Obrońca powoływał bezwzględną przesłankę w kasacji, SN utrzymał odmowę jej przyjęcia

Wyrokiem z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt X Ka 309/24 Sąd Okręgowy w

Warszawie utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli w

Warszawie z dnia 25 września 2023 r., sygn. akt IV K 668/20 skazujący T.S. za

przestępstwa (czyny z pkt. 1-17) z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z

art. 4 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo

zawieszono na okres 3 lat próby oraz 300 stawek dziennych grzywny, ustalając

wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 50 zł (pkt I i II). Jednocześnie na

II KZ 38/25

2

podstawie art. 46 § 1 k.k. sąd pierwszej instancji zobowiązał oskarżonego do

naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonych

wyszczególnionych kwot (pkt III), uniewinnił go od zarzutu popełnienia czynu z pkt.

18 (z art. 286 § 1 k.k.) (pkt IV), a także orzekł o kosztach sądowych (pkt V).

Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skazanemu w dniu 10

lipca 2025 r. (elektroniczne pokwitowanie odbioru, k. 3213 akt sprawy o sygn. IV K

668/20).

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 11 marca 2025 r.

wniosła obrońca skazanego w dniu 8 sierpnia 2025 r. (data nadania w urzędzie

pocztowym – koperta, k. 3227), formułując zarzut obrazy art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w

zw. z art. 17 § 11 k.p.k. i przedstawiając własne stanowisko w sprawie co do

ustaleń faktycznych i prawnych.

Zarządzeniem z dnia 23 października 2025 r. Przewodniczący X Wydziału

Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w Warszawie – sędzia A.C., na

podstawie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k., odmówił przyjęcia kasacji

jako niedopuszczalnej z mocy ustawy, albowiem w kasacji nie wskazano na żadne

z uchybień określonych w art. 439 k.p.k., w tym uchybienie z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

w zw. z art. 17 § 11 k.p.k., uchybień takich nie dostrzegł też Sąd Okręgowy w

osobie sędziego rozpoznającego apelacje, ani sędzia wydający przedmiotowe

zarządzenie.

Na powyższe zarządzenie zażalenie złożyła obrońca skazanego. Zaskarżyła

je w całości na korzyść skazanego i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania,

które mogło mieć wpływ na jego treść, tj. art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. poprzez

bezzasadne przyjęcie, że kasacja nie została oparta na bezwzględnych

przyczynach odwoławczych, powtarzając część argumentacji wskazanej uprzednio

w kasacji.

Konkludując wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i nadanie

kasacji dalszego biegu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

II KZ 38/25

3

Obrońca skazanego nie przedstawiła w nim zasadnego zarzutu ani

argumentacji zasługującej na uwzględnienie. Powtórzyła li tylko część argumentacji

wskazanej uprzednio w kasacji, kwestionującą postępowanie dowodowe (nie

przeprowadzenie badań biegłych z zakresu medycyny, w tym w szczególności

psychiatrii, na okoliczność możliwości prawidłowego postrzegania wydarzeń i

poczytalności zarówno skazanego, jak i pokrzywdzonych) i w konsekwencji

kwestionującą sprawstwo w zakresie umyślności (zamiaru) popełnienia

przypisanych skazanemu czynów z art. 286 § 1 k.k. Argumentacja ta w istocie

stanowi powtórzenie części zarzutów apelacyjnych, do których odniósł się wnikliwie

sąd odwoławczy w treści uzasadnienia wyroku (zob. sekcja 3 uzasadnienia

formularzowego s. 12-37 k. 3031v.-3044 akt sprawy o sygn. II K 816/19), trafnie

wskazując m. in. co do zarzut z pkt. 1d apelacji obrazy art. 193 § 1 k.p.k. w zw. z art.

167 k.p.k. polegającego na zaniechaniu przez sąd przeprowadzenia z urzędu opinii

biegłego (nie określając jakiej specjalności miałby to być biegły), że cyt.: „[s]koro w

tej sprawie sąd rejonowy uznał, że materiał dowodowy jest pełny i nie nasuwa

wątpliwości co do stanu faktycznego, a tym samym nie wymaga uzupełnienia, nie

naruszył wskazanych przepisów. Dalej słusznie też podniósł, że cyt.: „[d]omeną

biegłych są „wiadomości specjalne", a więc takie wiadomości faktyczne czy

praktyczne, które wykraczają poza przeciętne umiejętności czy wiedzę. Wiedza

dostępna dla dorosłego człowieka o odpowiednim doświadczeniu życiowym i

wykształceniu może natomiast zostać zastąpiona wiedzą i doświadczeniem

sędziowskim (zob. wyrok SN z 15 kwietnia 1976 r., II KR 48/76; postanowienie SN

z 10 lutego 2021 r., IV KK 574/20). Wbrew stanowisku obrońcy, nie były wymagane

wiadomości specjalne dla oceny realności i rentowności oferowanych przez

oskarżonego pokrzywdzonym usług w ramach prowadzonej przez niego

działalności gospodarczej. Ponadto, reprezentując oskarżonego w postępowaniu

przed sądem I instancji, obrońca dysponował inicjatywą dowodową także w

przedmiocie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Aktywność

dowodowa obrońcy w perspektywie art. 167 k.p.k. jest jego obowiązkiem. Nie do

zaakceptowania jest taki stan rzeczy, w którym obrońca, tak jak w warunkach

przedmiotowej sprawy, zachowując się pasywnie, liczy na inicjatywę ze strony sądu,

a następnie brak tej inicjatywy czyni zarzutem apelacyjnym. Tego rodzaju taktyka

II KZ 38/25

4

świadczy o wyłącznie intencjonalnym traktowaniu przez obrońcę regulacji

procesowej związanej z postępowaniem dowodowym”.

Nie sposób odnieść wrażenia, że taką taktykę przeniosła obrońca skazanego

do kasacji, o czym świadczy treść zarzutu kasacyjnego. Dlatego trafnie przyjęto w

uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżąca podjęła próbę obejścia

ustawowego ograniczenia, formułując, tylko dla pozoru, tezę o zaistnieniu

uchybienia z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Z jednej strony bowiem jako podstawę kasacji

wskazała art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k., a więc przepis o

charakterze formalnoprawnym, a z drugiej z kasacji jasno wynika, że intencją

obrońcy było zakwestionowanie ustalenia przestępczego zachowania skazanego,

co oznacza, że faktycznie podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego. Tym

samym samo zaznaczenie w kasacji, iż miało miejsce uchybienie z art. 439 § 1

k.p.k., nie stanowi wystarczającej przesłanki do merytorycznego jej rozpoznania.

Również treścią przepisu art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. nie są objęte kwestie samego

badania i opiniowania psychiatrycznego oskarżonego czy pokrzywdzonych, a

odnoszą się one do tzw. względnych przesłanek odwoławczych (art. 438 § 1 k.p.k.),

tj. obrazy przepisów prawa procesowego, obejmującej nieprawidłowości w

procedowaniu, w tym także wszelkie uchybienia w zakresie ww. badania i

opiniowania. Tym samym skoro uchybienie takie mieści się w katalogu względnych

przesłanek odwoławczych określonych w art. 438 § 2 k.p.k., to niewątpliwie błędne

byłoby przyjmowanie, że taka obraza prawa procesowego może jednocześnie

stanowić bezwzględną przesłankę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art.

17 § 1 pkt 11 k.p.k. Ponadto, jak wielokrotnie wskazywano już w judykatach Sądu

Najwyższego „[n]iewątpliwie jedynie formalne powołanie się na uchybienie

przewidziane w art. 439 § 1 k.p.k. bądź całkowicie bezpodstawne nazwanie takim

uchybieniem sytuacji, która bez wątpienia nie stanowi naruszenia prawa

wymienionego w tym przepisie, nie czyni dopuszczalną kasacji podlegającej

ograniczeniom określonym w art. 523 § 2 k.p.k. (zob. postanowienia Sądu

Najwyższego: z dnia 20 maja 2021 r., III KK 136/21, LEX nr 3269563 czy z dnia 10

grudnia 2014 r., IV KK 215/14, OSNKW 2015 Nr 5, poz. 43).

Obrońca skazanego pomija treść przepisu art. 523 § 1 k.p.k., określającego

podstawy kasacji, uzupełnionego przez art. 523 § 2 k.p.k., który jako zasadę

II KZ 38/25

5

ustanawia warunek, zgodnie z którym kasację na korzyść można wnieść jedynie w

razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę

pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Odstępstwo

od tej zasady dotyczy jedynie podmiotów szczególnych, wskazanych w art. 521

k.p.k. oraz sytuacji, w której podnosi się wystąpienie uchybień, wymienionych w art.

439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 i 2 k.p.k.).

Nie stwierdzając podniesienia przez obrońcę skazanego okoliczności, która

mogłaby stanowić tzw. bezwzględną podstawę odwoławczą, słusznie odmówiono

przyjęcia kasacji w sprawie, w której nie orzeczono wobec skazanego

bezwzględnej kary pozbawienia wolności, a wyłącznie karę pozbawienia wolności,

której wykonanie warunkowo zawieszono i karę grzywny.

Kierując się powyższym, nie dostrzegając okoliczności, o których mowa w art.

439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]