Radca bez konta w portalu informacyjnym. SN oddalił zażalenie na odrzucenie skargi kasacyjnej

Powodowie T.R. i M.R. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu

Apelacyjnego we Wrocławiu z 23 grudnia 2024 r. w sprawie o zapłatę przeciwko H.

sp. z o.o. w P.

Zarządzeniem przewodniczącego z 8 kwietnia 2025 r. zawodowy

pełnomocnik procesowy powodów został wezwany do usunięcia następujących

braków formalnych skargi kasacyjnej: wskazania numeru PESEL i adresów

powodów, wskazania numeru KRS i adresu strony pozwanej oraz nadesłania

jednego egzemplarza odpisu skargi. Zarządzenie zostało umieszczone w Portalu

Informacyjnym 9 kwietnia 2025 r. i uznane za doręczone z dniem 23 kwietnia

2025 r. Jak wynikało z zamieszczonej adnotacji, adresat – radca prawny nie ma

konta w Portalu Informacyjnym, przy czym równocześnie figuruje w bazie ROBUS

III CZ 240/25

2

(Rejestrze osób biorących udział w postępowaniu sądowym zawierającym numer

wpisu na listę adwokatów lub radców prawnych).

Wobec bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków formalnych,

postanowieniem z 12 maja 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu odrzucił skargę

kasacyjną powodów.

Od postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 12 maja 2025 r.

powodowie wnieśli 16 maja 2025 r. zażalenie, do którego załączono pismo

procesowe zawierające uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej.

(k. 3469; koperta k. 3470).

Na skutek zażalenia powodów na postanowienie z 12 maja 2025 r., Sąd

Apelacyjny we Wrocławiu postanowieniem z 4 czerwca 2025 r. postanowił uchylić

zaskarżone postanowienie, wskazując, że nie zostało ono zaopatrzone

uzasadnieniem.

Kolejnym postanowieniem z 4 czerwca 2025 r. Sąd Apelacyjny we

Wrocławiu ponownie odrzucił skargę kasacyjną powodów (k. 3472), zaopatrując je

w uzasadnienie.

Powodowie wnieśli zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego we

Wrocławiu z 4 czerwca 2025 r., zaskarżając je w całości na podstawie art. 3941 § 1

k.p.c. Postanowieniu temu zarzucili bezpodstawne uchylenie poprzedniego

postanowienia z 12 maja 2025 r., powołanie w postanowieniu z 4 czerwca 2025 r.

nieistniejącej podstawy odrzucenia skargi kasacyjnej, gdyż na ten dzień braki

formalne skargi były już usunięte; uprzednie potraktowanie wezwania do

uzupełnienia braków formalnych jako skutecznie dokonanego, mimo że

pełnomocnik powodów nie miał konta w portalu informacyjnym oraz ograniczenie

prawa powodów do sprawiedliwego i merytorycznego rozpoznania sprawy.

W odpowiedzi powód wniósł o oddalenie zażalenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z dniem 14 marca 2024 r. weszła w życie nowelizacja kodeksu

postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 1860 ze zm.), która wprowadziła

nowy przepis art. 1311a k.p.c. nakazujący sądowi doręczanie pism sądowych

III CZ 240/25

3

wyłącznie poprzez umieszczenie ich treści w portalu informacyjnym w sposób

umożliwiający uzyskanie przez odbiorcę dokumentu potwierdzającego doręczenie.

Nie dotyczy to jedynie pism, które „podlegają doręczeniu wraz z odpisami pism

procesowych stron lub innymi dokumentami niepochodzącymi od sądu, chyba że

sąd dysponuje ich kopią utrwaloną w postaci elektronicznej”. Obowiązek sądu

polegający na doręczaniu określonym kategoriom podmiotów pism sądowych oraz

pism procesowych lub innych dokumentów niepochodzących od sądu (którymi

dysponuje w postaci elektronicznej) przez portal informacyjny aktualizuje się, gdy

postępowanie toczy się bez wykorzystania systemu teleinformatycznego albo gdy

system teleinformatyczny obsługujący dane postępowanie nie posiada własnego

modułu do doręczeń.

Przepis art. 1311a k.p.c. statuuje zatem nakaz określonego zachowania sądu,

przez co ograniczono wybór sposobu dokonania tej czynności względem określonej

grupy podmiotów wskazanej w hipotezie tego przepisu, w tym zawodowych

pełnomocników stron. Wymaga podkreślenia, że przedstawionej wyżej zmianie

towarzyszyło wprowadzenie od 14 marca 2024 r. przepisów art. 37d pr. ustawy

z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze oraz art. 2211 ustawy z dnia 6 lipca

1982 r. o radcach prawnych, z których wynika, że adwokat i radca prawny,

wykonujący zawód, jest obowiązany posiadać konto w portalu informacyjnym.

Z kolei ogólne uregulowanie dotyczące doręczania pisma przez portal informacyjny

zawarto w art. 53e § 1 zd. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów

powszechnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 334), który stanowi, że w razie

zamieszczenia w przepisie szczególnym postanowienia o doręczeniu pisma

adwokatom, radcom prawnym, rzecznikom patentowym, prokuratorom, Prokuratorii

Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej czy organowi emerytalnemu - określonemu

przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych - dokonuje się tego drogą

elektroniczną za pośrednictwem kont w systemie teleinformatycznym określonym

jako portal informacyjny.

Doręczenie pisma dla zawodowego pełnomocnika za pośrednictwem portalu

informacyjnego w postępowaniu cywilnym wprowadzono już wcześniej ustawą

z 28 maja 2021 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090). Podstawą dla dokonania czynności

doręczenia pisma dla pełnomocnika zawodowego był wówczas przepis art. 15zzs9

III CZ 240/25

4

ust. 2-5 ustawy z 2 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020, poz. 374; dalej: ustawa Covid-19).

Przepisy art. 15zzs9 ust. 2-5 zostały uchylone zgodnie z art. 28 pkt 3 ustawy

z 7 lipca 2023 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1860). Wejście w życie postanowienia

przepisu derogacyjnego nastąpiło w 14 marca 2024 r. Tym samym od 14 marca

2024 r. doręczenia pism przez portal w odniesieniu do profesjonalnych

pełnomocników zmieniły charakter na obligatoryjny. Profesjonalni pełnomocnicy

zostali od tej chwili zobowiązani do posiadania konta w portalu z uwagi na decyzję

ustawodawcy, że doręczenia w takiej formie mają mieć charakter podstawowy, a

nie szczególny i epizodyczny.

Na gruncie wcześniejszego stanu prawnego w doktrynie i orzecznictwie

przyjmowano, że reguła zachowania wyprowadzona z przepisów art. 15zzs9 ustawy

COVID-19 sprowadzała się do powinności odbioru pisma umieszczonego przez sąd

w portalu informacyjnym, gdy pełnomocnik posiadał założone konto umożliwiające

mu dostęp do treści pisma sądowego z sankcją przewidzianą w ustawie jako

przyjęcie skutku doręczenia pisma w razie zaniechania podjęcia czynności

zapoznania się z jego treścią. Zarazem wskazywano, że nie można przyjąć skutku

doręczenia pisma sądowego względem pełnomocnika, który nie złożył wniosku

o założenie konta w portalu informacyjnym dla zapoznania się z treścią pisma

sądowego (tak postanowienie SN z 27 kwietnia 2023 r., III CZ 390/22; I. Wolwiak,

Czy można przyjąć skutek doręczenia względem pełnomocnika, który nie złożył

wniosku o założenie konta w portalu informacyjnym dla zapoznania się z treścią

pisma sądowego?, PPC 2022, nr 1, s. 233 i n.).

Należy podkreślić, że w stanie prawnym po 14 marca 2024 r. powyższe

stanowisko utraciło aktualność ze względu na wejście w życie art. 1311a k.p.c. w zw.

z art. 2211 u.r.pr. i art. 37d pr. adw.

Przenosząc te uwagi na okoliczności sprawy, należy zauważyć, że

zarządzeniem przewodniczącego z 8 kwietnia 2025 r. zawodowy pełnomocnik

procesowy powodów został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi

kasacyjnej. Zarządzenie zostało umieszczone w Portalu Informacyjnym 9 kwietnia

2025 r. i uznane za doręczone z dniem 23 kwietnia 2025 r. Jak wynikało

z zamieszczonej adnotacji, adresat – radca prawny wbrew obowiązkowi

III CZ 240/25

5

wynikającemu z art. 2211 u.r.pr. nie założył konta w Portalu Informacyjnym. Wobec

bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków formalnych, Sąd

Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną powodów. Należy podkreślić, że uzupełnienie

braków formalnych skargi w piśmie z 16 maja 2025 r. nastąpiło po upływie

ustawowego terminu i jako takie było nieskuteczne (art. 167 k.p.c.). Z tego względu

nie można zgodzić się z twierdzeniem powodów, jakoby według stanu z 4 czerwca

2025 r., kiedy to Sąd Apelacyjny ponownie wydał postanowienie o odrzuceniu

skargi, braki formalne skargi były już usunięte. Należy także podkreślić, że z akt

sprawy nie wynika, aby zamieszczone w portalu wezwanie było z jakichkolwiek

przyczyn wadliwie i obiektywnie uniemożliwiało pełnomocnikowi zapoznanie się

z jego treścią. Zważywszy, że zawodowy pełnomocnik powodów nie dopełnił

ustawowego obowiązku posiadania konta w portalu informacyjnym, negatywne

skutki tego zaniechania w sposób bezpośredni obciążają reprezentowanych przez

niego mocodawców. Tym samym Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uznania,

iż nie doszło do wypełnienia przesłanki uzasadniającej przyjęcie przez Sąd

Apelacyjny skutku doręczenia z upływem 14 dni od jego umieszczenia w portalu

informacyjnym (art. 1311a § 2 k.p.c.), tj. 23 kwietnia 2025 r. W konsekwencji

ustawowy termin do uzupełnienia skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie

30 kwietnia 2025 r.

W konkluzji należy stwierdzić, że postanowienie Sądu Apelacyjnego

w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej powodów odpowiada prawu,

a zastosowana uprzednio przez ten Sąd autoremedura wcześniejszego orzeczenia

miała podstawę w art. 395 § 3 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

Z przedstawionych względów zażalenie podlegało oddaleniu na zasadzie art.

39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.

Agnieszka Jurkowska-Chocyk

A.G.

III CZ 240/25

6

[a.ł]