Zapowiedź nowych świadków bez dowodów nie wystarczyła do wznowienia sprawy

A.S. został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 6 maja

2021 r., sygn. akt IV K 332/20, na karę 13 lat pozbawienia wolności za czyn z art.

148 § 1 k.k., popełniony w dniu 17 marca 2020 r.

Sąd Apelacyjny w Lublinie, wyrokiem z dnia 1 marca 2023 r., sygn. II AKa

189/21, utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji.

W dniu 23 września 2025 r. skazany złożył osobisty wniosek o wznowienie

postępowania zakończonego tym wyrokiem, jako podstawę swojego żądania

II KZ 2/26

2

wskazując art. 540 k.p.k. i argumentując, że ujawniły się osoby, które zdecydowały

się złożyć zeznania w jego sprawie, co umożliwi sądowi zapoznanie się z nowymi

faktami i nieznanymi wcześniej informacjami oraz ponowne rozpoznanie sprawy w

oparciu o uzupełniony materiał dowodowy. Jednocześnie A.S. wniósł o

wyznaczenie mu obrońcy z urzędu celem sporządzenia wniosku o wznowienie

prawomocnie zakończonego postępowania.

Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 26 listopada 2025 r., sygn. akt II KO

194/25, na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., odmówił przyjęcia wniosku skazanego o

wznowienie postępowania z uwagi na jego oczywistą bezzasadność.

A.S. złożył zażalenie na to postanowienie, podnosząc w nim szereg

okoliczności, wskazujących jego zdaniem na potrzebę wznowienia postępowania

karnego w niniejszej sprawie i wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd Najwyższy, rozpoznając osobisty wniosek A.S. o wznowienie

postępowania, prawidłowo przeprowadził jego wstępną kontrolę, dochodząc do

trafnego przekonania, że należy na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. odmówić jego

przyjęcia, bez wzywania strony do uzupełnienia braku formalnego w postaci

sporządzenia i podpisania wniosku przez adwokata lub radcę prawnego. Wskazał

przy tym w sposób właściwy motywy rozstrzygnięcia, zwracając szczególną uwagę

na to, że podniesiona we wniosku skazanego argumentacja nie jest wystarczająca

do wzruszenia prawomocnego wyroku w procedurze wznowienia postępowania

karnego.

Treść zażalenia, ale i wcześniej zredagowanego przez skazanego wniosku o

wznowienie postępowania, świadczy o nieznajomości przez niego przesłanek

wznowienia postępowania i samego celu tej instytucji.

Przypomnieć więc trzeba, że po zapadnięciu prawomocnego orzeczenia

możliwość jego wzruszenia jest znacznie ograniczona. To w trakcie postępowania

przed sądami pierwszej i ewentualnie drugiej instancji, dochodzi do zebrania i

oceny dowodów, a na ich podstawie ustalenia stanu faktycznego, który następnie

jest przez sąd oceniany w świetle obowiązujących przepisów. Po uprawomocnieniu

się wydanego orzeczenia, ustalenia te i oceny chronione są domniemaniem

II KZ 2/26

3

prawidłowości. Ustawodawca przewiduje wprawdzie instytucję wznowienia

postępowania, pozwalającą wzruszyć zapadłe orzeczenie, lecz tylko w sytuacji

spełnienia przesłanek, precyzyjnie określonych w art. 540, art. 540a i art. 540b

k.p.k., a więc w wyjątkowych okolicznościach. Jeśli więc w danej sprawie nie

zachodzi żadna z precyzyjnie wskazanych powyższymi przepisami okoliczności –

których zaistnienie musi wykazać podmiot wnoszący o wznowienie, nie ma podstaw

do skorzystania z tej instytucji, nawet jeśli skazany ma subiektywne poczucie, że

został potraktowany przez sąd niesprawiedliwie i jest niewinny.

Jeżeli skazany dysponuje nieznanymi wcześniej ani jemu, ani Sądowi

dowodami, które świadczą o jego niewinności albo o zaistnieniu okoliczności

łagodzących w jego sprawie, nie wystarczy, by o tym wspomniał we wniosku o

wznowienie postępowania, ale musi przedstawić w nim konkretne dowody

wspierające jego twierdzenia. Dowodami tego rodzaju mogą być choćby pisemne

oświadczenia świadków, poświadczające zamiar złożenia zeznań określonej treści.

W przeciwnym razie stawiane przez niego tezy zostaną uznane za gołosłowne – jak

w niniejszym postępowaniu – i wniosek nie przyniesie oczekiwanego skutku.

Jeśli zaś skazany ma uzasadnione zastrzeżenia co do prawidłowości

procedowania przez Sądy w jego sprawie - choćby tego rodzaju, co sygnalizowane

przez A.S. w zażaleniu na przedmiotowe postanowienie - nic nie stoi na

przeszkodzie, by zainicjował złożenie kasacji przez jeden z tzw. podmiotów

specjalnych (art. 521 § 1 k.p.k.) lub zbadanie przez Sąd Najwyższy istnienia

podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.

W świetle powyższych rozważań, zawarte w zaskarżonym postanowieniu

rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego o odmowie przyjęcia osobistego wniosku A.S. o

wznowienie postępowania na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., wobec jego oczywistej

bezzasadności, bez wzywania go do uzupełnienia braków formalnych przez

sporządzenie wniosku o wznowienie przez adwokata lub radcę prawnego i

uiszczenie opłaty, należy uznać za trafne.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżone

postanowienie w mocy.

[WB]

II KZ 2/26

4

[a.ł]