zatem innego wyjścia, jak tylko uchylić zaskarżone orzeczenie sądu a quo z

dnia 20 maja 2025 r., sygn. II K 332/24 i przekazać sprawę temu sądowi do

ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.

II KS 55/25

7

Skargę na wyrok sądu odwoławczego – Sądu Okręgowego w Siedlcach

wniesioną przez obrońcę oskarżonego M. C. należało więc w konsekwencji oddalić,

zaś kosztami postępowania nadzwyczajnozaskarżeniowego związanymi z

postępowaniem zainicjowanym wniesieniem skargi na wyrok sądu odwoławczego

obciążyć oskarżonego.

[J.J.]

[a.ł]