Spór o karmienie noworodka w E. SN uchylił orzeczenie sądu odwoławczego

Obwiniona B. L. stanęła pod zarzutem tego, że:

1. w okresie od dnia 02.02.2021 r. do 06.02.2021 r. w miejscowości E.,

wykonując obowiązki zawodowe pielęgniarki na Oddziale Noworodkowym

Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w E. dopuściła się naruszenia kodeksu etyki

zawodowej pielęgniarek i położnych wobec P. W. poprzez zlekceważenie jej decyzji

co do procesu opieki karmienia dziecka mlekiem modyfikowanym i kierowanie

złośliwych uwag względem tej decyzji, nieudzielenie porad dotyczących sposobu

karmienia metodą wybraną przez pacjentkę, a w konsekwencji nierespektowanie

godności pacjentki, zaniechanie traktowania pacjentki życzliwością, empatią i troską,

czym naruszyła punkt 3 i 4 Przyrzeczenia, art. 4 Części Ogólnej i artykuł 8 ust 1 i 2

Części Szczegółowej Kodeksu Etyki Zawodowej Pielęgniarek i Położnych

uchwalonego przez VIII Krajowy Zjazd Pielęgniarek i Położnych z dnia 17 maja 2023

r. oraz przepis art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008 roku o Prawach Pacjenta i

Rzeczniku Praw Pacjenta.

2. w okresie od dnia 02.02.2021 do 06.06.20211r. w miejscowości E., wykonując

obowiązki zawodowe pielęgniarki na Oddziale Noworodkowym Wojewódzkiego

Szpitala Zespolonego w E. dopuściła się naruszenia kodeksu etyki zawodowej

pielęgniarek i położnych wobec syna Pani P. W., J. W. poprzez zaniechanie troskliwej

opieki względem niego, zignorowanie niespokojnego zachowania dziecka i

niepowiadomienie lekarza o stanie dziecka mimo próśb matki, co doprowadziło do

umieszczenia dziecka na oddziale Intensywnej Terapii, czym naruszyła punkt 3 i 4

Przyrzeczenia, artykuł 4 Części Ogólnej i art. 7 i art. 8 ust 1 i 2 Części Szczegółowej

Kodeksu Etyki Zawodowej Pielęgniarki i Położnej uchwalonego przez VIII Krajowy

Zjazd Pielęgniarek i Położnych z dnia 17 maja 2023 r. oraz przepis art. 8 ustawy z

dnia 6 listopada 2008 roku o Prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych […] orzeczeniem z dnia 10.12.2024 r,

sygn. akt: […] uniewinnił obwinioną pielęgniarkę B. L. od popełnienia czynów

zarzucanych jej we wniosku o ukaranie.

Odwołanie od powyższego orzeczenia złożyła pokrzywdzona P. W., zarzucając

orzeczeniu naruszenie:

II ZSG 8/25

3

1. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 88 pkt. 1 ustawy o samorządzie pielęgniarek i

położnych poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zebranego w

niniejszej sprawie materiału dowodowego, co przejawia się w szczególności

w:

1. przyznaniu prymatu zapisów zawartych w dokumentacji medycznej, wyjaśnień

obwinionej i zeznań powołanych przez nią świadków nad zarzutami zawartymi

w zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia przewinienia z zakresu

odpowiedzialności zawodowej, czy też informacji wynikających z

przesłuchania pokrzywdzonej oraz zeznań świadka M. W.,

2. oparciu rozstrzygnięcia jedynie na wyjaśnieniach obwinionej oraz zeznaniach

świadków powołanych przez obwinioną, bez uwzględnienia informacji

wynikających z przesłuchania pokrzywdzonej P. W. oraz z zeznań świadka M.

W.,

3. przyjęciu w ślad za zeznaniami świadka M. B., że „były wykonywane

czynności kontrolne stanu dziecka, reakcji na pokarm, a także na zgłoszone

przez pokrzywdzoną potrzeby” oraz, że „nie przymuszono pokrzywdzonej do

karmienia piersią”, zaś zeznania świadka M. B. miały pozostać „w korelacji z

zeznaniami pokrzywdzonej" podczas, gdy pokrzywdzona przedstawiła

odmienny przebieg zdarzeń, co zaprzecza zaistnieniu w/w okoliczności

potwierdzonych przez świadka,

4. przyjęciu, że pokrzywdzona była jedynie zachęcana do karmienia syna piersią

oraz że jej decyzja w tym zakresie nie była lekceważona.

5. przyjęciu, że „zdaniem Sądu obwiniona choć nie była sama na dyżurze

wykonała swój obowiązek wzywając lekarza, który zbadał dziecko i podjął

dalsze czynności lekarskie w tej sprawie”, podczas gdy to pokrzywdzona

osobiście zareagowała na pogarszający się stan zdrowia syna, w związku z

czym, zaniosła go do dyżurki położnych, gdzie wówczas przebywał lek. P. B.,

6. przyjęciu, że obwiniona przytulała syna pokrzywdzonej oraz podawała mu

smoczek,

7. przyjęciu, że obwiniona nie dopuściła się zarzucanych jej czynów także w

oparciu o okoliczności (wynikające z zeznań świadków powołanych przez

obwinioną oraz z zawartej w aktach sprawy dokumentacji) związane z

II ZSG 8/25

4

(rzekomą) dotychczasową dobrą opinią obwinionej w szpitalu, zadawalającej

z nią współpracy, (rzekomych) cech osobowości obwinionej, jak również

wewnątrzzakładowej pozytywnej opinii o obwinionej, podczas, gdy

okoliczności te zostały potwierdzone jedynie przez osoby współpracujące z

obwinioną oraz odnoszą się bardzo ogólnikowo do jakości wykonywanych

przez obwinioną obowiązków,

1. art. 167 kpk w zw. z art. 88 pkt. 1 ustawy o samorządzie pielęgniarek i

położnych poprzez brak zebrania dowodów niezbędnych na potrzeby

rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, co przejawia się w szczególności w:

1. braku dopuszczenia i przeprowadzenia z urzędu dowodu z opinii biegłego, co

umożliwiłoby niezależne i obiektywne zbadanie całego zgromadzonego w

sprawie materiału dowodowego i ustalenie na tej podstawie, czy

postępowanie obwinionej w okresie, którego dotyczy niniejsze postępowanie,

było zgodne z aktualną wiedzą i sztuką medyczną oraz obowiązującymi

wówczas przepisami,

2. art.66 ust. 2 ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych poprzez brak

zawarcia w uzasadnieniu zaskarżanego orzeczenia, jakie fakty Sąd uznał za

udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach

i dlatego nie uznał dowodów przeciwnych, co w szczególności przejawia się:

1. we wskazaniu w ślad za zeznaniami świadka M. B., iż „Sąd dał wiarę także

zeznaniom świadka M. B. albowiem były one w korelacji z zeznaniami

pokrzywdzonej i obwinionej, logiczne i spójne, uzupełniały się wzajemnie i

zdaniem Sądu się nie wykluczały” przy jednoczesnym braku wyjaśnienia, w

jakim zakresie zeznania w/w świadka korelowały z zeznaniami pokrzywdzonej

i obwinionej, a w jakim nie,

2. we wskazaniu, iż „Depozycje wymienionych świadków były w ocenie Sądu w

pełni wiarygodne jako złożone przez osoby postronne, niezaangażowane.

Ponadto zeznania te znajdują potwierdzenie także w pozostałym materiale

dowodowym” przy jednoczesnym braku wyjaśnienia, w jakim konkretnie

materiale dowodowym oraz w jakim zakresie zeznania świadków mają

korelować, w jakim nie,

II ZSG 8/25

5

3. we wskazaniu, iż „zdaniem Sądu obwiniona choć nie była sama na dyżurze

wykonała swój obowiązek wzywając lekarza, który zbadał dziecko i podjął

dalsze czynności „lekarskie w tej sprawie”, przy jednoczesnym braku

wyjaśnienia, dlaczego wyjaśnienia pokrzywdzonej oraz zeznania świadka M.

W. (wskazane w/w okoliczności w sposób odmienny) nie zasługują w tym

zakresie na aprobatę.

Podnosząc powyższe zarzuty pokrzywdzona wniosła o zmianę orzeczenia i

uznanie obwinionej za winną zarzucanych jej czynów oraz orzeczenie wobec

obwinionej kary upomnienia.

Naczelny Sąd Pielęgniarek i Położnych orzeczeniem z dnia 8 maja 2025 r.,

sygn. akt […], uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę

Okręgowemu Sądowi Pielęgniarek i Położnych […] do ponownego rozpoznania.

Skargę na powyższe orzeczenie wniósł obrońca obwinionej, skarżąc je w

całości. Orzeczeniu temu zarzucił naruszenie art. 437 § 2 k.p.k. poprzez uznanie, że

zaistniały przesłanki przeprowadzenia na nowo w całości przewodu sądowego

wobec oskarżonej, a w konsekwencji uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji,

mimo braku ku temu przesłanek i na podstawie tak sformułowanego zarzutu wniósł

o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania sądowi odwoławczemu - Naczelnemu Sądowi Położnych i Pielęgniarek

w Warszawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna, a zatem musiała prowadzić do uchylenia zaskarżonego

orzeczenie celem ponownego rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym.

Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga na wyrok kasatoryjny może być

wniesiona jedynie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub z powodu uchybień

określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Nie budzi wątpliwości, że druga podstawa skargi

obejmuje li tylko postępowanie odwoławcze, a więc zaistnienie na etapie tego

postępowania uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 k.p.k. (postanowienie z dnia

26 maja 2020 r., I KZP 14/19, OSNKW 2020, z. 6, poz. 18). W pierwszej kolejności

Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok kasatoryjny musi zatem zbadać, czy

uchybienie z art. 439 § 1 k.p.k. zaistniało na etapie postępowania odwoławczego,

albowiem jego stwierdzenie wymaga uchylenia takiego wyroku i czyni zbytecznym

II ZSG 8/25

6

badanie skargi opartej na naruszeniu art. 437 § 2 k.p.k. W tym postępowaniu Sąd

Najwyższy nie stwierdził, aby na etapie postepowania odwoławczego zaistniało

uchybienie opisane w art. 439 § 1 k.p.k. To zaś pozwoliło odnieść się do zarzutu

skargi.

Na marginesie wskazać jedynie należy, że konstrukcja skargi nie przybiera

charakteru sui generis „superodwołania”, która nakazywałaby Sądowi Najwyższemu

przyjąć rolę sądu odwoławczego i ponownie oceniać zarzuty odwoławcze. Podstawą

skargi nie są naruszenia prawa o jakich mowa w art. 438 k.p.k. Nadzór Sądu

Najwyższego nad przestrzeganiem poprawnego stosowania m.in. art. 437 k.p.k. w

postępowaniu odwoławczym sprowadza się jedynie do oceny zasadności podjęcia

decyzji kasatoryjnej przez sąd odwoławczy, a nie zasadności samego odwołania (por.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2018 r. sygn. IV KS 6/18).

W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Pielęgniarek i Położnych – jako

podstawy swojego orzeczenia – nie wskazał na przepisu art. 439 § 1 k.p.k. Nie

odwołał się również w uzasadnieniu swojego stanowiska do treści art. 454 § 1 k.p.k.,

a którego lektura nie uprawnia do stwierdzenia, że w ocenie Sądu Odwoławczego,

gdyby nie zakaz określony w tym przepisie, to przy prawidłowo przeprowadzonej

ocenie zebranych w sprawie dowodów należałoby w istocie rzeczy wydać orzeczenie

skazujące. Wnioskować należy zatem, że podstawą do wydania orzeczenia

kasatoryjnego przez Naczelny Sąd Pielęgniarek i Położnych w postępowaniu

odwoławczym była przesłanka określona w art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., zgodnie z

którą sąd odwoławczy może wydać tego rodzaju rozstrzygnięcie jedynie wówczas,

gdy zachodzi „konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości”. Tego

rodzaju jednak przesłanki w realiach omawianej sprawy Sąd Najwyższy się nie

dopatruje. O ile Sąd odwoławczy wskazuje na konieczność uwzględnienia wniosku

dowodowego w postaci pisma Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 2 sierpnia 2023 r.

oraz zeznań świadka wskazanego przez pokrzywdzoną, to już jego zalecenie, aby

wziąć pod uwagę możliwość konfrontacji świadków i pokrzywdzonej, niczym nie

zostało uzasadnione. Nadto, zapatrywania Sądu dyscyplinarnego II instancji, jakie

zostały wyrażone co do kwestii przeprowadzenia wskazanych dowodów są

wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony Sąd ten mimo uprawnienia wynikającego z

art. 452 k.p.k. odstąpił od przeprowadzenia uzupełniającego postępowania

II ZSG 8/25

7

dowodowego, co już było naruszeniem wskazanej regulacji, a zarazem podniósł

konieczność obligatoryjnego zbadania tego materiału przez Sąd dyscyplinarny I

instancji pod kątem przydatności w postępowaniu dyscyplinarnym. Skoro zatem Sąd

odwoławczy uznał, iż dowody te są istotne z punktu widzenia postępowania

dowodowego, to w tym zakresie winien przeprowadzić uzupełniające postępowania

dowodowe.

Co więcej wbrew zapatrywaniu tego Sądu, w uzasadnieniu nie wskazano na

żadne uchybienia procesowe związane z przebiegiem przewodu w ramach

pierwotnego postępowania, które wymagałyby ponowienia tej części procesu przed

Sądem I instancji. Do nich z całą pewnością nie można zaliczyć naruszenia przez

Okręgowy Sąd Pielęgniarek i położnych art. 7 k.p.k. Sąd Najwyższy wielokrotnie

wskazywał już w swoim orzecznictwie, że potrzeba dokonania poprawnej oceny

dowodów, odpowiadającej standardom określonym w tym przepisie, nie stanowi

podstawy wydania przez sąd odwoławczy wyroku kasatoryjnego. Stwierdzenie w

postępowaniu odwoławczym naruszenia wyżej wskazanego przepisu procedury

karnej zobowiązuje sąd odwoławczy do samodzielnego dokonania tej oceny i dopiero

w następstwie jej przeprowadzenia ustalania czy zachodzi któraś z podstaw do

uchylenia wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego

rozpoznania.

Powyższe nie przesądza oczywiście tego, że Sąd odwoławczy po ponownym

rozpoznaniu sprawy odwoławczej nie będzie władny wydać orzeczenia

kasatoryjnego, ale pod warunkiem, że zaistnieje którakolwiek z przesłanek to

umożliwiających. W realiach tej sprawy taką podstawą może być art. 454 § 1 k.p.k.,

ale pod warunkiem, że po uzupełnieniu postępowania dowodowego w instancji

odwoławczej i dokonania z tej perspektywy kontroli oceny dowodów dokonanej przez

Sąd pierwszej instancji, Sąd odwoławczy uzna, że zachodzą podstawy do skazania,

ale tego rodzaju rozstrzygnięcie nie jest dopuszczalne w instancji odwoławczej z

uwagi na wspomnianą już regułę ne peius. Wówczas dopiero zrealizuje się

przesłanka z art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k., pozwalająca na uchylenie zaskarżonego wyroku

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Jeżeli natomiast okazałoby się, że

wyrok uniewinniający był zasadny, to i przesłanek do tego rodzaju postąpienia z

pewnością nie będzie.

II ZSG 8/25

8

Na koniec warto zauważyć, że Sąd Najwyższy zapoznając się z aktami sprawy

nie znalazł oryginału orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego z dnia 8 maja 2025 r.

sygn. […]. Znajdujące się tam orzeczenie opatrzone jest jedynie pieczątką tego Sądu,

zaś podpisy członków składu orzekającego znajdują się jedynie pod jego

uzasadnieniem. Nie ulega wątpliwości, że stosownie do treści art. 113 k.p.k.

orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego, nie wyłączając

przegłosowanego, chyba że orzeczenie zamieszczono w protokole. W sytuacji, gdy

orzeczenie nie zostanie podpisane przez którąkolwiek z osób biorących udział w jego

wydaniu, stanowi to tzw. bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 §1 pkt 6

k.p.k. (por. wyrok SN z 2 lutego 2012 r., IV KK 18/12, KZS 2012, z. 5, poz. 27).

Jednocześnie wskazać należy, że Sąd Najwyższy podjął próbę kontaktu z

Naczelnym Sądem Pielęgniarek i Położnych celem ustalenia czy Sąd ten jest w

posiadaniu oryginału wyroku z dnia 8 maja 2025 r., jednakże nieskutecznie.

Zauważyć należy, że dokumenty przekazane Sądowi Najwyższemu pozwalały na

wydanie orzeczenia merytorycznego.

Mając zatem powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

[M. T.]

[r.g.]

Zbigniew Korzeniowski Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska